پرسش و پاسخ

ER، PR، HER2 و Ki-67 در جواب پاتولوژی سرطان سینه یعنی چه؟

معنی گیرنده‌های هورمونی، امتیاز HER2 از ۰ تا ۳+، HER2 کم و Ki-67، و اینکه ترکیب آن‌ها چه نوع سرطان سینه و چه درمانی را نشان می‌دهد

به‌روزرسانی: ۶ آبان ۱۴۰۵۹ دقیقه مطالعه۱۲ منبع علمی
نمایش برای:
پاسخ کوتاه

این چهار نتیجه نشان می‌دهند سلول‌های سرطان سینه برای رشد به چه چیزی وابسته‌اند و کدام درمان احتمالاً بهتر اثر می‌کند [۱]. ER و PR مثبت یعنی هورمون‌های زنانه به رشد تومور کمک می‌کنند و هورمون‌درمانی مؤثر است؛ HER2 مثبت (امتیاز ۳+، یا ۲+ همراه آزمایش FISH مثبت) یعنی داروهای ضد HER2 به درمان کمک می‌کنند؛ و Ki-67 نشان می‌دهد سلول‌ها با چه سرعتی تقسیم می‌شوند [۱، ۲، ۴]. هیچ‌کدام به‌تنهایی «خوب» یا «بد» نیست: ترکیب این نتیجه‌ها نوع سرطان سینه شما را مشخص می‌کند و برای هر نوع، درمان‌های مؤثری وجود دارد [۱، ۶].

نکات کلیدی

  • ER یا PR مثبت یعنی دست‌کم ۱ سلول از هر ۱۰۰ سلول تومور گیرنده هورمون دارد و هورمون به رشد تومور کمک می‌کند [۱، ۲]. در یک بررسی بزرگ، ۵ سال مصرف تاموکسیفن در این سرطان‌ها برگشت بیماری را در سال‌های اول تقریباً نصف کرد [۹].
  • HER2 با امتیاز ۰ تا ۳+ گزارش می‌شود: ۳+ یعنی مثبت، ۲+ یعنی نامشخص و نیاز به آزمایش FISH، و ۰ و ۱+ یعنی منفی [۴].
  • HER2 کم (HER2-low) یعنی امتیاز ۱+، یا ۲+ همراه FISH منفی. این تومورها HER2 منفی حساب می‌شوند، ولی اگر سرطان روزی پخش شود، یک داروی جدیدتر برای آن‌ها هم مؤثر است [۴، ۱۱].
  • Ki-67 نشان می‌دهد چند سلول از هر ۱۰۰ سلول تومور در حال تقسیم‌اند؛ عدد بالاتر یعنی رشد سریع‌تر. مرز «بالا» و «پایین» در همه آزمایشگاه‌ها یکسان نیست و پزشک آن را همراه بقیه نتیجه‌ها می‌سنجد [۱، ۵، ۶].
  • «کدام نوع بهتر است؟» هیچ نوعی به‌تنهایی خوب یا بد نیست؛ برای هر نوع درمان مؤثری هست و مرحله بیماری هم اثر زیادی دارد [۱، ۸].

این آزمایش‌ها چیست و چرا مهم است؟

وقتی نمونه‌برداری (بیوپسی) نشان می‌دهد سرطان سینه وجود دارد، پاتولوژیست معمولاً روی همان نمونه رنگ‌آمیزی‌های ویژه‌ای به نام ایمونوهیستوشیمی (IHC) انجام می‌دهد [۱، ۲]. این رنگ‌آمیزی‌ها نشان می‌دهند سلول‌های سرطانی کدام پروتئین‌ها را دارند [۱، ۲].

نتیجه این آزمایش‌ها به پزشک می‌گوید [۱]:

  • سرطان احتمالاً با چه سرعتی رشد می‌کند؛
  • چقدر احتمال دارد به جاهای دیگر بدن پخش شود؛
  • کدام درمان‌ها احتمالاً بهتر جواب می‌دهند.

