لخته خون در وریدهای عمقی پا را «ترومبوز ورید عمقی» یا DVT می‌گویند؛ اگر تکه‌ای از آن کنده شود و به ریه برسد، «آمبولی ریه» ایجاد می‌شود که می‌تواند خطرناک باشد [۱]. علامت اصلی DVT ورم و درد یک پاست و علامت آمبولی ریه تنگی نفس ناگهانی یا درد قفسه سینه؛ با این علامت‌ها فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید [۱]. درمان، داروی رقیق‌کننده خون (ضدانعقاد) دست‌کم برای ۳ ماه است و اگر خطر عارضه کم باشد، معمولاً در خانه انجام می‌شود [۲، ۱۱].
نکات کلیدی
- لخته خون بیشتر در وریدهای عمقی ساق یا ران پا تشکیل می‌شود (DVT)؛ اگر تکه‌ای از آن کنده شود و به ریه برسد، «آمبولی ریه» ایجاد می‌کند [۱]. هر سال از هر ۱۰۰۰ نفر، حدود ۱ تا ۲ نفر به آن دچار می‌شوند [۲].
- خطر بعد از جراحی، بستری و بی‌تحرکی، در بارداری و تا ۳ ماه بعد از زایمان، با قرص‌های ضدبارداری استروژن‌دار، در سرطان و درمان آن و در کسی که قبلاً لخته داشته بیشتر است [۳].
- ورم، درد و گرمی یک پا را جدی بگیرید و زود به پزشک مراجعه کنید. تنگی نفس یا درد قفسه سینه ناگهانی اورژانس است: با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید [۱].
- تشخیص با معاینه، آزمایش خون دی‌دایمر و سونوگرافی داپلر پا یا سی‌تی آنژیوگرافی ریه گذاشته می‌شود [۹، ۱۰].
- درمان اصلی داروی رقیق‌کننده خون (ضدانعقاد) است، دست‌کم ۳ ماه؛ اینکه بعد از آن ادامه پیدا کند یا نه، به علت لخته بستگی دارد [۲، ۱۱].
- در سفرهای طولانی‌تر از ۴ ساعت، هر ۱ تا ۲ ساعت بلند شوید و راه بروید و در حالت نشسته هم پاها را حرکت دهید [۱].
لخته خون در پا و آمبولی ریه چیست؟
خون برای اینکه بعد از زخم بند بیاید، لخته می‌شود. اما گاهی لخته بی‌جا و درون رگ تشکیل می‌شود. اگر لخته در یکی از وریدهای عمقی درست شود، به آن «ترومبوز ورید عمقی» یا DVT می‌گویند. وریدهای عمقی رگ‌های بزرگی‌اند که خون را به قلب برمی‌گردانند و از روی پوست دیده نمی‌شوند. این لخته بیشتر در ساق، ران یا لگن است و گاهی در دست [۱].
خطر اصلی این است که تکه‌ای از لخته کنده شود، با جریان خون به ریه برود و رگ ریه را ببندد. به این «آمبولی ریه» می‌گویند. آمبولی ریه می‌تواند جان را تهدید کند و درمان فوری لازم دارد [۱]. پزشکان این دو را با هم «ترومبوآمبولی وریدی» (VTE) می‌نامند [۱].
این لخته با لخته‌ای که سکته قلبی یا مغزی می‌دهد فرق دارد. آن لخته‌ها در سرخرگ‌ها تشکیل می‌شوند و DVT باعث سکته قلبی یا مغزی نمی‌شود [۱]. لخته خون در پا سرطان هم نیست. داروی ضدانعقاد جلوی بزرگ‌تر شدن لخته و تشکیل لخته تازه را می‌گیرد و بدن در این مدت لخته را کم‌کم جذب می‌کند [۹].
بعضی افراد بعد از DVT تا مدت‌ها ورم، درد یا تغییر رنگ پوست پا دارند. به این «سندرم پس از ترومبوز» می‌گویند. از هر ۱۰ نفر، ۲ تا ۵ نفر به آن دچار می‌شوند و در تعداد کمی شدید است [۲]. بعد از آمبولی ریه هم در تعداد کمی از بیماران فشار رگ‌های ریه بالا می‌ماند [۲].
