بله؛ سرطان کبدی که زود پیدا شود، با جراحی، سوزاندن تومور یا پیوند کبد می‌تواند کاملاً درمان شود و با درمان مناسب، انتظار می‌رود بیش از نیمی از این بیماران بیش از ۵ سال زنده بمانند [۲]. در یک مطالعه، از هر ۱۰ نفری که تومورهای کوچکشان در محدوده معیارهای پیوند بود و پیوند کبد شدند، بیش از ۸ نفر ۴ سال بعد زنده بودند [۴]. اما بیشتر سرطان‌های کبد دیر پیدا می‌شوند؛ آن وقت درمان معمولاً بیماری را کنترل می‌کند، نه اینکه کاملاً از بین ببرد، و ایمنی‌درمانی در این گروه عمر را بیشتر کرده است [۱، ۵، ۷].
نکات کلیدی
- زود پیدا کردن، کلید درمان است: سرطان کبد زودرس با جراحی، سوزاندن تومور با سوزن یا پیوند کبد می‌تواند کاملاً درمان شود [۲].
- سلامت کبد به اندازه تومور مهم است: اگر کبد خیلی ضعیف شده باشد (زردی، آب آوردن شکم یا گیجی)، درمان تومور به‌تنهایی عمر را بیشتر نمی‌کند و پیوند کبد، اگر ممکن باشد، راه اصلی است [۲].
- در آمریکا، از هر ۱۰ سرطان کبد نزدیک به ۶ مورد وقتی پیدا می‌شوند که پیشرفت کرده‌اند [۱].
- شانس زنده ماندن ۵ ساله در سرطان کبد از دهه ۱۹۹۰ تا امروز سه برابر شده است [۱].
- در سرطان کبد پیشرفته، ایمنی‌درمانی ترکیبی عمر را بیشتر کرده است؛ با یکی از این ترکیب‌ها، از هر ۵ بیمار ۱ نفر ۵ سال بعد زنده بود [۷].
- سرطانی که از عضو دیگری (مثلاً روده) به کبد رسیده، «سرطان کبد» نیست و درمانش فرق دارد [۸].
سرطان کبد درمان دارد؟ سرطان کبد بدخیم چطور؟
بله. هر سرطانی یک تومور «بدخیم» است؛ پس «سرطان کبد بدخیم» همان سرطان کبد است. حدود ۹ مورد از هر ۱۰ سرطانی که از خود کبد شروع می‌شود، از نوع کارسینوم هپاتوسلولار است [۳]. درمان قطعی یعنی از بین بردن کامل تومور با جراحی، سوزاندن تومور یا پیوند کبد؛ این درمان‌ها برای سرطان کبدی است که زود پیدا شده است [۲].
در سرطان کبد، شانس درمان فقط به تومور بستگی ندارد. این سرطان معمولاً در کبدی پیدا می‌شود که از قبل بیمار است، و پزشک سه چیز را با هم می‌سنجد: تعداد و اندازه تومورها و اینکه به رگ‌های بزرگ یا بیرون کبد رسیده‌اند یا نه؛ اینکه کبد هنوز چقدر خوب کار می‌کند؛ و حال عمومی بیمار [۲]. تصمیم درمان را بهتر است تیمی از متخصص کبد، جراح، رادیولوژیست و متخصص انکولوژی بگیرند [۳]. بیشتر بخوانید: تشخیص و مرحله‌بندی سرطان کبد و آیا سرطان درمان قطعی دارد؟
سرطان کبد چند سال عمر می‌کند؟ طول عمر بر اساس مرحله
| مرحله | یعنی چه؟ | درمان اصلی | با درمان مناسب |
|---|---|---|---|
| خیلی زودرس و زودرس (۰ و A) | یک تومور، یا حداکثر ۳ تومور هرکدام تا ۳ سانتی‌متر؛ کبد هنوز خوب کار می‌کند و سرطان علامتی نداده است | جراحی، سوزاندن تومور یا پیوند کبد؛ هدف درمان قطعی است | بیش از نیمی از بیماران بیش از ۵ سال زنده می‌مانند |