این نتیجه‌ها معمولاً به انگلیسی و در بخشی از برگه پاتولوژی با عنوان IHC یا Biomarkers نوشته می‌شوند. برای معنی بقیه برگه ببینید جواب پاتولوژی را چطور بخوانیم؟

ER و PR مثبت یعنی چه؟ «ER مثبت ۹۰ درصد» یعنی چه؟

سلول‌های سالم سینه و بسیاری از سلول‌های سرطان سینه «گیرنده» دارند. گیرنده مثل قفلی است که هورمون‌های زنانه استروژن و پروژسترون به آن وصل می‌شوند و به سلول پیام رشد می‌دهند [۱]. ER گیرنده استروژن و PR (یا PgR) گیرنده پروژسترون است [۱]. اگر تومور یکی از این گیرنده‌ها یا هر دو را داشته باشد، به آن «هورمون مثبت» (HR+‎) می‌گویند؛ یعنی هورمون‌ها به رشد آن کمک می‌کنند. بیشتر تومورهای ER مثبت، PR مثبت هم هستند [۱].

  • عدد درصد: نشان می‌دهد از هر ۱۰۰ سلول تومور، چند سلول گیرنده دارند. «ER مثبت ۹۰ درصد» یعنی ۹۰ سلول از هر ۱۰۰ سلول رنگ گرفته‌اند؛ چنین توموری به‌روشنی ER مثبت است [۲].
  • مثبت یا منفی: اگر دست‌کم ۱ سلول از هر ۱۰۰ سلول رنگ بگیرد، تومور مثبت است و اگر کمتر باشد، منفی [۲].
  • مثبت ضعیف (ER Low Positive): اگر فقط ۱ تا ۱۰ سلول از هر ۱۰۰ سلول رنگ بگیرند، برگه این عبارت را می‌نویسد. درباره اثر هورمون‌درمانی در این گروه اطلاعات کمی هست و پزشک درباره درمان با شما صحبت می‌کند [۲].
  • شدت رنگ (weak، moderate، strong): یعنی سلول‌ها چقدر پررنگ رنگ گرفته‌اند. بعضی آزمایشگاه‌ها درصد و شدت رنگ را با هم در یک امتیاز ۰ تا ۸ (امتیاز آلرد یا Allred) می‌نویسند؛ امتیاز ۳ یا بیشتر یعنی مثبت [۳].

چرا مهم است؟ سرطان هورمون مثبت با هورمون‌درمانی، یعنی قرص‌هایی مثل تاموکسیفن یا لتروزول، درمان می‌شود. این داروها جلوی اثر هورمون بر سلول‌های سرطانی را می‌گیرند یا ساخت هورمون را کم می‌کنند [۱]. در بررسی ۲۰ مطالعه با بیش از ۲۰ هزار زن، ۵ سال مصرف تاموکسیفن در سرطان ER مثبت برگشت بیماری را در ۵ سال اول تقریباً نصف کرد و خطر مرگ از سرطان سینه را تا ۱۵ سال حدود یک‌سوم کم کرد؛ در سرطان ER منفی تقریباً اثری نداشت [۹]. سرطان هورمون منفی به هورمون‌درمانی جواب نمی‌دهد و با درمان‌های دیگری مثل شیمی‌درمانی درمان می‌شود [۱].

HER2 در پاتولوژی چیست؟ HER2 منفی، مثبت و ۲+ یعنی چه؟

HER2 پروتئینی روی سطح سلول است که به کنترل رشد سلول‌های سینه کمک می‌کند [۱]. در بعضی سرطان‌های سینه این پروتئین خیلی زیاد است و سلول‌ها را به رشد و تقسیم سریع‌تر وامی‌دارد؛ به این حالت «HER2 مثبت» می‌گویند [۱]. نتیجه HER2 تعیین می‌کند آیا داروهای ضد HER2، مثل تراستوزوماب (هرسپتین)، به درمان کمک می‌کنند یا نه [۱].

HER2 بیشتر با رنگ‌آمیزی IHC سنجیده می‌شود و نتیجه آن امتیازی از ۰ تا ۳+ است [۴]:

