اهداف یادگیری و پیامهای کلیدی
- حدود ۲۰٪ همه موارد ترومبوآمبولی وریدی (VTE) در بیماران سرطانی رخ میدهد و تا ۲۰٪ بیماران سرطانی پیش از مرگ دچار VTE میشوند [۱]؛ ترومبوز دومین علت مرگ بیماران سرطانی پس از پیشرفت بیماری است [۲].
- امتیاز Khorana ابزار اصلی انتخاب بیماران سرپایی برای پیشگیری است؛ در متاآنالیز، بروز ۶ ماهه VTE در امتیاز صفر، ۱ تا ۲ و ۳ یا بیشتر به ترتیب ۵٫۰٪، ۶٫۶٪ و ۱۱٫۰٪ بود، اما بیشتر رویدادها خارج از گروه پرخطر رخ داد [۳].
- در بیمار سرپایی با Khorana ≥۲ و خطر خونریزی پایین، آپیکسابان یا ریواروکسابان با دوز پیشگیری گزینه است؛ آپیکسابان در AVERT بروز VTE را از ۱۰٫۲٪ به ۴٫۲٪ کاهش داد اما خونریزی عمده را بیشتر کرد [۲، ۴].
- برای درمان VTE، هپارین با وزن مولکولی کم (LMWH) یا ضدانعقاد خوراکی مستقیم (آپیکسابان، ریواروکسابان یا ادوکسابان) دستکم ۶ ماه توصیه میشود؛ در سرطانهای گوارشی بهویژه دستگاه گوارش فوقانی، ادوکسابان و ریواروکسابان خونریزی گوارشی بیشتری داشتهاند [۲، ۵].
- در Caravaggio، آپیکسابان در برابر دالتپارین غیرفروتر بود و خونریزی عمده بیشتری نداشت (۳٫۸٪ در برابر ۴٫۰٪) [۶].
- پس از ۶ ماه، در سرطان فعال ادامه ضدانعقاد ترجیح دارد؛ در API-CAT، آپیکسابان با دوز کاهشیافته (۲٫۵ میلیگرم دو بار در روز) غیرفروتر از دوز کامل بود و خونریزی بالینی مهم کمتری داشت [۱، ۷].
ارزیابی خطر: امتیاز Khorana
خطر VTE در بیماران بستری، تحت درمان سیستمیک و مبتلا به بیماری متاستاتیک بیشتر است. جراحی، شیمیدرمانی، هورموندرمانی و برخی داروهای هدفمند (مانند تالیدومید و لنالیدومید) خطر را افزایش میدهند و سرطانهای پانکراس، کلیه، تخمدان، ریه و معده بیشترین میزان VTE را دارند؛ تزریق گلبول قرمز و داروهای محرک اریتروپوئز نیز خطر را بالا میبرند [۱]. طبقهبندی بیماران سرپایی به کمخطر، متوسط و پرخطر باید بر پایه ابزاری معتبر مانند امتیاز Khorana همراه قضاوت بالینی باشد [۱].
| ویژگی بیمار (پیش از شیمیدرمانی) | امتیاز |
|---|---|
| محل سرطان با خطر بسیار بالا: معده، پانکراس | ۲ |
| محل سرطان با خطر بالا: ریه، لنفوم، زنان، مثانه، بیضه | ۱ |
| پلاکت ۳۵۰ هزار در میکرولیتر یا بیشتر | ۱ |
| هموگلوبین کمتر از ۱۰ گرم/دسیلیتر یا مصرف داروی محرک اریتروپوئز | ۱ |
| گلبول سفید بیش از ۱۱ هزار در میکرولیتر | ۱ |
| نمایه توده بدنی ۳۵ کیلوگرم بر مترمربع یا بیشتر | ۱ |
در مطالعه اولیه (کوهورت اشتقاق و اعتبارسنجی)، بروز VTE در حدود ۲٫۵ ماه با امتیاز صفر ۰٫۸٪ و ۰٫۳٪، با امتیاز ۱ تا ۲ ۱٫۸٪ و ۲٪ و با امتیاز ۳ یا بیشتر ۷٫۱٪ و ۶٫۷٪ بود [۸]. در متاآنالیز ۳۴٬۵۵۵ بیمار، فقط ۲۳٫۴٪ بیماران دچار VTE در ۶ ماه اول در گروه پرخطر (≥۳) قرار داشتند [۳]. کارآزماییهای AVERT و CASSINI بیماران با امتیاز ۲ یا بیشتر را وارد کردند [۴، ۹].