چه کسانی بیشتر در خطرند؟
تقریباً هر کسی ممکن است دچار لخته خون شود، اما بعضی شرایط خطر را بیشتر می‌کنند. وقتی چند عامل با هم باشند، خطر از این هم بیشتر می‌شود [۳].
جراحی، شکستگی و بستری
سفر طولانی و نشستن زیاد
بارداری، قرص ضدبارداری و هورمون‌ها
سرطان و درمان آن
از هر ۵ لخته، حدود ۱ لخته به سرطان و درمان آن مربوط است و خطر در چند ماه اول بعد از تشخیص، یعنی همان وقتی که معمولاً درمان انجام می‌شود، از همه بیشتر است [۸]. بخش «لخته خون و سرطان» را ببینید.
سابقه لخته و عوامل دیگر
لخته قبلی، اختلال ارثی انعقاد خون، سابقه لخته در خانواده، بالا رفتن سن، اضافه‌وزن، بیماری قلب یا ریه، بیماری التهابی روده و کاتتر (لوله باریکی که در یک ورید بزرگ گذاشته می‌شود) [۳].
علائم
از هر ۲ نفر که DVT دارند، حدود ۱ نفر هیچ علامتی ندارد. وقتی علامت هست، بیشتر در یک پا (یا یک دست) است [۱]:
- ورم
- درد یا حساس بودن به لمس
- گرم بودن پوست
- قرمزی یا تغییر رنگ پوست
اگر این علامت‌ها را دارید، هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید [۱].
آمبولی ریه ممکن است بدون هیچ علامتی در پا پیش بیاید. علامت‌های آن [۱]:
- تنگی نفس، به‌ویژه اگر ناگهانی شروع شود
- تند یا نامنظم شدن ضربان قلب
- درد یا ناراحتی قفسه سینه که معمولاً با نفس عمیق یا سرفه بدتر می‌شود
- سرفه یا سرفه خونی
- افت شدید فشار خون، سبکی سر یا غش
با این علامت‌ها فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید [۱].
هر پای متورمی لخته نیست. آسیب عضله، عفونت پوست (سلولیت) و التهاب رگ‌های سطحی زیر پوست هم علامت‌های مشابهی می‌دهند؛ برای همین تشخیص فقط با آزمایش و تصویربرداری گذاشته می‌شود [۹]. اگر بعد از جراحی یا پرتودرمانی سرطان دست یا پایتان ورم کرده، صفحه لنفادم: ورم دست یا پا بعد از درمان سرطان را هم بخوانید؛ اما ورم تازه و یک‌طرفه را حتماً به پزشک نشان دهید.
کدام آزمایش‌ها؟
پزشک اول درباره علامت‌ها و عوامل خطر می‌پرسد و معاینه می‌کند تا احتمال لخته را بسنجد؛ بعد بر اساس همین احتمال، آزمایش‌ها را انتخاب می‌کند [۱۰].
- آزمایش خون دی‌دایمر: ماده‌ای را می‌سنجد که هنگام شکسته شدن لخته در خون آزاد می‌شود. اگر منفی باشد، لخته بعید است [۹]. دی‌دایمر بالا به‌تنهایی لخته را ثابت نمی‌کند، چون دلیل‌های دیگری هم دارد؛ در این حالت تصویربرداری لازم است [۱۱].
- سونوگرافی داپلر پا: با امواج صوتی جریان خون وریدها را نشان می‌دهد و آزمایش اصلی تشخیص DVT است [۹].
- سی‌تی آنژیوگرافی ریه: سی‌تی‌اسکن همراه تزریق ماده حاجب (رنگ) در رگ است که رگ‌های ریه را نشان می‌دهد و آزمایش اصلی تشخیص آمبولی ریه است [۹].
- اسکن ریه (اسکن تهویه و خون‌رسانی): وقتی سی‌تی آنژیوگرافی در دسترس نیست یا برای بیمار مناسب نیست، به کار می‌رود [۹].
پیش از شروع دارو، آزمایش‌های پایه خون هم گرفته می‌شود: شمارش سلول‌های خون (CBC)، کار کلیه و کبد و آزمایش‌های انعقادی [۱۱].