امتیاز HER2 در جواب پاتولوژی
آنچه در برگه می‌خوانیدیعنی چه؟برای درمان چه معنایی دارد؟
HER2: 0 (Negative)HER2 منفی [۴]داروهای ضد HER2 به کار نمی‌روند [۴]
HER2: 0, with membrane staining (HER2-ultralow)HER2 منفی؛ کمی رنگ‌گیری در غشای سلول دیده می‌شود [۱۲]فقط اگر سرطان هورمون مثبت پخش شود، برای یک داروی جدیدتر اهمیت پیدا می‌کند [۱۲]
HER2: ‎1+‎ (Negative)HER2 منفی، از نوع HER2 کم [۴، ۱۱]داروهای معمول ضد HER2 به کار نمی‌روند؛ اگر سرطان پخش شود، یک داروی جدیدتر مؤثر است [۴، ۱۱]
HER2: ‎2+‎ (Equivocal)نامشخص؛ باید آزمایش FISH (یا ISH) روی همان نمونه انجام شود [۴]تا جواب FISH نیامده، نمی‌توان گفت مثبت است یا منفی [۴]
HER2: ‎2+‎; FISH: Not amplifiedHER2 منفی، از نوع HER2 کم [۴، ۱۱]مثل امتیاز ۱+ [۴، ۱۱]
HER2: ‎2+‎; FISH: AmplifiedHER2 مثبت [۴]داروهای ضد HER2 همراه درمان‌های دیگر [۱، ۴]
HER2: ‎3+‎ (Positive)HER2 مثبت؛ پروتئین HER2 خیلی زیاد است [۱، ۴]داروهای ضد HER2 همراه درمان‌های دیگر [۱، ۴]

FISH (یا ISH) آزمایشی است که ژن HER2 را در سلول‌های تومور بررسی می‌کند؛ «Amplified» یعنی تعداد این ژن زیاد شده و HER2 مثبت است [۴].

HER2 کم (HER2-low) یعنی چه؟

تا چند سال پیش، HER2 فقط «مثبت» یا «منفی» بود. امروز به تومورهای HER2 منفی که امتیاز ۱+، یا ۲+ همراه FISH منفی دارند، «HER2 کم» (HER2-low) می‌گویند [۴، ۱۱]. این تومورها کمی HER2 دارند، ولی آن‌قدر نیست که HER2 مثبت حساب شوند [۱].

این تفاوت وقتی اهمیت پیدا می‌کند که سرطان به جاهای دیگر بدن پخش شده باشد. در دو مطالعه بزرگ روی زنانی که سرطان سینه پخش‌شده داشتند و درمان‌های قبلی را گرفته بودند، داروی تراستوزوماب دروکستکان بیماری را مدت طولانی‌تری از شیمی‌درمانی معمول کنترل کرد؛ در یکی از این دو مطالعه، بیماران عمر طولانی‌تری هم داشتند [۱۱، ۱۲]. در مطالعه دوم، تومورهایی که امتیاز ۰ داشتند ولی کمی رنگ در غشای سلول نشان می‌دادند (HER2-ultralow) هم نتیجه مشابهی داشتند [۱۲].

به همین دلیل، فرق امتیاز ۰ با ۱+ امروز مهم است و پاتولوژیست آن را با دقت گزارش می‌کند [۴]. با این حال، HER2 کم هنوز گروه رسمی جداگانه‌ای در گزارش پاتولوژی نیست و مطالعه‌ها تا امروز نشان نداده‌اند که رفتار این تومورها با بقیه تومورهای HER2 منفی فرق دارد [۴].

Ki-67 چیست؟ Ki-67 بالا یعنی چه؟

Ki-67 پروتئینی است که فقط در سلول‌های در حال تقسیم پیدا می‌شود [۱]. پاتولوژیست می‌شمارد از هر ۱۰۰ سلول تومور، چند سلول Ki-67 دارند و نتیجه را به درصد می‌نویسد؛ مثلاً «Ki-67: 30%» یعنی ۳۰ سلول از هر ۱۰۰ سلول در حال تقسیم‌اند [۱، ۵]. Ki-67 بالا یعنی سلول‌های سرطانی سریع تقسیم می‌شوند [۱].

  • «Ki-67 مثبت» یعنی چه؟ Ki-67 مثل ER به مثبت و منفی تقسیم نمی‌شود؛ آنچه اهمیت دارد عدد آن است [۵].
  • بالا یا پایین؟ مرز ثابتی برای همه آزمایشگاه‌ها نیست و هر آزمایشگاه باید مرز خودش را داشته باشد [۶]. گروهی بین‌المللی از متخصصان می‌گویند در سرطان‌های هورمون مثبت و HER2 منفی مرحله ۱ و ۲، عدد ۵ یا کمتر را می‌توان پایین و ۳۰ یا بیشتر را بالا دانست؛ عددهای میان این دو به‌تنهایی معنای روشنی ندارند [۵].
  • Ki-67 به‌تنهایی تصمیم نمی‌گیرد. نتیجه آن ممکن است در آزمایشگاه‌های مختلف کمی فرق کند [۵]. برای همین پزشک آن را همراه گرید تومور، اندازه تومور، غدد لنفاوی و گاهی آزمایش‌های ژنی تومور می‌سنجد تا تصمیم بگیرد شیمی‌درمانی لازم است یا نه [۵، ۶].

