بهبودی شگفت‌انگیز یک بیمار سرطان خون CLL

این داستان واقعی است. بیمار و خانواده‌اش اجازه داده‌اند آن را بدون نام منتشر کنیم، به این امید که به بیماران و خانواده‌های دیگر کمک کند.

حدود هفت سال پیش، مردی در تهران که آن روزها نزدیک ۶۵ سال داشت، شنید که سرطان خون دارد: لوسمی لنفوسیتی مزمن، یا همان CLL. شنیدن کلمه «سرطان» برای هر کسی سخت است، ولی حال خودش خوب بود. همیشه اهل ورزش بود؛ هر روز راه می‌رفت، کارهایش را خودش انجام می‌داد و زندگی‌اش مثل همیشه بود. CLL اغلب آهسته پیش می‌رود ^[۱۰]، و او تصمیم گرفت این بیماری را خوب بشناسد.

سال به سال، عدد گلبول‌های سفید در برگه‌های آزمایشش بزرگ‌تر شد تا از ۱۰۰ هزار هم گذشت؛ خیلی بیشتر از حد طبیعی. یک پزشک، بعد پزشکی دیگر، و در این سال‌ها روی هم حدود ده پزشک، به او گفتند باید شیمی‌درمانی را شروع کند.

او اما اهل تسلیم شدن بی‌سؤال نبود. می‌خواند، می‌پرسید و جست‌وجو می‌کرد، و فهمید که در CLL، تا وقتی بیماری آرام است و نشانه‌های خاصی پیدا نشده، صبر کردن همراه با آزمایش‌های منظم می‌تواند تصمیم درستی باشد ^[۱]. پس هر بار تصمیمش همان بود: صبر و پیگیری. آزمایش‌هایش را مرتب انجام داد و زندگی‌اش را کرد. هفت سال همین‌طور گذشت؛ هفت سال زندگی عادی، بدون حتی یک روز شیمی‌درمانی.

بهار ۱۴۰۴، آرامش این هفت سال در چند هفته به هم ریخت. دارویی که پزشک چشم برای او تجویز کرده بود بیش از اندازه مصرف شد. خستگی‌ای سراغش آمد که شبیه هیچ خستگی‌ای نبود؛ آن‌قدر بی‌حال شد که کارهای ساده هم سخت شده بود. و بیماری‌ای که هفت سال آرام مانده بود، انگار از خواب بیدار شد: خونش کم شد، پلاکت‌هایش پایین آمد و گلبول‌های سفیدش سریع‌تر از همیشه بالا رفت.

کارش به بیمارستان کشید. اکسیژن خونش به‌شدت پایین آمده بود و دو هفته با آنتی‌بیوتیک‌های قوی بستری ماند. بعد مشکل تازه‌ای پیدا شد: دیگر نمی‌توانست غذا و آب را درست قورت دهد. هر لقمه و هر جرعه ممکن بود به‌جای معده راهش را به ریه‌ها پیدا کند و ریه را عفونی کند؛ عفونتی که پزشکان به آن «ذات‌الریه آسپیراسیون» می‌گویند ^[۱۱].

یک روز چند زردآلو خورد، و همین چند زردآلو کافی بود که ذات‌الریه برگردد و دوباره کارش به بیمارستان بکشد. این بار گفتاردرمانگر هم به کمکش آمد: تمرین‌های بلع، همراه با پالس‌های ملایم الکتریکی روی گردنش. حدود دوازده روز بعد، با پای خودش و بدون اکسیژن از بیمارستان به خانه برگشت، و امید دوباره جان گرفت.

اما این آرامش دوام نیاورد. دو روز پشت سر هم خون‌دماغ شد. شب‌ها خستگی و بیدار شدن‌های پشت سر هم نمی‌گذاشت بخوابد. و عفونت‌ها باز برمی‌گشتند؛ هر بار سمج‌تر از قبل، و هر بار آنتی‌بیوتیک‌ها کمتر اثر می‌کردند.

سه ماه تمام، غذایش از لوله‌ای می‌گذشت که از بینی تا معده‌اش رفته بود: روزی حدود یک لیتر غذای مایع. آن‌قدر ضعیف شده بود که به‌سختی قدم برمی‌داشت. پزشکان کم‌کم از «PEG» حرف می‌زدند: لوله‌ای که با یک عمل کوچک از دیواره شکم مستقیم وارد معده می‌شود؛ یعنی شاید ماه‌ها یا حتی سال‌ها باید با لوله غذا می‌خورد.