ویژه پزشکان
| احتمال پیش از آزمایش | آمبولی ریه (PE) | DVT اندام تحتانی |
|---|---|---|
| کم (PE حداکثر ۵٪، DVT حداکثر ۱۰٪) | شروع با دی‌دایمر؛ در صورت نیاز سپس اسکن V/Q یا CTPA (توصیه قوی) [۱۰] | شروع با دی‌دایمر؛ در صورت نیاز سپس سونوگرافی پروگزیمال یا کل پا (توصیه قوی) [۱۰] |
| متوسط (PE حدود ۲۰٪، DVT حدود ۲۵٪) | شروع با دی‌دایمر؛ در صورت نیاز سپس اسکن V/Q یا CTPA (پیشنهاد مشروط) [۱۰] | سونوگرافی کل پا، یا سونوگرافی پروگزیمال که اگر منفی بود و تشخیص دیگری پیدا نشد، به‌صورت سریال تکرار شود؛ در جمعیت کم‌شیوع‌تر، شروع با دی‌دایمر هم قابل‌قبول است (پیشنهاد مشروط) [۱۰] |
| زیاد (۵۰٪ یا بیشتر) | شروع با CTPA (پیشنهاد مشروط) [۱۰] | شروع با سونوگرافی پروگزیمال یا کل پا و در صورت منفی بودن و نبود تشخیص دیگر، سونوگرافی سریال (پیشنهاد مشروط) [۱۰] |
NICE: امتیاز دوسطحی Wells؛ اگر نتیجه سونوگرافی یا CTPA تا ۴ ساعت آماده نمی‌شود، ضدانعقاد درمانی موقت شروع شود؛ با سونوگرافی پروگزیمال منفی و دی‌دایمر مثبت، سونوگرافی ۶ تا ۸ روز بعد تکرار شود؛ در افراد بالای ۵۰ سال آستانه دی‌دایمر متناسب با سن در نظر گرفته شود [۱۱].
درمان
درمان اصلی، داروی رقیق‌کننده خون (ضدانعقاد) است. این داروها خون را واقعاً رقیق نمی‌کنند؛ جلوی بزرگ‌تر شدن لخته و تشکیل لخته تازه را می‌گیرند تا بدن خودش لخته را کم‌کم از بین ببرد [۹]. امروز بیشتر بیماران قرص‌های جدیدتر مثل آپیکسابان یا ریواروکسابان می‌گیرند؛ آمپول انوکساپارین و قرص وارفارین هم گزینه‌های رایج‌اند [۲، ۱۱]. نحوه مصرف هر دارو و نکته‌های ایمنی را در داروهای رقیق‌کننده خون بخوانید.
خانه یا بیمارستان؟ اگر DVT بی‌عارضه است، یا آمبولی ریه کم‌خطر است، معمولاً درمان در خانه ممکن است [۲، ۱۱]. آمبولی ریه شدیدی که فشار خون را پایین آورده، در بیمارستان و گاهی با داروی حل‌کننده لخته درمان می‌شود [۲، ۹]. اگر کسی نتواند داروی ضدانعقاد بگیرد، گاهی صافی کوچکی در ورید بزرگ شکم گذاشته می‌شود تا لخته به ریه نرسد [۹، ۱۱].
راه رفتن: بعد از شروع دارو معمولاً لازم نیست در بستر بمانید. در مطالعه‌ها، راه رفتن زودهنگام همراه داروی ضدانعقاد خطر رسیدن لخته به ریه را بیشتر نکرد و درد پا را بهتر کرد [۱۳].
جوراب واریس (جوراب فشاری): ممکن است ورم و درد پا را کم کند، اما برای بیشتر بیماران از عارضه‌های طولانی‌مدت جلوگیری نمی‌کند؛ برای همین رهنمودها آن را برای همه توصیه نمی‌کنند. اگر پایتان ورم یا درد دارد، درباره آن از پزشک بپرسید [۲، ۱۱].
درمان چقدر طول می‌کشد؟ دست‌کم ۳ ماه [۱۱، ۱۲]. بعد از آن، تصمیم به علت لخته بستگی دارد [۲، ۱۱]:
- اگر لخته علت روشن و گذرا داشته، مثل جراحی، شکستگی یا بارداری، معمولاً دارو بعد از ۳ تا ۶ ماه قطع می‌شود [۲، ۱۱].