| بینابینی (B) | چند تومور در کبد، بدون رسیدن به رگ‌های بزرگ یا بیرون کبد؛ کبد خوب کار می‌کند | بستن رگ تومور همراه داروی شیمی‌درمانی از راه کاتتر؛ در بعضی بیماران پیوند یا دارو | حدود نیمی از بیماران بیش از ۲ سال و نیم زنده می‌مانند |
| پیشرفته (C) | تومور به رگ‌های بزرگ کبد یا بیرون کبد رسیده، ولی بیمار هنوز توان دارد و کبد خوب کار می‌کند | ایمنی‌درمانی ترکیبی یا قرص‌های هدفمند | حدود نیمی از بیماران بیش از ۲ سال زنده می‌مانند |
| انتهایی (D) | کبد خیلی ضعیف شده یا بیمار خیلی ناتوان است | کنترل علائم و مراقبت تسکینی؛ در بعضی بیماران پیوند کبد | کوتاه؛ معمولاً چند ماه |
این‌ها هدف‌هایی است که مرحله‌بندی بارسلونا (BCLC) برای هر مرحله با درمان مناسب تعیین کرده است؛ آینده هر نفر ممکن است بهتر یا بدتر باشد [۲].
| گسترش سرطان | حدود ۳۰ سال پیش | امروز |
|---|---|---|
| فقط در کبد | کمتر از ۲ | نزدیک به ۴ |
| رسیده به نزدیکی (غدد لنفاوی یا بافت‌های کنار کبد) | کمتر از ۱ (۵ نفر از هر ۱۰۰) | بیش از ۱ |
| پخش‌شده به جاهای دور | کمتر از ۱ (۳ نفر از هر ۱۰۰) | کمتر از ۱ (۳ نفر از هر ۱۰۰) |
| همه بیماران روی هم | کمتر از ۱ (۷ نفر از هر ۱۰۰) | ۲ |
همه سرطان‌های کبد و مجاری صفراوی داخل کبد، در مقایسه با هم‌سن‌های بدون سرطان. ستون «امروز» مربوط به بیمارانی است که بین ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱ تشخیص داده شده‌اند و «حدود ۳۰ سال پیش» به ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۷ [۱].
این عددها میانگین هزاران بیمارند و آینده یک نفر را پیش‌بینی نمی‌کنند. درباره معنای این آمار بخوانید: بیمار سرطانی چقدر عمر می‌کند؟ بقای ۵ ساله یعنی چه.
درمان و شانس درمان در هر مرحله
- ۱
- ۲
سوزاندن تومور با سوزن (ابلیشن)
تومورهای کوچک را می‌شود با گرما و از راه یک سوزن، بدون جراحی باز از بین برد. در تومورهای خیلی کوچک، نتیجه آن نزدیک به جراحی است [۲].
- ۳
پیوند کبد
پیوند، هم تومور و هم کبد بیمار را برمی‌دارد. در مطالعه‌ای که معیارهای پیوند را پایه گذاشت، در بیمارانی که یک تومور تا ۵ سانتی‌متر یا حداکثر ۳ تومور هرکدام تا ۳ سانتی‌متر داشتند، از هر ۱۰ نفر بیش از ۸ نفر ۴ سال بعد زنده بودند و بیش از ۹ نفر سرطانشان برنگشته بود [۴].
- ۴
بستن رگ تومور (TACE)
داروی شیمی‌درمانی از راه یک لوله باریک مستقیم به رگ تومور می‌رود و رگ بسته می‌شود. درمان معمول مرحله بینابینی است و هدفش کنترل طولانی بیماری است [۲].
