سرعت رشد سرطان از نوعی به نوع دیگر بسیار فرق دارد: بعضی سرطان‌ها، مثل لنفوم بورکیت، سرطان خون حاد و سرطان ریه سلول کوچک، بسیار سریع رشد می‌کنند و حجم بعضی تومورها در چند روز دو برابر می‌شود، ولی سرطان‌های سینه، پروستات و روده بزرگ بیشتر وقت‌ها در طول ماه‌ها یا سال‌ها رشد می‌کنند [۱، ۷، ۸، ۹]. بیشتر تومورها وقتی آن‌قدر بزرگ می‌شوند که بتوان پیدایشان کرد، چند سال است که در بدن بوده‌اند [۱]. برای همین، چند هفته‌ای که برای آزمایش‌ها و برنامه‌ریزی درمان لازم است بخشی از درمان درست است؛ ولی تأخیرهای اضافه، حتی یک ماه، با کمی بیشتر شدن خطر همراه است [۱۲].
نکات کلیدی
- سرطان معمولاً از یک سلول شروع می‌شود و تا وقتی آن‌قدر بزرگ شود که پیدا شود، اغلب چند سال می‌گذرد [۱].
- سرطان‌های سریع: لنفوم بورکیت، سرطان خون حاد، سرطان ریه سلول کوچک، سرطان بیضه و بسیاری از سرطان‌های کودکان [۱، ۷، ۸، ۹].
- سرطان‌های اغلب آهسته: بسیاری از سرطان‌های سینه، روده بزرگ و پروستات، و سرطان‌های خیلی کوچک تیروئید [۱، ۵، ۶].
- هرچه گرید تومور بالاتر باشد، احتمال رشد و پخش سریع‌تر بیشتر است [۱۰].
- آزمایش‌های پیش از درمان لازم‌اند؛ ولی هر ماه تأخیر بی‌دلیل در شروع درمان با کمی بیشتر شدن خطر همراه است [۱۲].
سرطان چطور رشد می‌کند؟ «زمان دو برابر شدن» یعنی چه؟
بیشتر تومورها از یک سلول شروع می‌شوند که تقسیم می‌شود و تقسیم می‌شود؛ رشد آن‌ها برای مدت طولانی با سرعتی کمابیش ثابت ادامه دارد [۱]. پزشکان سرعت رشد را با «زمان دو برابر شدن» می‌سنجند: مدتی که طول می‌کشد تا حجم تومور دو برابر شود [۱]. این زمان در بعضی سرطان‌ها چند روز است و در بعضی چند ماه یا چند سال [۱].
وقتی حجم یک تومور دو برابر می‌شود، قطر آن فقط حدود یک‌چهارم بیشتر می‌شود؛ برای همین تومور کوچک برای مدت طولانی دیده یا حس نمی‌شود. سرعت رشد به نوع سرطان و گرید آن بستگی دارد: هرچه سلول‌ها زیر میکروسکوپ غیرعادی‌تر باشند (گرید بالاتر)، سرطان احتمالاً سریع‌تر رشد می‌کند و پخش می‌شود [۱۰]. بیشتر بخوانید: گرید سرطان چیست؟ و سرطان چیست و چگونه به وجود می‌آید؟
درباره پخش شدن سرطان بخوانید: متاستاز یعنی چه؟، متاستاز کبدی و متاستاز استخوان
کدام سرطان‌ها سریع و کدام آهسته رشد می‌کنند؟
| سرطان | سرعت رشد معمول | توضیح |
|---|---|---|
| لنفوم بورکیت | بسیار سریع | سریع‌ترین تومور شناخته‌شده انسان؛ با شیمی‌درمانی فشرده، نتیجه درمان در کودکان عالی است [۸] |