- اگر لخته بدون علت روشن بوده یا علت آن ادامه دارد (مثلاً سرطان فعال)، معمولاً ادامه درمان برای مدت طولانی پیشنهاد می‌شود و دست‌کم سالی یک بار دوباره بررسی می‌شود [۲، ۱۱، ۱۴].
دلیلش این است که لخته‌ای که علت روشنی نداشته، بعد از قطع دارو ممکن است برگردد: تقریباً ۱ نفر از هر ۱۰ نفر در ۲ سال و بیش از ۳ نفر از هر ۱۰ نفر در ۱۰ سال [۲]. هیچ‌وقت دارو را خودتان قطع نکنید؛ این تصمیم را با پزشک بگیرید.
ویژه پزشکان
انتخاب دارو. ASH ۲۰۲۰ برای DVT و PE، DOAC را بر آنتاگونیست ویتامین K (VKA) ترجیح می‌دهد (پیشنهاد مشروط، قطعیت متوسط) و هیچ DOAC را بر دیگری برتر نمی‌داند [۲]. CHEST ۲۰۲۱ هم آپیکسابان، ریواروکسابان، دابیگاتران یا ادوکسابان را برای فاز درمان (۳ ماه نخست) بر VKA توصیه می‌کند [۱۲]. NICE آپیکسابان یا ریواروکسابان را خط اول می‌داند؛ اگر هیچ‌کدام مناسب نباشد، LMWH دست‌کم ۵ روز و سپس دابیگاتران یا ادوکسابان، یا LMWH همراه VKA دست‌کم ۵ روز یا تا INR دست‌کم ۲ در دو نوبت پیاپی و سپس VKA به‌تنهایی [۱۱]. در سندرم آنتی‌فسفولیپید سه‌گانه‌مثبت، LMWH همراه VKA و سپس VKA [۱۱]؛ CHEST هم در سندرم آنتی‌فسفولیپید، VKA را بر DOAC ترجیح می‌دهد [۱۲]. دوزها، تعدیل کلیوی، خنثی‌سازی و قطع پیش از جراحی: داروهای رقیق‌کننده خون (بخش ویژه پزشکان).
سرپایی یا بستری؛ ترومبولیز و فیلتر. درمان در خانه برای DVT بی‌عارضه و PE کم‌خطر بر بستری ترجیح دارد (پیشنهاد مشروط) [۲]؛ NICE برای PE کم‌خطر درمان سرپایی را با یک ابزار معتبر طبقه‌بندی خطر و برنامه پیگیری روشن در نظر می‌گیرد [۱۱]. در PE با اختلال همودینامیک، ترومبولیز و سپس ضدانعقاد (توصیه قوی) [۲] و به گفته NICE انفوزیون مداوم UFH [۱۱]. در PE با اختلال عملکرد بطن راست ولی بدون اختلال همودینامیک، و در بیشتر DVTهای پروگزیمال، ضدانعقاد به‌تنهایی بر ترومبولیز ترجیح دارد [۲]؛ NICE ترومبولیز سیستمیک را در PE با همودینامیک پایدار، با یا بدون اختلال بطن راست، توصیه نمی‌کند [۱۱]. فیلتر IVC جز در مطالعه بالینی، منع ضدانعقاد یا PE در طول ضدانعقاد (پس از بررسی علت شکست درمان) به کار نرود و پیش از گذاشتن آن، برنامه خارج کردنش روشن باشد [۱۱].