- ۵
سرطان کبد مرحله ۴ (پیشرفته): درمان دارد و بیمار چقدر زنده می‌ماند؟
سرطان کبد پیشرفته معمولاً درمان قطعی ندارد، اما درمان دارد؛ هدف کنترل بیماری، کم کردن علائم و زندگی بهتر است [۲]. در آمریکا از هر ۱۰۰ نفر با سرطان کبدی که به جاهای دور بدن رسیده، حدود ۳ نفر ۵ سال بعد زنده‌اند؛ به گفته نویسندگان این آمار، درمان دارویی در این مرحله بیشتر برای کنترل بیماری و علائم بوده و ایمنی‌درمانی‌های تازه‌تر عمر را کمی بیشتر کرده‌اند [۱]. نتیجه درمان در مطالعه‌های بزرگ:
- آتزولیزوماب همراه بواسیزوماب (ایمنی‌درمانی همراه داروی ضد رگ‌سازی، هر ۳ هفته تزریق): بیماران بیشتر از قرص قدیمی سورافنیب زنده ماندند؛ نیمی از بیماران بیش از یک سال و نیم زنده بودند [۵]. برای این درمان، کبد باید هنوز خوب کار کند و واریس مری (رگ‌های متورم مری) پیش از شروع بررسی و درمان شود [۲].
- قرص‌های لنواتینیب یا سورافنیب: برای کسانی که ایمنی‌درمانی برایشان مناسب نیست [۲]؛ لنواتینیب به اندازه سورافنیب عمر را بیشتر کرد [۶].
- دوروالوماب همراه ترملیموماب (دو داروی ایمنی‌درمانی): از هر ۵ بیمار ۱ نفر ۵ سال بعد زنده بود؛ حدود دو برابر سورافنیب [۷].
اگر کبد خیلی ضعیف شده باشد، کنترل علائم و مراقبت تسکینی مهم‌ترین بخش درمان است [۲]. بیشتر بخوانید: سرطان مرحله ۴ چیست و آیا درمان دارد؟ و ایمنی‌درمانی چیست؟
سرطانی که به کبد پخش شده، با سرطان کبد فرق دارد
اگر سرطانی از عضو دیگری، مثل روده بزرگ، سینه یا معده، به کبد برسد، نامش همان سرطان اول است؛ مثلاً «سرطان روده پخش‌شده به کبد»، نه سرطان کبد. سلول‌های آن هم شبیه سرطان اول‌اند [۸]. برای همین، درمان و شانس درمان آن هم مثل سرطان اول است و آمار این صفحه درباره آن صدق نمی‌کند. درباره سرطانی که به کبد رسیده، مثلاً از روده، بخوانید: متاستاز کبدی چیست و آیا درمان دارد؟ و آیا سرطان روده درمان دارد؟
چه کارهایی شانس درمان را بیشتر می‌کند؟
سونوگرافی منظم اگر در خطر هستید
اگر سیروز یا هپاتیت B دارید، از پزشک بپرسید هر چند وقت یک بار سونوگرافی کبد لازم است؛ هدف این است که تومور وقتی پیدا شود که هنوز درمان قطعی دارد [۲، ۳]. بخوانید: غربالگری سرطان کبد و علائم سرطان کبد.
جلسه تیم درمان
انتخاب میان جراحی، سوزاندن تومور، پیوند، درمان از راه رگ و دارو، به سنجش دقیق خطرها و فایده‌ها در تیمی از چند متخصص نیاز دارد [۳]. بپرسید آیا پرونده شما در چنین جلسه‌ای بررسی شده است.
مراقبت از کبد در طول درمان
شانس درمان و حتی نوع دارو به اینکه کبد چقدر خوب کار می‌کند بستگی دارد [۲]. پیش از ایمنی‌درمانی همراه بواسیزوماب، آندوسکوپی برای بررسی واریس مری لازم است [۲].