| سرطان خون حاد (مثل لوسمی میلوئید حاد) | سریع (هفته‌ها) | علائم اغلب در ۴ تا ۶ هفته پیش از تشخیص پیدا می‌شوند و بدون درمان زود بدتر می‌شود [۹] |
| سرطان ریه سلول کوچک | سریع | می‌تواند زود به جاهای دیگر بدن پخش شود [۷] |
| سرطان بیضه و بسیاری از سرطان‌های کودکان | سریع | حجم تومور ممکن است در چند روز دو برابر شود [۱] |
| سرطان سینه | معمولاً ماه‌ها | حجم تومور معمولاً حدود هر ۶ ماه دو برابر می‌شود؛ نوع سه‌گانه منفی و HER2 مثبت سریع‌تر [۲] |
| سرطان روده بزرگ | معمولاً آهسته (سال‌ها) | بیشتر از پولیپ و در طول سال‌ها پدید می‌آید [۱، ۴] |
| سرطان پروستات محدود به پروستات | اغلب بسیار آهسته | بیشتر مردان، حتی بدون درمان فوری، ۱۵ سال بعد از این سرطان فوت نکرده بودند [۶] |
| سرطان پاپیلاری خیلی کوچک تیروئید (۱ سانتی‌متر یا کوچک‌تر) | اغلب بسیار آهسته یا بدون رشد | در ۱۰ سال پیگیری، بیشتر آن‌ها بزرگ نشدند [۵] |
| سرطان پانکراس | سال‌ها تا پیدا شدن، ولی بعد پیشرونده | تغییرات ژنی آن ده سال یا بیشتر پیش از پخش شدن آغاز می‌شود [۳] |
عددها و الگوها از مطالعه‌ها روی گروه‌های بیماران آمده‌اند و درباره هر تومور صدق نمی‌کنند.
سرطان سینه چقدر سریع رشد می‌کند؟
در مرور مطالعه‌های ۸۰ سال گذشته، حجم تومور سینه معمولاً حدود هر ۶ ماه دو برابر شده و این سرعت در طول این سال‌ها تغییری نکرده است [۲]. اما همه تومورهای سینه یکسان نیستند [۲]:
- سریع‌تر: نوع سه‌گانه منفی (حدود هر ۳ ماه و نیم)، نوع HER2 مثبت (حدود هر ۵ ماه)، و تومورهای گرید ۳ یا با Ki-67 بالا (نشانگری که سرعت تقسیم سلول‌ها را نشان می‌دهد)
- آهسته‌تر: نوع هورمون‌مثبت (حدود هر ۸ ماه)؛ مطالعه‌های تازه‌تر تومورهایی را هم پیدا کرده‌اند که تقریباً رشدی نداشتند
اگر توده‌ای در سینه پیدا کرده‌اید، منتظر نمانید تا ببینید بزرگ می‌شود یا نه؛ زود بررسی کنید: توده در سینه‌ام پیدا کرده‌ام؛ چه کنم؟ و ماموگرافی را از چه سنی باید انجام داد؟
سرطان روده چقدر سریع رشد می‌کند؟
بسیاری از سرطان‌های روده بزرگ آهسته رشد می‌کنند [۱] و بیشتر آن‌ها از پولیپ شروع می‌شوند؛ پولیپ‌ها در طول سال‌ها ممکن است به سرطان تبدیل شوند [۴]. در یک مطالعه بزرگ در آلمان بر پایه کولونوسکوپی بیش از ۸۰۰ هزار نفر، پژوهشگران برآورد کردند که حتی پولیپ‌های بزرگ یا پرخطر (آدنوم پیشرفته) در افراد ۵۵ ساله، در ۱۰ سال فقط در حدود ۱ نفر از هر ۴ نفر به سرطان تبدیل می‌شوند [۴].