در این ماه‌ها، پزشکانش قرص هدفمندی به نام ایبروتینیب را هم شروع کرده بودند. گلبول‌های سفیدش کمی پایین آمد، ولی حالش بهتر نشد.

اواخر تابستان ۱۴۰۴، سه ماه پس از شروع این روزهای سخت، خانواده‌اش او را با همین حال نزد دکتر محمدرضا دبیری، فوق‌تخصص خون و سرطان، بردند. نبرد اول، نبرد با عفونت بود. آخرین بار که عفونت شعله‌ور شد، حتی مروپنم هم جواب نداد و فقط آنتی‌بیوتیک دیگری به نام پیپراسیلین-تازوباکتام توانست آن را مهار کند. و این بار، عفونت دیگر برنگشت.

حالا که ریه‌هایش بالاخره آرام گرفته بودند، بدنش کم‌کم جان گرفت. دوباره توانست غذا را قورت دهد و روزی رسید که لوله تغذیه را برداشتند؛ لوله شکمی هرگز لازم نشد. مردی که ماه‌ها به‌سختی قدم برمی‌داشت، دوباره راه افتاد؛ اول چند قدم، بعد بیشتر و بیشتر.

اما ریشه ماجرا هنوز سر جایش بود: خودِ سرطان خون. ایبروتینیب بعد از حدود چهار ماه نتوانسته بود آن را مهار کند. پاییز ۱۴۰۴، دکتر دبیری تصمیمی گرفت که مسیر داستان را عوض کرد: کنار گذاشتن ایبروتینیب و شروع قرصی به نام ونتوکلاکس، همراه با تزریق ماهانه ریتوکسیماب.

ونتوکلاکس داروی قدرتمندی است و باید با احتیاط شروع شود ^[۵]؛ برای همین درمان در بیمارستان آغاز شد. دوز دارو از مقدار کمی شروع شد و هر هفته یک پله بالاتر رفت، تا پنج هفته. سرم، دارویی برای پایین آوردن اسید اوریک خون و آزمایش‌های پشت سر هم، مراقب کلیه‌هایش بودند ^[۵]. آنتی‌بیوتیک هم گرفت تا عفونت برنگردد.

و بعد، تغییری آمد که کمتر کسی انتظارش را داشت. فقط دو هفته بعد، شمار گلبول‌های سفیدش، که چند ماه پیش به حدود ۳۰۰ هزار رسیده بود، به حدود ۳ هزار رسید؛ عددی طبیعی، برای مردی که سال‌ها در برگه‌های آزمایشش عدد شش‌رقمی دیده بود. از آن روز، با کمی بالا و پایین، در حد طبیعی یا نزدیک به آن مانده است.

ماه به ماه قوی‌تر شد. امروز، حدود یک سال بعد، دوباره همان مرد ورزشکارِ همیشه است: هر روز یک ساعت پیاده‌روی و ورزش می‌کند، غذایش را خودش می‌خورد و زندگی‌اش کاملاً عادی است. کسی که امروز او را ببیند، هرگز حدس نمی‌زند که یک سال پیش با لوله غذا می‌خورد و به‌سختی قدم برمی‌داشت. در سخت‌ترین روزهای بیماری، وقتی آنتی‌بیوتیک‌ها یکی پس از دیگری کم می‌آوردند و صحبت از لوله‌ای در شکم بود، کمتر کسی باور می‌کرد چنین روزی برسد.

تزریق‌های ریتوکسیماب ماه‌ها پیش تمام شد. ونتوکلاکس را یک سال دیگر ادامه می‌دهد و بعد، طبق برنامه، قطع می‌شود. آزمایش‌هایش مرتب انجام می‌شود و گلبول‌های سفیدش حدود ۷ هزار است.

داستان او پر از لحظه‌هایی بود که می‌شد امید را از دست داد. اما نشان می‌دهد که درمان‌های امروزِ سرطان خون، حتی وقتی همه‌چیز ناامیدکننده به نظر می‌رسد، می‌توانند مسیر زندگی را عوض کنند.

• بهترین درمان CLL در سال ۲۰۲۶
• شیمی‌درمانی یا قرص هدفمند در CLL؟
• ونتوکلاکس، ریتوکسیماب و ایبروتینیب
• گلبول سفید بالا نشانه چیست؟
• آیا سرطان خون درمان دارد؟
• کاهش گلبول‌ها و پیشگیری از عفونت
• لوسمی: راهنمای کامل