پیشگیری از ترومبوز در بیمار سرطانی
| موقعیت | توصیه | شواهد |
|---|---|---|
| بستری با بیماری حاد یا کاهش تحرک | پیشگیری دارویی با LMWH (در CrCl کمتر از ۳۰ ترجیحاً هپارین غیرتجزیهشده) در طول بستری و قطع در زمان ترخیص؛ DOAC بهطور روتین توصیه نمیشود | ASH (توصیه مشروط) و ITAC درجه 1B [۱، ۲] |
| جراحی بزرگ سرطان | LMWH یک بار در روز یا هپارین غیرتجزیهشده کمدوز سه بار در روز، دستکم ۷ تا ۱۰ روز؛ پس از جراحی بزرگ شکم یا لگن (باز یا لاپاروسکوپیک) تا ۴ هفته | ITAC درجه 1A؛ ASH ادامه پس از ترخیص در جراحی شکمی-لگنی [۱، ۲] |
| زمان شروع پیشگیری جراحی | ITAC: ۲ تا ۱۲ ساعت پیش از جراحی؛ ASH: شروع پس از جراحی را ترجیح میدهد | [۱، ۲] |
| سرپایی تحت درمان سیستمیک با Khorana ≥۲ و خطر خونریزی پایین | آپیکسابان یا ریواروکسابان با دوز پیشگیری (یا LMWH) | ITAC درجه 1B، ASCO 2020 و ASH برای خطر بالا [۱، ۲، ۵] |
| سرطان پانکراس پیشرفته یا متاستاتیک تحت درمان | LMWH (درجه 1A) یا ریواروکسابان یا آپیکسابان (درجه 1B) در خطر خونریزی پایین | [۲] |
| سرطان ریه پیشرفته | پیشگیری روتین با LMWH خارج از کارآزمایی توصیه نمیشود | [۲] |
| میلوم تحت تالیدومید، لنالیدومید یا پومالیدومید | آسپرین کمدوز، LMWH با دوز پیشگیری یا وارفارین با دوز ثابت؛ LMWH برای خطر بالاتر | ASH (توصیه مشروط)، ITAC درجه 1A برای انجام پیشگیری [۱، ۲] |
| کاتتر ورید مرکزی | پیشگیری روتین با ضدانعقاد توصیه نمیشود؛ کاتتر در سمت راست و ورید ژوگولار با نوک در محل اتصال ورید اجوف فوقانی و دهلیز راست؛ پورت کاشتنی بر PICC ترجیح دارد | ITAC درجه 1A و 1B؛ ASH [۱، ۲] |
| تومور مغزی | پس از جراحی اعصاب، LMWH یا هپارین غیرتجزیهشده (درجه 1A)؛ بدون جراحی، پیشگیری دارویی روتین توصیه نمیشود (درجه 1B) | [۲] |
در بیمار سرطانی با ترومبوسیتوپنی خفیف (پلاکت بیش از ۸۰ هزار در میکرولیتر) پیشگیری دارویی ممکن است؛ در پلاکت کمتر از آن فقط بهصورت فردی و با پایش دقیق [۲].
- AVERT: آپیکسابان ۲٫۵ میلیگرم دو بار در روز در بیماران سرپایی با Khorana ≥۲ که شیمیدرمانی را آغاز میکردند، VTE را در ۱۸۰ روز از ۱۰٫۲٪ به ۴٫۲٪ رساند (HR ۰٫۴۱) و خونریزی عمده ۳٫۵٪ در برابر ۱٫۸٪ بود (HR ۲٫۰۰) [۴].
- CASSINI: ریواروکسابان ۱۰ میلیگرم روزانه در برابر دارونما در ۱۸۰ روز کاهش معناداری ایجاد نکرد (۶٫۰٪ در برابر ۸٫۸٪؛ HR ۰٫۶۶؛ P=0.10)، اما در دوره مصرف دارو بروز را از ۶٫۴٪ به ۲٫۶٪ رساند (HR ۰٫۴۰)؛ خونریزی عمده ۲٫۰٪ در برابر ۱٫۰٪ بود [۹].
- در متاآنالیز این دو کارآزمایی، DOAC بروز کلی VTE را کاهش داد (RR ۰٫۵۶) اما کاهش VTE علامتدار معنادار نبود (RR ۰٫۵۸؛ فاصله اطمینان ۰٫۲۹ تا ۱٫۱۳) [۲].
- جراحی: در ENOXACAN II، ادامه انوکساپارین ۴۰ میلیگرم تا ۴ هفته پس از جراحی شکم یا لگن به دلیل سرطان، VTE وریدنگاریشده را از ۱۲٫۰٪ به ۴٫۸٪ کاهش داد بدون افزایش معنادار خونریزی [۱۰]. بهروزرسانی ۲۰۲۳ ASCO آپیکسابان و ریواروکسابان را نیز به گزینههای پیشگیری تمدیدی پس از جراحی سرطان (با توصیه ضعیف) افزود [۱۱].