این فاصله چند ساله فرصت مهمی است: با کولونوسکوپی می‌توان پولیپ‌ها را پیش از سرطانی شدن برداشت. بیشتر بخوانید: پولیپ روده چیست و آیا خطرناک است؟، کولونوسکوپی غربالگری از چه سنی لازم است؟ و خون در مدفوع نشانه چیست؟
سرطان پروستات چقدر سریع پخش می‌شود؟
بسیاری از سرطان‌های پروستات آهسته رشد می‌کنند [۱]. در یک مطالعه بزرگ در انگلستان، مردانی که سرطان پروستات محدود به پروستات داشتند و به‌جای درمان فوری فقط تحت پیگیری منظم قرار گرفتند، ۱۵ سال بعد تقریباً همه از این سرطان فوت نکرده بودند [۶]. با این حال، در گروهی که فقط پیگیری شدند، سرطان بیشتر پیشرفت کرد یا پخش شد تا در گروهی که جراحی یا پرتودرمانی گرفتند [۶]؛ برای همین انتخاب میان پیگیری و درمان را با پزشک بر اساس گرید و ویژگی‌های تومور بسنجید. بیشتر بخوانید: آیا سرطان پروستات درمان دارد؟ و بالا بودن PSA یعنی سرطان پروستات؟
سرطان پانکراس چقدر سریع پخش می‌شود؟
سرطان پانکراس اغلب وقتی پیدا می‌شود که پخش شده است [۳]. اما یک مطالعه ژنتیکی نشان داد که زمان شکل‌گیری آن طولانی است: از نخستین تغییر ژنی تا پیدا شدن نخستین سلول سرطانی دست‌کم ۱۰ سال، و پس از آن دست‌کم ۵ سال دیگر تا سلول‌ها توان پخش شدن پیدا کنند [۳]. پژوهشگران این دوره طولانی را فرصتی برای پیدا کردن زودتر بیماری می‌دانند [۳]. علائم هشدار را بشناسید: علائم سرطان پانکراس چیست؟
چند سال می‌شود سرطان داشت و نفهمید؟
بیشتر تومورها یک دوره طولانی بی‌صدا دارند و وقتی با روش‌های امروزی پیدا می‌شوند، چند سال است که در بدن بوده‌اند [۱]. این مدت برای هر سرطان فرق دارد: در سرطان‌های آهسته‌ای مثل پروستات و روده می‌تواند سال‌ها باشد [۱، ۴]، ولی در سرطان خون حاد علائم معمولاً فقط چند هفته پیش از تشخیص شروع می‌شوند [۹].
بعضی سرطان‌ها حتی ممکن است هرگز مشکلی ایجاد نکنند. در ژاپن، بیش از ۱۲۰۰ نفر با سرطان پاپیلاری خیلی کوچک تیروئید (۱ سانتی‌متر یا کوچک‌تر) به‌جای جراحی فوری فقط با سونوگرافی پیگیری شدند؛ پس از ۱۰ سال، بیش از ۹ نفر از هر ۱۰ نفر تومورشان بزرگ‌تر نشده بود و هیچ‌کس از این سرطان فوت نکرد [۵]. بیشتر بخوانید: ندول تیروئید و TIRADS
برای بعضی سرطان‌ها آزمایش غربالگری وجود دارد که پیش از پیدا شدن علامت انجام می‌شود: کدام غربالگری‌ها برای من لازم است؟ و علائم سرطان چیست؟
تومور ۲ سانتی‌متری بزرگ است؟ اندازه تومور چه معنایی دارد؟
اندازه تومور فقط یکی از چیزهایی است که مرحله سرطان را تعیین می‌کند؛ اینکه سرطان به غدد لنفاوی یا جاهای دور رسیده یا نه هم مهم است، و معنای هر اندازه در هر سرطان فرق دارد [۱۱]. برای مثال در سرطان سینه [۱۱]:
- تومور تا ۲ سانتی‌متر در کوچک‌ترین گروه اندازه قرار می‌گیرد؛ اگر غدد لنفاوی درگیر نباشند و سرطان پخش نشده باشد، مرحله ۱ است.
- تومور بیش از ۲ تا ۵ سانتی‌متر گروه دوم است و بیش از ۵ سانتی‌متر گروه سوم.