یک نمونه جواب، به زبان ساده

نمونه فرضی: بخش IHC جواب پاتولوژی سرطان سینه
جمله در برگهمعنی به زبان ساده
ER: Positive (90%, strong)گیرنده استروژن مثبت: ۹۰ سلول از هر ۱۰۰ سلول تومور پررنگ رنگ گرفته‌اند [۲]
PR: Positive (40%)گیرنده پروژسترون هم مثبت است: ۴۰ سلول از هر ۱۰۰ سلول [۲]
HER2: IHC ‎2+‎ (equivocal); FISH: not amplifiedHER2 اول نامشخص بود و آزمایش FISH زیاد شدن ژن HER2 را نشان نداد؛ پس HER2 منفی است، از نوع HER2 کم [۴، ۱۱]
Ki-67: 25%۲۵ سلول از هر ۱۰۰ سلول در حال تقسیم‌اند؛ عددی میانی که پزشک همراه بقیه نتیجه‌ها تفسیر می‌کند [۵، ۶]

این نمونه یعنی سرطان سینه هورمون مثبت و HER2 منفی؛ هورمون‌درمانی پایه درمان است و پزشک درباره نیاز به شیمی‌درمانی بر اساس بقیه ویژگی‌ها تصمیم می‌گیرد [۱، ۶]. جواب هر کس با دیگری فرق دارد.

نوع سرطان سینه من کدام است؟ لومینال A، لومینال B، HER2 مثبت و سه‌گانه منفی

پزشک با کنار هم گذاشتن ER، PR، HER2 و Ki-67، سرطان سینه را در یکی از چند «زیرگروه» قرار می‌دهد. زیرگروه نشان می‌دهد کدام درمان‌ها احتمالاً بهتر اثر می‌کنند و احتمال برگشت بیماری چقدر است [۱، ۶].

چهار گروه اصلی سرطان سینه
گروهدر جواب پاتولوژیاز هر چند بیمار؟درمان‌های اصلی
هورمون مثبت و HER2 منفی (لومینال A یا B)ER یا PR مثبت؛ HER2 منفی (۰، ۱+، یا ۲+ با FISH منفی) [۲، ۴]حدود ۷ نفر از هر ۱۰ [۷]هورمون‌درمانی؛ در بعضی بیماران شیمی‌درمانی هم [۱، ۶]
هورمون مثبت و HER2 مثبت (گاهی «سه‌گانه مثبت» گفته می‌شود)ER یا PR مثبت؛ HER2 ۳+ یا FISH مثبت [۴، ۶]حدود ۱ نفر از هر ۱۰ [۷]شیمی‌درمانی، داروهای ضد HER2 و هورمون‌درمانی [۱، ۶]
HER2 مثبت و هورمون منفیER و PR منفی؛ HER2 مثبت [۶]حدود ۱ نفر از هر ۲۰ [۷]شیمی‌درمانی و داروهای ضد HER2 [۱، ۶]
سه‌گانه منفیER، PR و HER2 هر سه منفی [۱]حدود ۱ نفر از هر ۸ [۷]شیمی‌درمانی و گاهی ایمنی‌درمانی [۱، ۶]

سهم هر گروه از بررسی بیش از ۵۰ هزار زن مبتلا در آمریکاست [۷].

لومینال A و لومینال B: سرطان‌های هورمون مثبت و HER2 منفی خودشان دو گروه‌اند [۶]. در لومینال A، ER و PR هر دو مثبت‌اند و Ki-67 پایین است؛ این تومورها معمولاً آهسته‌تر رشد می‌کنند و هورمون‌درمانی مهم‌ترین درمان است و اغلب به‌تنهایی کافی است [۱، ۶]. در لومینال B، Ki-67 بالاست یا PR منفی یا کم است؛ همه این بیماران هورمون‌درمانی می‌گیرند و بیشترشان شیمی‌درمانی هم [۶]. در بسیاری از مراکز، آزمایش ژنی تومور هم به این تصمیم کمک می‌کند [۶].