- میلوم: گروه IMWG آسپرین را برای بیماران با حداکثر یک عامل خطر و LMWH (معادل انوکساپارین ۴۰ میلیگرم در روز) را برای دو عامل خطر یا بیشتر و برای همه بیماران دریافتکننده دگزامتازون با دوز بالا یا دوکسوروبیسین توصیه کرد [۱۲]؛ برچسب لنالیدومید پیشگیری متناسب با خطر را توصیه میکند [۱۳].
درمان VTE: هپارین با وزن مولکولی کم یا DOAC
| کارآزمایی | مقایسه | عود VTE | خونریزی عمده | نکته |
|---|---|---|---|---|
| CLOT | دالتپارین ۶ ماه در برابر کومارین | ۹٪ در برابر ۱۷٪ (HR ۰٫۴۸) | ۶٪ در برابر ۴٪ (تفاوت معنادار نبود) | مبنای برتری LMWH بر وارفارین [۱۶] |
| CATCH | تینزاپارین در برابر وارفارین | ۷٫۲٪ در برابر ۱۰٫۵٪ (HR ۰٫۶۵؛ P=0.07) | تفاوتی نداشت (HR ۰٫۸۹) | خونریزی بالینی مهم غیرعمده کمتر با تینزاپارین [۱۷] |
| Hokusai VTE Cancer | LMWH دستکم ۵ روز سپس ادوکسابان در برابر دالتپارین | ۷٫۹٪ در برابر ۱۱٫۳٪ | ۶٫۹٪ در برابر ۴٫۰٪ | غیرفروتری برای پیامد مرکب عود یا خونریزی عمده [۱۴] |
| SELECT-D | ریواروکسابان در برابر دالتپارین | ۴٪ در برابر ۱۱٪ (HR ۰٫۴۳) | ۶٪ در برابر ۴٪ (HR ۱٫۸۳) | خونریزی بالینی مهم غیرعمده ۱۳٪ در برابر ۴٪ [۱۵] |
| Caravaggio | آپیکسابان در برابر دالتپارین | ۵٫۶٪ در برابر ۷٫۹٪ (HR ۰٫۶۳) | ۳٫۸٪ در برابر ۴٫۰٪ (HR ۰٫۸۲) | غیرفروتر بدون افزایش خونریزی عمده [۶] |
| CASTA-DIVA | ریواروکسابان در برابر دالتپارین (۳ ماه) | ۶٫۴٪ در برابر ۱۰٫۱٪ | ۱٫۴٪ در برابر ۳٫۷٪ | حجم نمونه برای اثبات غیرفروتری کافی نبود [۱۸] |
| CANVAS | هر DOAC در برابر هر LMWH (انتخاب پزشک) | ۶٫۱٪ در برابر ۸٫۸٪ | ۵٫۲٪ در برابر ۵٫۶٪ | غیرفروتری برای عود ۶ ماهه [۱۹] |
| متاآنالیز (۲۶۰۷ بیمار) | DOAC در برابر LMWH | RR ۰٫۶۸ (غیرمعنادار) | RR ۱٫۳۶ (غیرمعنادار) | احتیاط در خطر بالای خونریزی [۲۰] |
دوز LMWH در گروه مقایسه کارآزماییهای DOAC، دالتپارین ۲۰۰ واحد/کیلوگرم یک بار در روز در ماه اول و سپس ۱۵۰ واحد/کیلوگرم بود [۶، ۱۴، ۱۵].
انتخاب ضدانعقاد در VTE مرتبط با سرطان
- ۱
ارزیابی پیش از انتخاب
خطر خونریزی (بهویژه ضایعه درماننشده گوارشی یا ادراریتناسلی)، شمارش پلاکت، کلیرانس کراتینین، تداخلهای دارویی قوی و جذب گوارشی را بسنجید؛ DOAC وقتی توصیه میشود که CrCl ≥۳۰ میلیلیتر در دقیقه باشد و تداخل دارویی قوی یا اختلال جذب گوارشی وجود نداشته باشد [۲].
- ۲
بیمار بدون خطر بالای خونریزی گوارشی یا ادراریتناسلی
- ۳
سرطان گوارشی (بهویژه دستگاه گوارش فوقانی) یا ادراریتناسلی
ادوکسابان و ریواروکسابان در این سرطانها خونریزی بیشتری از LMWH داشتهاند [۵]؛ LMWH مناسبتر است و DOAC با احتیاط به کار رود [۲]. در Caravaggio خونریزی عمده در بیماران با سرطان گوارشی در هر گروه ۹ نفر بود و آپیکسابان افزایش خونریزی گوارشی نشان نداد [۲۱].
- ۴
- ۵
عود VTE در حین ضدانعقاد
ITAC: افزایش دوز LMWH به میزان ۲۰ تا ۲۵٪ یا تغییر به DOAC؛ در عود با DOAC تغییر به LMWH؛ در عود با آنتاگونیست ویتامین K تغییر به LMWH یا DOAC [۲]. ASH در عود با LMWH درمانی، افزایش به دوز فوقدرمانی یا ادامه همان دوز را پیشنهاد میکند و فیلتر ورید اجوف تحتانی را توصیه نمیکند (مگر در منع ضدانعقاد) [۱].