پیگیری بعد از درمان
سرطان کبد بعد از جراحی یا سوزاندن ممکن است برگردد [۲]؛ تصویربرداری و آزمایش‌های پیگیری را سر وقت انجام دهید. بخوانید: عود سرطان چیست و چگونه پیگیری می‌شود؟ و AFP بالا یعنی چه؟
پرسش‌های متداول
سرطان کبد چند سال عمر می‌کند؟
به مرحله و سلامت کبد بستگی دارد. با درمان مناسب، انتظار می‌رود در سرطان زودرس بیش از نیمی از بیماران بیش از ۵ سال زنده بمانند، و حدود نیمی از بیماران در مرحله بینابینی بیش از ۲ سال و نیم و در مرحله پیشرفته بیش از ۲ سال؛ ولی وقتی کبد خیلی ضعیف شده، معمولاً فقط چند ماه [۲]. این عددها میانگین‌اند و آینده یک نفر را دقیق نشان نمی‌دهند.
آیا سرطان کبد کشنده است؟
طول عمر سرطان کبد پیشرفته چقدر است؟
در آمریکا از هر ۱۰۰ نفر با سرطان کبدی که به جاهای دور بدن رسیده، حدود ۳ نفر ۵ سال بعد زنده‌اند [۱]. با ایمنی‌درمانی ترکیبی دوروالوماب و ترملیموماب، از هر ۵ بیمار ۱ نفر ۵ سال بعد زنده بود [۷]. هرچه کبد سالم‌تر و حال عمومی بهتر باشد، نتیجه درمان بهتر است [۲].
سرطان کبد بدون جراحی درمان می‌شود؟
شواهد بقا و درمان به تفکیک مرحله (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
بقای جمعیتی (SEER). بقای نسبی ۵ ساله کبد و مجاری صفراوی داخل کبدی برای تشخیص‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱: همه مراحل ۲۲٪، موضعی ۳۸٪، ناحیه‌ای ۱۳٪ و دوردست ۳٪؛ در برابر ۷٪، ۱۷٪، ۵٪ و ۳٪ در ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۷؛ ۵۸٪ موارد در مرحله پیشرفته تشخیص داده می‌شوند و به گفته نویسندگان، درمان سیستمیک بیماری پیشرفته عمدتاً تسکینی بوده و ایمنی‌درمانی‌های جدید بهبود متوسطی در بقا داده‌اند [۱].
BCLC ۲۰۲۲. مرحله ۰: HCC منفرد ≤۲ سانتی‌متر، بدون تهاجم عروقی یا گسترش خارج کبدی، عملکرد کبدی حفظ‌شده و بدون علائم سرطان؛ A: منفرد با هر اندازه یا حداکثر ۳ ندول هیچ‌کدام بیش از ۳ سانتی‌متر، PS ۰؛ B: چندکانونی فراتر از A با عملکرد کبدی حفظ‌شده و PS ۰؛ C: تهاجم عروقی یا گسترش خارج کبدی با PS ≤۲ و عملکرد کبدی حفظ‌شده؛ D: علائم شدید ناشی از سرطان (PS بیش از ۲) و/یا عملکرد کبدی مختل، بدون امکان پیوند. میانه بقای مورد انتظار: بیش از ۵ سال (۰/A)، ۲٫۵ سال (B)، ۲ سال (C) و ۳ ماه (D). جبران‌ناپذیری کبد (زردی، آسیت، انسفالوپاتی) صرف‌نظر از امتیاز Child-Pugh یا MELD نشانه عملکرد حفظ‌نشده است. در BCLC-0 در صورت عدم امکان پیوند، ابلیشن با بقای مشابه رزکسیون؛ Atezo-Bev درمان خط اول ارجح، به شرط عملکرد کبدی حفظ‌شده (Child-Pugh A جبران‌شده) و نبود نشانه‌های پرخطر خونریزی در آندوسکوپی فوقانی؛ TKIها (سورافنیب یا لنواتینیب) وقتی گزینه‌های ایمنی‌درمانی منع دارند [۲]. EASL ۲۰۲۵ بر غربالگری شخصی‌سازی‌شده، ترکیب‌های ایمنی‌درمانی در مراحل مختلف و تصمیم در تیم چندتخصصی تأکید دارد [۳]. ابزار: امتیاز Child-Pugh و ALBI.