درمان هر گروه را در این صفحه‌ها بخوانید: درمان سرطان سینه هورمون مثبت، درمان سرطان سینه HER2 مثبت و بهترین درمان سرطان سینه سه‌گانه منفی.

HER2 مثبت بهتر است یا منفی؟ ER مثبت خوب است یا بد؟

این پرسش بسیار رایج است، ولی جواب ساده «خوب» یا «بد» ندارد [۱، ۸].

  • ER مثبت: در یک بررسی بزرگ، زنان مبتلا به سرطان هورمون مثبت و HER2 منفی بهترین نتیجه را داشتند [۸]؛ یکی از دلیل‌ها این است که هورمون‌درمانی درمان مؤثر دیگری برای آن‌هاست [۹]. ولی این سرطان‌ها ممکن است سال‌ها بعد برگردند: در بررسی بیش از ۶۰ هزار زن، بعد از پایان ۵ سال هورمون‌درمانی، برگشت بیماری تا ۲۰ سال بعد از تشخیص به‌طور پیوسته ادامه داشت [۱۰]. برای همین پزشک گاهی هورمون‌درمانی را بیش از ۵ سال ادامه می‌دهد و پیگیری منظم مهم است [۱۰].
  • HER2 مثبت: این تومورها معمولاً سریع‌تر رشد می‌کنند [۱]، ولی داروهای ضد HER2 نتیجه درمان آن‌ها را بسیار بهتر کرده‌اند [۸]. در همان بررسی، در زنانی که سرطانشان از ابتدا پخش شده بود، گروه هورمون مثبت و HER2 مثبت حتی بیشتر از گروه هورمون مثبت و HER2 منفی زنده ماندند [۸].
  • سه‌گانه منفی: سریع‌تر رشد می‌کند و بیشتر احتمال دارد برگردد [۱]؛ درمان اصلی آن شیمی‌درمانی و گاهی ایمنی‌درمانی است [۱].
  • مرحله بیماری: اندازه تومور و درگیری غدد لنفاوی هم اثر زیادی بر نتیجه دارد [۸].
۴ سال بعد از تشخیص، از هر ۱۰ زن چند نفر به علت سرطان سینه فوت نکرده بودند؟
گروهاز هر ۱۰ زن
هورمون مثبت و HER2 منفیبیش از ۹ نفر [۸]
هورمون مثبت و HER2 مثبتحدود ۹ نفر [۸]
HER2 مثبت و هورمون منفیحدود ۸ نفر [۸]
سه‌گانه منفینزدیک ۸ نفر [۸]

این عددها مربوط به زنانی است که در سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ در آمریکا تشخیص گرفتند و همه مرحله‌ها را با هم نشان می‌دهند. پیش‌آگهی هر بیمار به مرحله و ویژگی‌های بیماری خودش بستگی دارد [۸]. ببینید آیا سرطان سینه قابل درمان است؟

پرسش‌های متداول

سه‌گانه مثبت (ER، PR و HER2 مثبت) یعنی چه؟

یعنی تومور هم گیرنده‌های هورمونی دارد و هم HER2 زیاد [۱]. درمان معمولاً ترکیبی از شیمی‌درمانی، داروهای ضد HER2 و هورمون‌درمانی است [۱، ۶]. ببینید درمان سرطان سینه HER2 مثبت.

ER مثبت است ولی PR منفی؛ بد است؟

تصمیم اصلی درباره هورمون‌درمانی را ER می‌گیرد و PR بیشتر برای پیش‌بینی سیر بیماری به کار می‌رود [۲]. در یک بررسی بزرگ، اثر تاموکسیفن در سرطان ER مثبت به PR بستگی نداشت [۹]. PR منفی یا کم ممکن است تومور را در گروه لومینال B قرار دهد و پزشک آن را در تصمیم درباره شیمی‌درمانی در نظر می‌گیرد [۶].

جواب HER2 من ۲+ است؛ یعنی مثبت است؟

هنوز نه. ۲+ یعنی نامشخص و باید روی همان نمونه آزمایش FISH (یا ISH) انجام شود [۴]. اگر FISH مثبت (Amplified) باشد، HER2 مثبت است؛ اگر منفی (Not amplified) باشد، HER2 منفی و از نوع HER2 کم است [۴، ۱۱]. اگر جواب FISH در برگه نیست، از پزشک بپرسید انجام شده است یا نه.