موقعیتهای ویژه
موقعیتهای بالینی دشوار
ترومبوسیتوپنی
دوز کامل ضدانعقاد در پلاکت بیش از ۵۰ هزار در میکرولیتر بدون خونریزی؛ کمتر از آن تصمیم فردی با نهایت احتیاط [۲]. در یک مطالعه آیندهنگر (پلاکت کمتر از ۱۰۰ هزار)، خونریزی عمده ۶۰ روزه با دوز کامل ۱۲٫۸٪ و با دوز تعدیلشده ۶٫۶٪ بود [۲]. برچسب دالتپارین: پلاکت ۵۰ تا ۱۰۰ هزار، کاهش ۲۵۰۰ واحد از دوز روزانه؛ ۵۰ هزار یا کمتر، قطع تا بالای ۵۰ هزار [۲۲].
تومور مغزی (اولیه یا متاستاز)
LMWH یا DOAC قابل استفاده است (ITAC درجه 2A) [۲]. در یک کوهورت گذشتهنگر، خونریزی داخل جمجمه ۱۲ ماهه در تومور اولیه مغز با DOAC صفر و با LMWH ۳۶٫۸٪ بود و در متاستاز مغزی افزایشی با DOAC دیده نشد [۲۳]. انوکساپارین درمانی در متاستاز مغزی خطر خونریزی را افزایش نداد، اما ملانوم و سرطان کلیه حدود ۴ برابر سرطان ریه خونریزی داشتند [۲۴].
ترومبوز مرتبط با کاتتر
آمبولی ریه اتفاقی و زیرسگمانی
ASH درمان ضدانعقادی کوتاهمدت را بر مشاهده ترجیح میدهد [۱] و ITAC مدیریت VTE اتفاقی را مانند نوع علامتدار میداند [۲]. در کوهورت آیندهنگر ۶۹۵ بیمار، عود ۱۲ ماهه با وجود درمان ۶٫۰٪ بود و در آمبولی زیرسگمانی (۶٫۴٪) با آمبولی پروگزیمال (۶٫۰٪) تفاوتی نداشت [۲۵]. در ترومبوز احشایی یا اسپلانکنیک، درمان کوتاهمدت یا مشاهده هر دو قابل قبول است [۱].
تداخلهای دارویی DOAC
آپیکسابان با مهارکنندههای توأم P-gp و CYP3A4 قوی: کاهش ۵۰٪ دوز (اگر بیمار دوز ۲٫۵ میلیگرم دو بار در روز دارد، مصرف همزمان ممنوع)؛ با القاکنندههای قوی توأم مصرف نشود [۲۶]. ریواروکسابان با مهارکنندهها یا القاکنندههای توأم P-gp و CYP3A قوی مصرف نشود [۲۷]. ادوکسابان با برخی مهارکنندههای P-gp به ۳۰ میلیگرم کاهش مییابد [۲۸].
طول درمان و درمان تمدیدی
- LMWH یا DOAC دستکم ۶ ماه (ITAC درجه 1A)؛ پس از ۶ ماه ادامه یا قطع بر پایه سود و خطر، تحمل، دسترسی به دارو، ترجیح بیمار و فعالیت سرطان [۲].
- ASH در سرطان فعال، ضدانعقاد طولانیمدت (بیش از ۶ ماه) و ادامه نامحدود را بر قطع ترجیح میدهد و برای این مرحله DOAC یا LMWH را پیشنهاد میکند [۱].
- دوز کاهشیافته در فاز تمدیدی: در API-CAT (۱۷۶۶ بیمار با سرطان فعال پس از دستکم ۶ ماه درمان)، آپیکسابان ۲٫۵ میلیگرم در برابر ۵ میلیگرم دو بار در روز به مدت ۱۲ ماه، عود VTE (۲٫۱٪ در برابر ۲٫۸٪) را غیرفروتر نگه داشت و خونریزی بالینی مهم را کاهش داد (۱۲٫۱٪ در برابر ۱۵٫۶٪؛ HR ۰٫۷۵) [۷]. در کارآزمایی کوچکتر EVE (۳۶۰ بیمار)، خونریزی عمده یا بالینی مهم ۸٫۹٪ در برابر ۱۲٫۲٪ بود که معنادار نبود و عود در هر دو گروه ۵٫۰٪ بود [۲۹].
- برچسب آپیکسابان دوز ۲٫۵ میلیگرم دو بار در روز و برچسب ریواروکسابان ۱۰ میلیگرم روزانه را پس از دستکم ۶ ماه درمان برای کاهش خطر عود تأیید کردهاند [۲۶، ۲۷]؛ ایمنی و کارایی دالتپارین بیش از ۶ ماه در سرطان بررسی نشده است [۲۲].