پیوند (معیارهای میلان). Mazzaferro ۱۹۹۶ (۴۸ بیمار سیروتیک با HCC کوچک غیرقابل رزکسیون؛ تومور منفرد ≤۵ سانتی‌متر یا حداکثر ۳ ندول هرکدام ≤۳ سانتی‌متر): بقای ۴ ساله ۷۵٪ و بقای بدون عود ۸۳٪ در کل؛ در ۳۵ بیمار مطابق معیارها در پاتولوژی ۸۵٪ و ۹۲٪، در برابر ۵۰٪ و ۵۹٪ در ۱۳ بیمار خارج از معیارها [۴].
بیماری پیشرفته. IMbrave150 (به‌روزرسانی، پیگیری میانه ۱۵٫۶ ماه): میانه OS ۱۹٫۲ ماه با آتزولیزوماب ۱۲۰۰ میلی‌گرم + بواسیزوماب ۱۵ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۳ هفته در برابر ۱۳٫۴ ماه با سورافنیب (HR ۰٫۶۶؛ ۹۵٪ CI: ۰٫۵۲ تا ۰٫۸۵)؛ میانه PFS ۶٫۹ در برابر ۴٫۳ ماه [۵]. REFLECT: میانه OS ۱۳٫۶ ماه با لنواتینیب در برابر ۱۲٫۳ ماه با سورافنیب (HR ۰٫۹۲؛ غیرکهتری) [۶]. HIMALAYA (STRIDE، پیگیری میانه ۶۲٫۵ ماه): HR بقای کلی ۰٫۷۶ در برابر سورافنیب؛ OS ۶۰ ماهه ۱۹٫۶٪ در برابر ۹٫۴٪، و ۲۸٫۷٪ در برابر ۱۲٫۷٪ در بیماران با کنترل بیماری [۷]. رژیم‌ها: آتزولیزوماب همراه بواسیزوماب و دوروالوماب و ترملیموماب (STRIDE).
درمان کمکی. IMbrave050 (به‌روزرسانی ۲۰۲۶): سود اولیه بقای بدون عود با آتزولیزوماب + بواسیزوماب پس از رزکسیون یا ابلیشن پرخطر پایدار نماند (HR ۰٫۹۰؛ ۹۵٪ CI: ۰٫۷۲ تا ۱٫۱۲)؛ داده OS نابالغ (HR ۱٫۲۶)؛ به گفته نویسندگان، نسبت سود به خطر از این درمان کمکی پشتیبانی نمی‌کند [۹].
شواهد علمی
شواهد علمی
۷ موردپیوند کبد برای درمان کارسینوم‌های هپاتوسلولار کوچک در بیماران مبتلا به سیروز
لنواتینیب در برابر سورافنیب در درمان خط اول بیماران مبتلا به کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل‌جراحی: کارآزمایی فاز ۳ تصادفی غیرفروتری
راهنمای بالینی انجمن اروپایی مطالعه کبد (EASL) برای مدیریت کارسینوم هپاتوسلولار
به‌روزرسانی داده‌های اثربخشی و ایمنی IMbrave150: آتزولیزوماب به‌علاوه بواسیزوماب در برابر سورافنیب برای کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل‌برداشت
داده‌های به‌روزشده: آتزولیزوماب (Atezolizumab) به‌همراه بواسیزوماب (Bevacizumab) به‌عنوان درمان کمکی برای کارسینوم هپاتوسلولار پرخطر
به‌روزرسانی بقای کلی پنج‌ساله از مطالعه HIMALAYA درباره ترملیموماب همراه دوروالوماب در کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل جراحی
راهبرد BCLC برای پیش‌بینی پیش‌آگهی و توصیه درمانی: به‌روزرسانی ۲۰۲۲
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۹ منبعنمایش همه منابع، ۸ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶Lenvatinib versus sorafenib in first-line treatment of patients with unresectable hepatocellular carcinoma: a randomised phase 3 non-inferiority trial
- ۷
- ۸
- ۹Updated data from IMbrave050: Adjuvant atezolizumab plus bevacizumab for high-risk hepatocellular carcinoma
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/is-liver-cancer-curable/