جوراب فشاری و راه رفتن. ASH استفاده روتین از جوراب فشاری را، با خطر بالای PTS یا بدون آن، پیشنهاد نمی‌کند (پیشنهاد مشروط، قطعیت بسیار کم)؛ در بیماران منتخب ممکن است ادم و درد حاد را کم کند [۲]. NICE هم جوراب الاستیک را برای پیشگیری از PTS یا عود تجویز نمی‌کند [۱۱]. در متاآنالیز ۱۳ مطالعه (۳۲۶۹ بیمار)، راه رفتن زودهنگام همراه ضدانعقاد در مقایسه با استراحت در بستر با PE تازه، پیشرفت DVT یا مرگ مرتبط با DVT بیشتر همراه نبود و در درد متوسط تا شدید، درد بهتر کاهش یافت [۱۳].
| نوع رویداد | تعریف یا نمونه | پس از درمان اولیه |
|---|---|---|
| برانگیخته با عامل گذرا | عامل بالینی مهم و گذرا در ۳ ماه اخیر مثل جراحی، ضربه، بی‌تحرکی قابل‌توجه، بارداری یا دوره پس از زایمان، یا درمان هورمونی (قرص ترکیبی یا هورمون‌درمانی یائسگی) [۱۱] | دوره کوتاه‌تر ۳ تا ۶ ماهه بر ۶ تا ۱۲ ماهه (ASH) [۲]؛ NICE: قطع پس از ۳ ماه در نظر گرفته شود اگر عامل برطرف شده و سیر بی‌عارضه بوده است [۱۱] |
| عامل خطر مزمن | عامل خطری که ادامه دارد [۲]؛ مثلاً سرطان فعال: سرطان مهاجم تشخیص‌داده‌شده در ۶ ماه اخیر (به‌جز کارسینوم سلول قاعده‌ای یا سنگفرشی پوست)، سرطان درمان‌شده در ۶ ماه اخیر، یا سرطان عودکرده یا متاستاتیک [۱۴] | درمان ضدترومبوتیک نامحدود بر قطع آن (ASH، پیشنهاد مشروط) [۲]؛ در سرطان فعال، درمان طولانی‌مدت بیش از ۶ ماه [۱۴] |
| بدون عامل برانگیزاننده | بدون عامل بالینی مهم اخیر و بدون درمان هورمونی [۱۱] | درمان ضدترومبوتیک نامحدود بر قطع آن (ASH، پیشنهاد مشروط) [۲]؛ NICE: ادامه پس از ۳ ماه با سنجش خطر عود و خونریزی (مثلاً HAS-BLED؛ در امتیاز ۴ یا بیشتر که اصلاح‌پذیر نیست، بحث درباره قطع) [۱۱] |
| عود بدون عامل برانگیزاننده | رویداد دوم بدون عامل | درمان ضدترومبوتیک نامحدود (ASH، توصیه قوی) [۲] |
در فاز تمدیدی، DOAC با دوز استاندارد یا کاهش‌یافته (ASH) [۲]؛ CHEST دوز کاهش‌یافته آپیکسابان ۲٫۵ میلی‌گرم دو بار در روز یا ریواروکسابان ۱۰ میلی‌گرم یک بار در روز را ترجیح می‌دهد [۱۲]. ضدانعقاد بر آسپرین ترجیح دارد و INR هدف VKA ۲ تا ۳ است (توصیه قوی) [۲]. برای تعیین طول درمان در VTE بدون عامل، استفاده روتین از امتیازهای پیش‌آگهی، دی‌دایمر یا سونوگرافی ترومبوز باقیمانده پیشنهاد نمی‌شود [۲]. خطر عود پس از قطع در VTE بدون عامل: حدود ۱۰٪ تا ۲ سال و بیش از ۳۰٪ تا ۱۰ سال [۲]. درمان طولانی‌مدت دست‌کم سالی یک بار بازبینی شود [۱۱].
پیشگیری
در سفر طولانی (بیش از ۴ ساعت) [۱، ۴]:
- هر ۱ تا ۲ ساعت بلند شوید و کمی راه بروید.
- لباس گشاد بپوشید.
- در حالت نشسته پاها را ورزش دهید: پاشنه‌ها را بالا و پایین ببرید در حالی که پنجه روی زمین است، پنجه‌ها را بالا و پایین ببرید در حالی که پاشنه روی زمین است، و عضله‌های ساق را منقبض و رها کنید.
- اگر قبلاً لخته داشته‌اید، اخیراً جراحی شده‌اید، باردارید یا تازه زایمان کرده‌اید یا سرطان دارید، پیش از سفر با پزشک درباره جوراب فشاری یا آمپول پیشگیری صحبت کنید [۴، ۱۶].