رژیمهای درمانی و دوز
فهرست رژیمهای درمانی و دوز۱۰ رژیم
- کلیه: پیش از شروع، کلیرانس کراتینین را محاسبه کنید (برای ریواروکسابان با وزن واقعی) [۲۷]. انوکساپارین در CrCl کمتر از ۳۰: درمان ۱ میلیگرم/کیلوگرم یک بار در روز و پیشگیری ۳۰ میلیگرم روزانه [۳۰]؛ دالتپارین در CrCl کمتر از ۳۰: تنظیم دوز با سطح ضد Xa (هدف ۰٫۵ تا ۱٫۵ واحد در میلیلیتر، ۴ تا ۶ ساعت پس از دوز سوم یا چهارم) [۲۲]؛ ریواروکسابان در CrCl کمتر از ۱۵ مصرف نشود [۲۷]؛ ادوکسابان در CrCl ۱۵ تا ۵۰ با ۳۰ میلیگرم [۲۸].
- پلاکت: هپارینها میتوانند ترومبوسیتوپنی ناشی از هپارین ایجاد کنند؛ پلاکت را پایش کنید [۲۲].
- تداخلها: کتوکونازول، ایتراکونازول و ریتوناویر مهارکننده توأم P-gp و CYP3A4 قوی و ریفامپین، کاربامازپین، فنیتوئین و گل راعی القاکننده توأم آن هستند؛ داروهای همزمان بیمار پیش از DOAC بررسی شوند [۲۶، ۲۷].
- اقدامات تهاجمی: آپیکسابان دستکم ۴۸ ساعت پیش از جراحی با خطر خونریزی متوسط یا زیاد و ۲۴ ساعت پیش از اقدام کمخطر قطع شود؛ معمولاً به پلزدن نیاز نیست [۲۶].
- دوز فراموششده آپیکسابان: همان روز در اولین فرصت مصرف و دوز دو برابر نشود [۲۶].
درمان VTE مرتبط با سرطان
انوکساپارین درمانی
درمان اولیه و نگهدارنده VTE مرتبط با سرطان (CrCl ≥۳۰)؛ در خطر بالای خونریزی گوارشی یا ادراریتناسلی ترجیح داردطول هر دوره: روزانه
درمان اولیه و نگهدارنده VTE مرتبط با سرطان (CrCl ≥۳۰)؛ در خطر بالای خونریزی گوارشی یا ادراریتناسلی ترجیح دارد
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| رژیم دو بار در روز | |||
| انوکساپارین | ۱ میلیگرم/کیلوگرم هر ۱۲ ساعت | زیرجلدی | پیوسته |
| رژیم یک بار در روز (بستری) | |||
| انوکساپارین | ۱٫۵ میلیگرم/کیلوگرم یک بار در روز | زیرجلدی | پیوسته، هر روز در یک ساعت |
دوزها از برچسب انوکساپارین برای درمان DVT با یا بدون آمبولی ریه است؛ در CrCl کمتر از ۳۰ دوز ۱ میلیگرم/کیلوگرم یک بار در روز [۳۰]. ITAC رژیم یک بار در روز LMWH را ترجیح میدهد مگر رژیم دو بار در روز لازم باشد (خطر خونریزی، نارسایی متوسط کلیه یا اقدام مداخلهای) و در آن صورت فقط انوکساپارین ۱ میلیگرم/کیلوگرم دو بار در روز را مناسب میداند [۲].
آپیکسابان درمانی (Caravaggio)
VTE علامتدار یا اتفاقی مرتبط با سرطان (DVT پروگزیمال یا آمبولی ریه)طول هر دوره: روزانه
VTE علامتدار یا اتفاقی مرتبط با سرطان (DVT پروگزیمال یا آمبولی ریه)
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| روز ۱ تا ۷ | |||
| آپیکسابان | ۱۰ میلیگرم دو بار در روز | خوراکی | ۷ روز اول |
| از روز ۸ | |||
| آپیکسابان | ۵ میلیگرم دو بار در روز | خوراکی | پیوسته |
با مهارکنندههای توأم P-gp و CYP3A4 قوی دوز ۵۰٪ کاهش یابد؛ با القاکنندههای قوی توأم مصرف نشود. در درمان DVT/PE، تعدیل دوز برای نارسایی کلیه (حتی بیماران دیالیزی) در برچسب توصیه نشده است، زیرا توصیه بر پایه دادههای فارماکوکینتیک است و کارآزماییها بیماران دیالیزی یا CrCl کمتر از ۱۵ را وارد نکردند [۲۶]. در Caravaggio، عود ۵٫۶٪ در برابر ۷٫۹٪ با دالتپارین و خونریزی عمده ۳٫۸٪ در برابر ۴٫۰٪ بود [۶].