Ki-67 من ۱۵ یا ۲۰ درصد است؛ بالاست؟

عددهای میان ۵ و ۳۰ به‌تنهایی معنای قطعی ندارند [۵]. پزشک این عدد را همراه گرید، اندازه تومور، غدد لنفاوی و گاهی آزمایش ژنی تومور تفسیر می‌کند [۵، ۶]. یک عدد میانی به‌تنهایی دلیل نگرانی نیست.

ممکن است ER، PR یا HER2 بعداً عوض شوند؟

بله، وضعیت گیرنده‌های هورمونی ممکن است با گذشت زمان تغییر کند. برای همین اگر سرطان بعد از درمان برگردد، ممکن است دوباره نمونه‌برداری و آزمایش لازم باشد [۱].

سه‌گانه منفی یعنی چه و درمان دارد؟

یعنی ER، PR و HER2 هر سه منفی‌اند [۱]. این تومورها سریع‌تر رشد می‌کنند و بیشتر احتمال برگشت دارند، ولی درمان دارند: شیمی‌درمانی و گاهی ایمنی‌درمانی [۱]. ببینید بهترین درمان سرطان سینه سه‌گانه منفی.

در سرطان درجای سینه (DCIS) هم این آزمایش‌ها انجام می‌شود؟

آزمایش ER در DCIS توصیه می‌شود، چون نشان می‌دهد هورمون‌درمانی می‌تواند خطر سرطان بعدی در سینه را کم کند یا نه؛ آزمایش PR در DCIS اختیاری است [۲]. ببینید DCIS یا سرطان سینه مرحله صفر چیست؟

صفحه‌های مرتبط

ویژه پزشکان

معیارهای گزارش و شواهد (ویژه پزشکان)

ویژه پزشکانER و PgR (ASCO/CAP ‏۲۰۲۰).
ویژه پزشکان

ER و PgR (ASCO/CAP ‏۲۰۲۰). آزمون استاندارد برای پیش‌بینی سود هورمون‌درمانی، IHC معتبر است. ۱ تا ۱۰۰٪ هسته‌های تومور = ER مثبت؛ ۱ تا ۱۰٪ با دسته «ER Low Positive» و توضیح توصیه‌شده گزارش شود (داده درباره سود هورمون‌درمانی محدود است)؛ کمتر از ۱٪ = ER منفی؛ برای نتایج ۰ تا ۱۰٪ وضعیت کنترل‌ها گزارش شود. PgR عمدتاً ارزش پیش‌آگهی در تومور ER مثبت دارد. آزمایش ER در DCIS توصیه می‌شود و PgR اختیاری است [۲]. امتیاز Allred (Harvey ‏۱۹۹۹؛ ۱۹۸۲ تومور): مقیاس ۰ تا ۸ از نسبت و شدت رنگ‌گیری؛ امتیاز بیش از ۲ (معادل حتی ۱ تا ۱۰٪ سلول با رنگ‌گیری ضعیف) آستانه ER مثبت بر پایه DFS با هورمون‌درمانی ادجوانت بود [۳].

سود هورمون‌درمانی بر حسب ER. EBCTCG ‏۲۰۱۱ (۲۰ کارآزمایی، ۲۱٬۴۵۷ بیمار): در ER مثبت (۱۰٬۶۴۵ بیمار)، ۵ سال تاموکسیفن RR عود ۰٫۵۳ در سال‌های ۰ تا ۴ و ۰٫۶۸ در سال‌های ۵ تا ۹؛ در ER مثبت حاشیه‌ای (۱۰ تا ۱۹ fmol/mg) RR ‏۰٫۶۷؛ مستقل از PgR، سن، وضعیت گره و شیمی‌درمانی؛ مرگ از سرطان سینه در ۱۵ سال اول حدود یک‌سوم کمتر؛ در ER منفی اثر ناچیز [۹]. EBCTCG ‏۲۰۱۷ (۸۸ کارآزمایی، ۶۲٬۹۲۳ بیمار بدون بیماری پس از ۵ سال هورمون‌درمانی): عود از سال ۵ تا ۲۰ با آهنگ ثابت ادامه یافت؛ خطر عود دوردست ۱۰ تا ۴۱٪ بسته به TN و گرید؛ گرید و Ki-67 ارزش پیش‌بینی مستقل متوسط داشتند و PgR و HER2 پیش‌بینی‌کننده نبودند [۱۰].