بعد از جراحی یا بستری: هرچه زودتر، با اجازه پزشک، از تخت بیرون بیایید و راه بروید [۱]. بیشتر لخته‌های بعد از جراحی پس از مرخص شدن از بیمارستان و تا حدود ۳ ماه بعد پیدا می‌شوند [۱۵]. بسیاری از این لخته‌ها با داروی پیشگیری یا جوراب فشاری قابل پیشگیری‌اند [۱۵]؛ اگر برایتان دارو نوشته‌اند، دوره آن را کامل کنید و علامت‌های لخته را بشناسید.
در زندگی روزمره: وزن مناسب و تحرک بدنی خطر را کم می‌کند [۱]. اگر کسی در خانواده‌تان لخته داشته، به پزشک بگویید، به‌ویژه پیش از جراحی یا در بارداری [۳، ۵].
ویژه پزشکان
سفر طولانی بیش از ۴ ساعت (ASH ۲۰۱۸). در مسافران بدون عامل خطر، جوراب فشاری، LMWH یا آسپرین پیشنهاد نمی‌شود. در خطر قابل‌توجه (جراحی اخیر، سابقه VTE، پس از زایمان، سرطان فعال، یا دو عامل خطر یا بیشتر از جمله ترکیب این‌ها با هورمون‌درمانی یائسگی، چاقی یا بارداری) جوراب فشاری یا LMWH پیشگیرانه، و اگر هیچ‌کدام شدنی نیست، آسپرین به‌جای نبود پیشگیری؛ همه پیشنهاد مشروط با قطعیت بسیار کم [۱۶].
لخته خون و سرطان
سرطان و بعضی درمان‌های آن خطر لخته را بیشتر می‌کنند [۷]. خطر در سرطان‌های پانکراس، معده، مغز، ریه، رحم، تخمدان و کلیه و در لنفوم و میلوم بیشتر است؛ بستری، جراحی، شیمی‌درمانی، هورمون‌درمانی و کاتترها (مثل پورت) هم خطر را بالا می‌برند [۷].
اگر سرطان دارید، علامت‌های لخته را بشناسید و ورم یک پا یا دست، یا تنگی نفس تازه را فوراً به تیم درمان بگویید [۷]. درمان لخته در بیماران سرطانی هم با داروی ضدانعقاد است. پزشک دارو را بر اساس نوع سرطان، خطر خونریزی و تداخل با داروهای سرطان انتخاب می‌کند و معمولاً درمان را تا وقتی سرطان فعال است ادامه می‌دهد [۱۱، ۱۴]. مراقبت از کاتتر را در پورت شیمی‌درمانی و کاتتر PICC بخوانید.
ویژه پزشکان
ترومبوز مرتبط با سرطان (ASH ۲۰۲۱). شروع درمان (۵ تا ۱۰ روز اول): DOAC (آپیکسابان یا ریواروکسابان) یا LMWH؛ اگر DOAC به کار نمی‌رود، LMWH بر UFH و بر فونداپارینوکس [۱۴]. درمان کوتاه‌مدت (۳ تا ۶ ماه): DOAC (آپیکسابان، ریواروکسابان یا ادوکسابان) بر LMWH و بر VKA، و اگر DOAC به کار نمی‌رود، LMWH بر VKA؛ همه پیشنهاد مشروط [۱۴]. در سرطان‌های داخل‌مجرایی گوارشی یا ادراری‌تناسلی برداشته‌نشده، DOAC با احتیاط به کار رود (خطر خونریزی بیشتر) [۱۴]. در سرطان فعال، درمان طولانی‌مدت بیش از ۶ ماه بر درمان کوتاه‌مدت، و ادامه نامحدود با DOAC یا LMWH بر قطع پس از دوره معین پیشنهاد می‌شود [۱۴]. CHEST ۲۰۲۱ هم مهارکننده خوراکی فاکتور Xa (آپیکسابان، ریواروکسابان، ادوکسابان) را بر LMWH توصیه می‌کند [۱۲].
تداخل‌های DOAC با داروهای ضدسرطان: تداخل‌های داروهای خوراکی ضدسرطان. مرور کامل، پیشگیری در بیمار سرپایی و موقعیت‌های ویژه: ترومبوآمبولی وریدی در سرطان و ابزار امتیاز خورانا.