شواهد: Caravaggio (۲۰۲۰)
ریواروکسابان درمانی (SELECT-D)
VTE مرتبط با سرطان در بیمار بدون خطر بالای خونریزی گوارشی یا ادراریتناسلی (CrCl ≥۱۵)طول هر دوره: روزانه
VTE مرتبط با سرطان در بیمار بدون خطر بالای خونریزی گوارشی یا ادراریتناسلی (CrCl ≥۱۵)
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| روز ۱ تا ۲۱ | |||
| ریواروکسابان | ۱۵ میلیگرم دو بار در روز با غذا | خوراکی | ۲۱ روز اول |
| از روز ۲۲ | |||
| ریواروکسابان | ۲۰ میلیگرم یک بار در روز با غذا | خوراکی | پیوسته، هر روز در یک ساعت |
در CrCl کمتر از ۱۵ مصرف نشود و در ۱۵ تا کمتر از ۳۰ با پایش دقیق خونریزی؛ با مهارکنندهها یا القاکنندههای توأم P-gp و CYP3A قوی مصرف نشود [۲۷]. در SELECT-D عود ۶ ماهه ۴٪ در برابر ۱۱٪ با دالتپارین بود اما خونریزی بالینی مهم غیرعمده بیشتر بود (۱۳٪ در برابر ۴٪) [۱۵].
شواهد: SELECT-D (۲۰۱۸)
دالتپارین درمانی (CLOT)
درمان تمدیدی VTE علامتدار در بزرگسالان مبتلا به سرطانطول هر دوره: روزانه
درمان تمدیدی VTE علامتدار در بزرگسالان مبتلا به سرطان
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ماه اول | |||
| دالتپارین | ۲۰۰ واحد/کیلوگرم یک بار در روز (حداکثر ۱۸٬۰۰۰ واحد) | زیرجلدی | ۳۰ روز اول |
| ماه ۲ تا ۶ | |||
| دالتپارین | حدود ۱۵۰ واحد/کیلوگرم یک بار در روز (حداکثر ۱۸٬۰۰۰ واحد) | زیرجلدی | روزانه |
ادوکسابان پس از LMWH (Hokusai VTE Cancer)
VTE مرتبط با سرطان در بیمار بدون خطر بالای خونریزی گوارشی، پس از دستکم ۵ روز ضدانعقاد تزریقیطول هر دوره: روزانه
VTE مرتبط با سرطان در بیمار بدون خطر بالای خونریزی گوارشی، پس از دستکم ۵ روز ضدانعقاد تزریقی
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| روز ۱ تا دستکم ۵ | |||
| LMWH | دوز درمانی | زیرجلدی | دستکم ۵ روز (برچسب: ۵ تا ۱۰ روز) |
| پس از آن | |||
| ادوکسابان | ۶۰ میلیگرم یک بار در روز (۳۰ میلیگرم در CrCl ۱۵ تا ۵۰، وزن ≤۶۰ کیلوگرم یا مصرف برخی مهارکنندههای P-gp) | خوراکی، با یا بدون غذا | پیوسته |
دوز و معیار کاهش دوز از برچسب ادوکسابان است [۲۸]. در Hokusai VTE Cancer عود کمتر (۷٫۹٪ در برابر ۱۱٫۳٪) اما خونریزی عمده بیشتر (۶٫۹٪ در برابر ۴٫۰٪) از دالتپارین بود [۱۴]؛ افزایش خونریزی عمدتاً گوارشی و در سرطانهای گوارشی بود و سرطان پیشرفته و هموگلوبین پایین با خونریزی گوارشی همراه بودند [۳۱].
شواهد: Hokusai VTE Cancer (۲۰۱۸)
دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلولهای خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.
پیشگیری اولیه و درمان تمدیدی
انوکساپارین پیشگیری (بستری و جراحی)
بیمار سرطانی بستری با کاهش تحرک یا تحت جراحی شکم یا لگنطول هر دوره: روزانه
بیمار سرطانی بستری با کاهش تحرک یا تحت جراحی شکم یا لگن
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| بیمار بستری داخلی | |||
| انوکساپارین | ۴۰ میلیگرم یک بار در روز | زیرجلدی | در طول بستری (در برچسب معمولاً ۶ تا ۱۱ روز) |
| جراحی شکمی | |||
| انوکساپارین | ۴۰ میلیگرم یک بار در روز؛ دوز اول ۲ ساعت پیش از جراحی | زیرجلدی | معمولاً ۷ تا ۱۰ روز؛ پس از جراحی بزرگ سرطان شکم یا لگن تا ۴ هفته |
آپیکسابان پیشگیری (AVERT)
بیمار سرپایی با Khorana ≥۲ که شیمیدرمانی را آغاز میکند و خطر خونریزی پایین داردطول هر دوره: روزانه
بیمار سرپایی با Khorana ≥۲ که شیمیدرمانی را آغاز میکند و خطر خونریزی پایین دارد
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| آپیکسابان | ۲٫۵ میلیگرم دو بار در روز | خوراکی | پیوسته |
در AVERT بروز VTE ۴٫۲٪ در برابر ۱۰٫۲٪ و خونریزی عمده ۳٫۵٪ در برابر ۱٫۸٪ بود [۴]. تداخلها و کلیه مانند رژیم درمانی آپیکسابان [۲۶].