HER2 (ASCO-CAP ‏۲۰۲۳). توصیه‌های ۲۰۱۸ تأیید شد: IHC ‏۳+ مثبت، ۲+ نامشخص و نیازمند ISH، ۰ و ۱+ منفی. ایجاد دسته‌های جدید نتیجه (HER2-Low، HER2-Ultra-Low) زودهنگام است، ولی افتراق دقیق IHC ‏۰ از ۱+ به دلیل معیار ورود DESTINY-Breast04 اهمیت بالینی یافته و توضیح گزارشی جدیدی برای آن پیشنهاد شده است [۴]. DESTINY-Breast04 (۵۵۷ بیمار HER2-low متاستاتیک پس از ۱ یا ۲ خط شیمی‌درمانی؛ ۸۸٫۷٪ HR مثبت): T-DXd در برابر شیمی‌درمانی انتخاب پزشک، در کوهورت HR مثبت میانه PFS ‏۱۰٫۱ در برابر ۵٫۴ ماه (HR ‏۰٫۵۱) و OS ‏۲۳٫۹ در برابر ۱۷٫۵ ماه (HR ‏۰٫۶۴)؛ ILD یا پنومونیت ۱۲٫۱٪ (۰٫۸٪ درجه ۵) [۱۱]. DESTINY-Breast06 (۸۶۶ بیمار HR مثبت: ۷۱۳ HER2-low و ۱۵۳ HER2-ultralow، یعنی IHC ‏۰ با رنگ‌گیری غشایی؛ پس از دست‌کم یک خط هورمون‌درمانی و بدون شیمی‌درمانی قبلی برای بیماری متاستاتیک): میانه PFS در HER2-low ‏۱۳٫۲ در برابر ۸٫۱ ماه (HR ‏۰٫۶۲؛ ۹۵٪ CI ‏۰٫۵۲ تا ۰٫۷۵)، هم‌سو در گروه اکتشافی ultralow؛ OS نابالغ؛ ILD ‏۱۱٫۳٪ [۱۲].

Ki-67 و زیرگروه‌های جایگزین. IKWG ‏۲۰۲۱: اعتبار تحلیلی با رعایت مرحله پیش‌تحلیلی و شمارش بصری استاندارد قابل دستیابی است؛ سودمندی بالینی فقط برای تخمین پیش‌آگهی در ER مثبت/HER2 منفی T1–2، N0–1 و یافتن بیمارانی است که به شیمی‌درمانی ادجوانت نیاز ندارند: Ki-67 ‏۵٪ یا کمتر، یا ۳۰٪ یا بیشتر [۵]. St Gallen ‏۲۰۱۳: Luminal A-like (ER و PgR مثبت، HER2 منفی، Ki-67 پایین) در برابر Luminal B-like HER2 منفی (Ki-67 بالا یا PgR منفی/پایین)؛ Ki-67 کمتر از ۱۴٪ بیشترین تطابق را با Luminal A ژنی داشت، اکثریت پانل ۲۰٪ یا بیشتر را آشکارا «بالا» دانستند و آستانه PgR ‏۲۰٪ پیشنهاد شد؛ مقادیر باید ویژه هر آزمایشگاه باشند. درمان: Luminal A-like اغلب هورمون‌درمانی تنها؛ Luminal B-like HER2 منفی هورمون‌درمانی برای همه و شیمی‌درمانی برای بیشتر بیماران [۶].

توزیع و پیش‌آگهی (SEER). در ۵۰٬۵۷۱ بیمار با وضعیت معلوم: HR+/HER2−‎ ‏۷۲٫۷٪، سه‌گانه منفی ۱۲٫۲٪، HR+/HER2+‎ ‏۱۰٫۳٪ و HR−/HER2+‎ ‏۴٫۶٪ [۷]. بقای اختصاصی سرطان سینه ۴ ساله (تشخیص ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳): ۹۲٫۵٪، ۹۰٫۳٪، ۸۲٫۷٪ و ۷۷٫۰٪ به ترتیب در HR+/HER2−‎، HR+/HER2+‎، HR−/HER2+‎ و سه‌گانه منفی؛ در مرحله IV از ابتدا، HR+/HER2+‎ بهتر از HR+/HER2−‎ ‏(۴۵٫۵٪ در برابر ۳۵٫۹٪) [۸].