کی باید فوراً به پزشک مراجعه کنم؟
فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید اگر [۱]:
- ناگهان نفستان تنگ شده است
- درد قفسه سینه دارید که با نفس عمیق یا سرفه بدتر می‌شود
- خون سرفه می‌کنید
- ضربان قلبتان تند یا نامنظم شده، سرتان گیج می‌رود یا از حال رفته‌اید
هرچه زودتر، ترجیحاً همان روز، به پزشک مراجعه کنید اگر یک پا یا دست ورم، درد، گرمی یا قرمزی تازه دارد، به‌ویژه بعد از جراحی، بستری یا سفر طولانی، در بارداری یا در دوران درمان سرطان [۱، ۳].
اگر داروی رقیق‌کننده خون می‌گیرید، علامت‌های خونریزی را در صفحه داروهای رقیق‌کننده خون ببینید.
پرسش‌های رایج
لخته خون در پا خودبه‌خود خوب می‌شود؟
آیا لخته خون بی‌دلیل نشانه سرطان است؟
بیشتر وقت‌ها نه. اما لخته‌ای که علت روشنی ندارد، با احتمال بیشتر سرطانی که هنوز تشخیص داده نشده همراه است [۱۱]. برای همین پزشک سابقه پزشکی را مرور می‌کند، معاینه کامل انجام می‌دهد و آزمایش‌های پایه خون را بررسی می‌کند. آزمایش‌های بیشتر برای سرطان فقط وقتی لازم است که علامت یا نشانه‌ای وجود داشته باشد [۱۱].
تا کی باید داروی رقیق‌کننده خون بخورم؟
بعد از لخته خون می‌توانم با هواپیما سفر کنم؟
لخته خون در بارداری چطور درمان می‌شود؟
در بارداری، داروی انتخابی آمپول هپارین با وزن مولکولی کم (مثل انوکساپارین) است که زیر پوست تزریق می‌شود [۵، ۱۷]. اگر داروی رقیق‌کننده خون می‌گیرید و قصد بارداری دارید یا باردار شده‌اید، هرچه زودتر به پزشک بگویید و صفحه داروهای رقیق‌کننده خون را بخوانید.
آزمایش اختلال ارثی انعقاد (ترومبوفیلی) لازم است؟
برای بیشتر افراد نه. وقتی لخته علت روشنی مثل جراحی داشته، این آزمایش توصیه نمی‌شود [۱۱]. اگر لخته بی‌علت بوده و قرار است دارو قطع شود، پزشک ممکن است آزمایش سندرم آنتی‌فسفولیپید را در نظر بگیرد، و اگر یکی از بستگان درجه یک هم لخته داشته، آزمایش اختلال ارثی انعقاد را. داروی ضدانعقاد ممکن است جواب این آزمایش‌ها را تغییر دهد [۱۱].
شواهد علمی
نمایش جزئیاتبستن
مطالعه‌های کلیدی درباره لخته خون در سرطان
۵ موردآپیکسابان برای درمان ترومبوآمبولی وریدی مرتبط با سرطان
مقایسه یک مهارکننده خوراکی فاکتور Xa با هپارین با وزن مولکولی کم در بیماران مبتلا به سرطان دچار ترومبوآمبولی وریدی: نتایج یک کارآزمایی تصادفی (SELECT-D)
آپیکسابان برای پیشگیری از ترومبوآمبولی وریدی در بیماران مبتلا به سرطان
ریواروکسابان برای پیشگیری از ترومبوز در بیماران سرپایی پرخطر مبتلا به سرطان
ادوکسابان برای درمان ترومبوآمبولی وریدی مرتبط با سرطان
پیوندهای مرتبط
منابع علمی
۱۷ منبعنمایش همه منابعبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶Benefits of combined hormonal contraceptives (CHCs) continue to outweigh risks – CHMP endorses PRAC recommendation
- ۷
- ۸Data and Statistics on Venous Thromboembolism
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
- ۱۲
- ۱۳
- ۱۴
- ۱۵
- ۱۶
- ۱۷American Society of Hematology 2018 guidelines for management of venous thromboembolism: venous thromboembolism in the context of pregnancy
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۷ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/blood/blood-clots-dvt-pe/