اندازه به‌تنهایی سرعت رشد را نشان نمی‌دهد؛ نوع و گرید تومور هم مهم‌اند [۱۰]. بیشتر بخوانید: مراحل سرطان (استیج) چیست؟ و محاسبه‌گر مرحله‌بندی سرطان سینه
چند هفته صبر برای آزمایش‌ها خطر دارد؟ درمان کی فوری است؟
پیش از درمان معمولاً نمونه‌برداری، تصویربرداری و گاهی آزمایش‌های ژنی تومور لازم است تا درمان درست انتخاب شود؛ این کار معمولاً چند هفته طول می‌کشد. در سرطان‌های آهسته، تومور در این مدت معمولاً تغییر زیادی نمی‌کند [۱، ۲]. اما در مطالعه‌ای که داده‌های بیش از یک میلیون بیمار را کنار هم گذاشت، هر ۴ هفته تأخیر در شروع جراحی، شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی با کمی بیشتر شدن خطر مرگ همراه بود [۱۲]. پس:
- آزمایش‌ها و نوبت‌ها را پیگیری کنید و آن‌ها را عقب نیندازید.
- در سرطان‌های سریع، مثل سرطان خون حاد، لنفوم بورکیت و سرطان ریه سلول کوچک، و در تومورهای با گرید بالا، درمان معمولاً باید زودتر شروع شود [۸، ۹، ۱۰].
بیشتر بخوانید: درمان کامل، به‌موقع و بدون وقفه و جواب بیوپسی چند روز طول می‌کشد؟
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
منتظر نمانید تا ببینید یک علامت بزرگ‌تر می‌شود یا نه؛ در این موارد زود به پزشک مراجعه کنید:
- تب، خستگی شدید، رنگ‌پریدگی، کبودی یا خونریزی آسان، یا عفونت‌های پشت سر هم که در چند هفته پیدا شده‌اند؛ سرطان خون حاد می‌تواند زود بدتر شود [۹].
- توده یا علامت تازه‌ای که از بین نمی‌رود یا روزبه‌روز بیشتر می‌شود، مثل توده در سینه یا گردن، خون در مدفوع یا کاهش وزن بی‌دلیل: علائم هشدار سرطان
- اگر سرطان شما تشخیص داده شده، نوبت‌های درمان را عقب نیندازید [۱۲].
پرسش‌های متداول
سرطان در یک ماه چقدر بزرگ می‌شود؟
سرطان چند سال طول می‌کشد تا بروز کند؟
در بیشتر سرطان‌ها، از شروع اولین سلول سرطانی تا وقتی تومور پیدا شود، چند سال می‌گذرد [۱]. در سرطان روده، پولیپ‌ها در طول سال‌ها به سرطان تبدیل می‌شوند [۴] و در سرطان پانکراس، تغییرات ژنی ده سال یا بیشتر پیش از تشخیص شروع می‌شوند [۳].
چرا سرطان بعضی افراد خیلی سریع پیشرفت می‌کند؟
چون سرعت رشد به نوع سرطان، گرید آن و ویژگی‌های ژنی تومور بستگی دارد؛ مثلاً در سرطان سینه، نوع سه‌گانه منفی و HER2 مثبت معمولاً سریع‌تر رشد می‌کنند [۲، ۱۰]. سریع بودن رشد همیشه به معنای بدتر بودن نتیجه نیست: بعضی سرطان‌های سریع، مثل لنفوم بورکیت در کودکان، به درمان بسیار خوب جواب می‌دهند [۸].
آیا استرس یا خوردن قند باعث می‌شود سرطان سریع‌تر رشد کند؟
این پرسش‌ها را جداگانه و بر اساس مطالعه‌ها بررسی کرده‌ایم: آیا استرس باعث سرطان می‌شود؟ و آیا قند و شکر باعث رشد سرطان می‌شود؟
آیا نمونه‌برداری باعث می‌شود سرطان سریع‌تر پخش شود؟
این نگرانی را جداگانه بررسی کرده‌ایم: آیا نمونه‌برداری باعث پخش شدن سرطان می‌شود؟
داده‌های سینتیک رشد تومور و تأخیر درمان (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
زمان دو برابر شدن حجم (TVDT). کارسینوم‌های بیضه، تومورهای کودکان و برخی تومورهای مزانشیمی TVDT چندروزه دارند؛ سرطان‌های سینه، پروستات و کولون اغلب TVDT چندماهه یا چندساله. بیشتر تومورها از یک سلول شروع می‌شوند، دوره تحت‌بالینی طولانی دارند و هنگام تشخیص با روش‌های کنونی چند سال عمر دارند [۱]. در مرور نظام‌مند ۱۶ مطالعه، DT سرطان سینه طی ۸۰ سال پایدار و به‌طور میانگین ۱۸۰ روز بود؛ در سری Ryu، DT سه‌گانه منفی ۱۰۳±۴۳، HER2 مثبت ۱۶۲±۶۰ و ER مثبت ۲۴۱±۱۶۶ روز (P کمتر از ۰٫۰۰۰۱) و در سری Förnvik، گرید ۱ ۲۹۶، گرید ۲ ۳۵۲ و گرید ۳ ۱۰۵ روز بود [۲].