شواهد: AVERT (۲۰۱۹)
ریواروکسابان پیشگیری (CASSINI)
بیمار سرپایی پرخطر (Khorana ≥۲) تحت درمان سیستمیک، بدون DVT در غربالگریطول هر دوره: روزانه
بیمار سرپایی پرخطر (Khorana ≥۲) تحت درمان سیستمیک، بدون DVT در غربالگری
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ریواروکسابان | ۱۰ میلیگرم یک بار در روز | خوراکی | پیوسته |
در CASSINI کاهش VTE در کل ۱۸۰ روز معنادار نبود، اما در دوره مصرف دارو ۲٫۶٪ در برابر ۶٫۴٪ بود؛ خونریزی عمده ۲٫۰٪ در برابر ۱٫۰٪ [۹].
شواهد: CASSINI (۲۰۱۹)
دالتپارین پیشگیری (جراحی شکمی بدخیم و بستری)
جراحی شکمی با بدخیمی یا بیمار داخلی با محدودیت شدید تحرکطول هر دوره: روزانه
جراحی شکمی با بدخیمی یا بیمار داخلی با محدودیت شدید تحرک
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| جراحی شکمی با بدخیمی | |||
| دالتپارین | ۵۰۰۰ واحد شب پیش از جراحی و سپس روزانه (یا ۲۵۰۰ واحد ۱ تا ۲ ساعت پیش از جراحی، ۲۵۰۰ واحد ۱۲ ساعت بعد و سپس ۵۰۰۰ واحد روزانه) | زیرجلدی | معمولاً ۵ تا ۱۰ روز |
| بیمار داخلی بستری | |||
| دالتپارین | ۵۰۰۰ واحد یک بار در روز | زیرجلدی | در کارآزماییها ۱۲ تا ۱۴ روز |
آپیکسابان یا ریواروکسابان در فاز تمدیدی (پس از ۶ ماه)
VTE مرتبط با سرطان فعال پس از دستکم ۶ ماه ضدانعقاد کاملطول هر دوره: روزانه
VTE مرتبط با سرطان فعال پس از دستکم ۶ ماه ضدانعقاد کامل
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| گزینه ۱ | |||
| آپیکسابان | ۲٫۵ میلیگرم دو بار در روز | خوراکی | پیوسته |
| گزینه ۲ | |||
| ریواروکسابان | ۱۰ میلیگرم یک بار در روز | خوراکی، با یا بدون غذا | پیوسته |
دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلولهای خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.
کارآزماییهای کلیدی
شواهد کلیدی ترومبوز مرتبط با سرطان
۵ موردآپیکسابان برای درمان ترومبوآمبولی وریدی مرتبط با سرطان
مقایسه یک مهارکننده خوراکی فاکتور Xa با هپارین با وزن مولکولی کم در بیماران مبتلا به سرطان دچار ترومبوآمبولی وریدی: نتایج یک کارآزمایی تصادفی (SELECT-D)
آپیکسابان برای پیشگیری از ترومبوآمبولی وریدی در بیماران مبتلا به سرطان
ریواروکسابان برای پیشگیری از ترومبوز در بیماران سرپایی پرخطر مبتلا به سرطان
ادوکسابان برای درمان ترومبوآمبولی وریدی مرتبط با سرطان
- اجزای Khorana: معده و پانکراس ۲ امتیاز؛ ریه، لنفوم، زنان، مثانه و بیضه ۱؛ پلاکت ≥۳۵۰ هزار، هموگلوبین کمتر از ۱۰ یا ESA، گلبول سفید بیش از ۱۱ هزار و BMI ≥۳۵ هر کدام ۱ امتیاز [۸].
- بیشتر VTEها در بیماران غیرپرخطر Khorana رخ میدهد (فقط ۲۳٫۴٪ در گروه ≥۳) [۳].
- CASSINI در کل دوره ۱۸۰ روزه منفی بود؛ سود فقط در دوره مصرف دارو دیده شد [۹].
- از DOACها فقط آپیکسابان و ریواروکسابان بدون LMWH اولیه شروع میشوند؛ ادوکسابان پس از دستکم ۵ روز ضدانعقاد تزریقی [۱، ۲].
- ادوکسابان و ریواروکسابان در سرطانهای گوارشی خونریزی بیشتری داشتند؛ آپیکسابان در Caravaggio افزایش خونریزی عمده نداشت [۵، ۶].