شواهد علمی

شواهد علمی

۴ مورد
متاآنالیز

ارتباط گیرنده‌های هورمونی سرطان سینه و سایر عوامل با اثربخشی تاموکسیفن ادجوانت: فراتحلیل داده‌های سطح بیمار از کارآزمایی‌های تصادفی‌شده

The Lancet · 2011
RR ۰٫۵۳ (SE ‏۰٫۰۳)نسبت نرخ عود در بیماری ER مثبت، سال‌های ۰ تا ۴
متاآنالیز

خطر عود سرطان سینه طی ۲۰ سال پس از قطع درمان هورمونی در سال پنجم

N Engl J Med · 2017
۱۳٪خطر عود دوردست، T1N0
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

تراستوزوماب دروکستکان در سرطان سینه پیشرفته HER2-low با درمان قبلی

N Engl J Med · 2022
۱۰٫۱ در برابر ۵٫۴ ماهبقای بدون پیشرفت (گیرنده هورمونی مثبت)
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

تراستوزوماب دروکستکان پس از درمان هورمونی در سرطان سینه متاستاتیک

N Engl J Med · 2024
۱۳٫۲ در برابر ۸٫۱ ماهبقای بدون پیشرفت (HER2-low)

انواع سرطان مرتبط

منابع علمی

۱۲ منبع
نمایش همه منابع، ۴ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع

شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.

  1. ۱
    Tests for Breast Cancer BiomarkersNational Cancer Institute · cancer.gov · 2025
  2. ۲
    Estrogen and Progesterone Receptor Testing in Breast Cancer: ASCO/CAP Guideline UpdateAllison KH, Hammond MEH, Dowsett M, et al · J Clin Oncol · 2020;38:1346-1366
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳
  3. ۳
    Estrogen receptor status by immunohistochemistry is superior to the ligand-binding assay for predicting response to adjuvant endocrine therapy in breast cancerHarvey JM, Clark GM, Osborne CK, et al · J Clin Oncol · 1999;17:1474-81
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲
  4. ۴
    Human Epidermal Growth Factor Receptor 2 Testing in Breast Cancer: ASCO-College of American Pathologists Guideline UpdateWolff AC, Somerfield MR, Dowsett M, et al · J Clin Oncol · 2023;41:3867-3872
  5. ۵
    Assessment of Ki67 in Breast Cancer: Updated Recommendations From the International Ki67 in Breast Cancer Working GroupNielsen TO, Leung SCY, Rimm DL, et al · J Natl Cancer Inst · 2021;113:808-819
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰
  6. ۶
    Personalizing the treatment of women with early breast cancer: highlights of the St Gallen International Expert Consensus on the Primary Therapy of Early Breast Cancer 2013Goldhirsch A, Winer EP, Coates AS, et al · Ann Oncol · 2013;24:2206-23
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰ ۲۱
  7. ۷
    US incidence of breast cancer subtypes defined by joint hormone receptor and HER2 statusHowlader N, Altekruse SF, Li CI, et al · J Natl Cancer Inst · 2014;106
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶
  8. ۸
    Differences in Breast Cancer Survival by Molecular Subtypes in the United StatesHowlader N, Cronin KA, Kurian AW, et al · Cancer Epidemiol Biomarkers Prev · 2018;27:619-626
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲
  9. ۹
    Relevance of breast cancer hormone receptors and other factors to the efficacy of adjuvant tamoxifen: patient-level meta-analysis of randomised trialsDavies C, Godwin J, Gray R, et al · Lancet · 2011;378:771-84
  10. ۱۰
    20-Year Risks of Breast-Cancer Recurrence after Stopping Endocrine Therapy at 5 YearsPan H, Gray R, Braybrooke J, et al · N Engl J Med · 2017;377:1836-1846
  11. ۱۱
    Trastuzumab Deruxtecan in Previously Treated HER2-Low Advanced Breast CancerModi S, Jacot W, Yamashita T, et al · N Engl J Med · 2022;387:9-20
  12. ۱۲
    Trastuzumab Deruxtecan after Endocrine Therapy in Metastatic Breast CancerBardia A, Hu X, Dent R, et al · N Engl J Med · 2024;391:2110-2122

این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.