کولورکتال. در رجیستری کولونوسکوپی غربالگری آلمان (۸۴۰٬۱۴۹ نفر)، نرخ سالانه تبدیل آدنوم پیشرفته به سرطان از ۲٫۶٪ در ۵۵ تا ۵۹ سالگی به ۵٫۶٪ (زنان) و ۵٫۱٪ (مردان) در ۸۰ سالگی و بالاتر می‌رسید؛ خطر تجمعی ۱۰ ساله از ۲۵٫۴٪ (زنان) و ۲۵٫۲٪ (مردان) در ۵۵ سالگی تا ۴۲٫۹٪ و ۳۹٫۷٪ در ۸۰ سالگی [۴]. پانکراس. بر پایه توالی‌یابی ژنوم متاستازها، دست‌کم یک دهه میان جهش آغازگر و تولد کلون بنیان‌گذار غیرمتاستاتیک و دست‌کم ۵ سال دیگر تا کسب توان متاستاز فاصله بود و بیماران به‌طور میانگین ۲ سال پس از آن فوت کردند [۳].
تومورهای کندرشد. PTMC کم‌خطر تحت پیگیری فعال (۱۲۳۵ بیمار): بزرگ شدن ≥۳ میلی‌متر ۸٫۰٪، متاستاز تازه گره لنفاوی ۳٫۸٪ و پیشرفت به بیماری بالینی ۶٫۸٪ در ۱۰ سال؛ هیچ متاستاز دوردست یا مرگ از سرطان؛ پیشرفت در بیماران جوان‌تر بیشتر [۵]. ProtecT (۱۶۴۳ مرد، میانه پیگیری ۱۵ سال): مرگ از سرطان پروستات ۳٫۱٪ با پایش فعال، ۲٫۲٪ با پروستاتکتومی و ۲٫۹٪ با پرتودرمانی (P=۰٫۵۳)؛ متاستاز ۹٫۴٪، ۴٫۷٪ و ۵٫۰٪ [۶].
تأخیر درمان (Hanna و همکاران). متاآنالیز ۳۴ مطالعه (۱٬۲۷۲٬۶۸۱ بیمار، ۱۷ اندیکاسیون در سرطان‌های مثانه، سینه، کولون، رکتوم، ریه، دهانه رحم و سر و گردن): HR مرگ برای هر ۴ هفته تأخیر در جراحی ۱٫۰۶ تا ۱٫۰۸ (کولکتومی ۱٫۰۶؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۰۱ تا ۱٫۱۲؛ جراحی سینه ۱٫۰۸؛ ۱٫۰۳ تا ۱٫۱۳)، در درمان سیستمیک ۱٫۰۱ تا ۱٫۲۸ و در پرتودرمانی رادیکال سر و گردن ۱٫۰۹ (۱٫۰۵ تا ۱٫۱۴) [۱۲].
شواهد علمی
شواهد علمی
۲ موردپیامدهای ۱۵ ساله پس از پایش، جراحی یا پرتودرمانی در سرطان پروستات
سن بیمار ارتباط معناداری با پیشرفت میکروکارسینوم پاپیلاری تیروئید تحت مشاهده دارد
انواع سرطان مرتبط
پرسش‌های مرتبط
منابع علمی
۱۲ منبعنمایش همه منابع، ۲ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
- ۱۲
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/how-fast-does-cancer-grow/