- دوز کامل ضدانعقاد در پلاکت بیش از ۵۰ هزار؛ پیشگیری در پلاکت بیش از ۸۰ هزار [۲].
- ترومبوز کاتتر: دستکم ۳ ماه و تا زمانی که کاتتر هست؛ کاتتر سالم و کارآمد را خارج نکنید [۱، ۲].
- آمبولی ریه اتفاقی را مانند آمبولی علامتدار درمان کنید [۲].
- در CrCl کمتر از ۳۰: هپارین غیرتجزیهشده سپس آنتاگونیست ویتامین K یا LMWH با پایش ضد Xa [۲].
- بارداری: فقط LMWH [۲].
- فاز تمدیدی: آپیکسابان ۲٫۵ میلیگرم دو بار در روز در API-CAT غیرفروتر و با خونریزی کمتر [۷].
پرسشهای خودآزمایی
مرد ۶۰ ساله با سرطان پانکراس متاستاتیک پیش از شروع شیمیدرمانی؛ پلاکت ۳۸۰ هزار در میکرولیتر، هموگلوبین ۱۱ گرم/دسیلیتر، گلبول سفید ۸ هزار و BMI ۲۴. امتیاز Khorana و اقدام پیشنهادی چیست؟
زن ۵۵ ساله با سرطان معده درماننشده (تومور در محل) و آمبولی ریه علامتدار. کدام ضدانعقاد مناسبتر است؟
LMWH؛ زیرا در سرطانهای گوارشی بهویژه فوقانی، ادوکسابان و ریواروکسابان خونریزی بیشتری داشتهاند و ITAC احتیاط را توصیه میکند [۲، ۵]. آپیکسابان در Caravaggio افزایش خونریزی گوارشی نشان نداد و در صورت نیاز میتواند با احتیاط جایگزین شود [۲۱].
بیمار مبتلا به لوسمی با DVT پروگزیمال و پلاکت ۳۵ هزار در میکرولیتر. چه میکنید؟
بیمار با گلیوبلاستوم و آمبولی ریه. آیا ضدانعقاد منع مطلق دارد؟
خیر؛ ITAC درمان با LMWH یا DOAC را در تومور مغزی پیشنهاد میکند (درجه 2A) [۲]. در یک کوهورت، خونریزی داخل جمجمه در تومور اولیه مغز با DOAC کمتر از LMWH بود (صفر در برابر ۳۶٫۸٪) [۲۳]. با این حال، در گلیوما ضدانعقاد با دوز کامل در برابر عدم ضدانعقاد با افزایش خونریزی داخل مغزی همراه بوده است (OR ۳٫۶۶) [۲].
در CT مرحلهبندی بیمار مبتلا به سرطان کولون، آمبولی ریه زیرسگمانی اتفاقی دیده شد. درمان لازم است؟
بیمار با ترومبوز وریدی بازو ناشی از پورت که پورت کار میکند و عفونی نیست. پورت را خارج میکنید؟
بیمار با سرطان فعال ۶ ماه آپیکسابان ۵ میلیگرم دو بار در روز گرفته است. گزینه ادامه چیست؟
منابع علمی
۳۱ منبعنمایش همه منابع، ۵ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شمارههای داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شدهاند.
- ۱
- ۲2022 international clinical practice guidelines for the treatment and prophylaxis of venous thromboembolism in patients with cancer, including patients with COVID-19
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
- ۱۲Prevention of thalidomide- and lenalidomide-associated thrombosis in myeloma
- ۱۳REVLIMID (lenalidomide) capsules — Prescribing Information
- ۱۴
- ۱۵
- ۱۶
- ۱۷Tinzaparin vs Warfarin for Treatment of Acute Venous Thromboembolism in Patients With Active Cancer: A Randomized Clinical Trial
- ۱۸Rivaroxaban vs Dalteparin in Cancer-Associated Thromboembolism: A Randomized Trial
- ۱۹Direct Oral Anticoagulants vs Low-Molecular-Weight Heparin and Recurrent VTE in Patients With Cancer: A Randomized Clinical Trial
- ۲۰Direct oral anticoagulants for cancer-associated venous thromboembolism: a systematic review and meta-analysis
- ۲۱
- ۲۲
- ۲۳
- ۲۴Intracranial hemorrhage in patients with brain metastases treated with therapeutic enoxaparin: a matched cohort study
- ۲۵
- ۲۶
- ۲۷
- ۲۸
- ۲۹Extending venous thromboembolism secondary prevention with apixaban in cancer patients. The EVE trial
- ۳۰
- ۳۱Risk factors for gastrointestinal bleeding in patients with gastrointestinal cancer using edoxaban
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۸ مهر ۱۴۰۵ بهروزرسانی شده است. محتوای این وبسایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.