درس تخصصی

۱۵ کاری که دیگر نباید در درمان سرطان انجام داد

فهرست «انتخاب عاقلانه» برای انکولوژی و هماتولوژی، با شواهد هر مورد

به‌روزرسانی: ۵ آبان ۱۴۰۵۱ دقیقه مطالعه۱۷ منبع علمی

نکات کلیدی

  • این فهرست برای کمک به تصمیم است، نه قانون؛ هر مورد استثنا دارد. ولی هر کدام از این کارها در مطالعه‌ها یا رهنمودها زیان یا بی‌فایدگی خود را نشان داده‌اند.
  • بیشتر آسیب‌ها از «ادامه عادت‌های قدیمی» است: شیمی‌درمانی که با داروی هدفمند جایگزین شده، یا آزمایش‌هایی که نتیجه را تغییر نمی‌دهند.

درمان

  1. ۱

    ۱. شیمی‌ایمنی‌درمانی (FCR، BR یا کلرامبوسیل) خط اول CLL، به‌ویژه با TP53 مختل یا IGHV جهش‌نیافته

    ایبروتینیب-ریتوکسیماب در برابر FCR بقای بدون پیشرفت و بقای کلی بهتری داشت [۴] و ونتوکلاکس-اوبینوتوزوماب (± ایبروتینیب) بر شیمی‌ایمنی‌درمانی برتری داشت [۵]. با TP53 مختل، شیمی‌درمانی تقریباً بی‌اثر است [۱۶]. (بیشتر)

  2. ۲

    ۲. تأخیر در شروع ATRA وقتی به APL شک دارید

    ATRA را با اولین شک بالینی (پان‌سیتوپنی، اختلال انعقادی، پرومیلوسیت در لام) و پیش از تأیید ژنتیک شروع کنید؛ بیشتر مرگ‌ها در روزهای اول از خونریزی است [۶].

  3. ۳

    ۳. شیمی‌درمانی (به‌جای ATRA و آرسنیک) در APL کم‌خطر

    ATRA همراه آرسنیک تری‌اکسید بقای بدون رویداد بیشتر و سمیت کمتری از ATRA همراه شیمی‌درمانی داشت [۷].

  4. ۴

    ۴. شیمی‌درمانی یا ایمنی‌درمانی خط اول در سرطان ریه با جهش EGFR

    اوسیمرتینیب خط اول بقای بدون پیشرفت و بقای کلی را در برابر TKIهای قدیمی بیشتر کرد [۸]؛ ایمنی‌درمانی در این بیماران سود کمی دارد. پیش از درمان، EGFR و ALK را بدانید [۱۷].

  5. ۵

    ۵. داروی هدفمند بدون آزمایش هدف

    داروهایی مثل ستوکسیماب (بدون RAS وحشی)، تراستوزوماب (بدون HER2) یا مهارکننده‌های TKI ریه (بدون جهش) سودی ندارند و فقط سمیت می‌آورند [۲، ۱۷].

  6. ۶

    ۶. شیمی‌درمانی در تومورهای جامد با وضعیت عملکرد ضعیف (ECOG ۳ تا ۴) بدون شواهد سود

    در این بیماران مراقبت حمایتی و تسکینی را در اولویت قرار دهید، مگر بیماری بسیار حساس به درمان باشد (مثلاً لنفوم، سلول زایا، ریه سلول کوچک) یا ضعف از خود سرطان و قابل برگشت باشد [۱].

آزمایش و تصویربرداری

  1. ۱

    ۷. PET، سی‌تی‌اسکن یا اسکن استخوان برای مرحله‌بندی سرطان سینه زودرس (مرحله ۰ تا ۲) یا پروستات کم‌خطر

    احتمال یافتن متاستاز بسیار کم است و یافته‌های کاذب به نمونه‌برداری و تأخیر می‌انجامد [۱].

  2. ۲

    ۸. مارکرهای توموری و تصویربرداری منظم در پیگیری سرطان سینه درمان‌شده بدون علامت

    پیدا کردن زودتر برگشت بدون علامت بقا را بیشتر نکرده است؛ معاینه و ماموگرافی سالانه کافی است [۱].

  3. ۳

    ۹. شروع ریتوکسیماب یا شیمی‌درمانی بدون آزمایش هپاتیت B

    HBsAg، anti-HBc و anti-HBs را پیش از درمان بسنجید؛ فعال شدن هپاتیت B می‌تواند کشنده باشد و با پیشگیری ضدویروس قابل پیشگیری است [۹].

  4. ۴

    ۱۰. شروع فلوئوروپیریمیدین بدون در نظر گرفتن آزمایش DPYD

    کمبود DPD سمیت کشنده می‌دهد؛ دوز بر پایه ژنوتیپ این خطر را کم می‌کند [۱۰]. (درس داروژنتیک)

درمان حمایتی

  1. ۱

    ۱۱. G-CSF پیشگیری اولیه در رژیم‌های کم‌خطر (کمتر از ۲۰٪) بدون عامل خطر

    سودی ندارد و هزینه و درد استخوان می‌آورد [۱، ۱۱]. (ابزار G-CSF)

  2. ۲

    ۱۲. ضدتهوع قوی (NK1) برای شیمی‌درمانی کم‌تهوع‌زا و دگزامتازون چندروزه بی‌دلیل

    پیشگیری باید با تهوع‌زایی رژیم جور باشد؛ زیاده‌روی در دگزامتازون عارضه دارد [۲، ۱۲]. (ابزار ضدتهوع)

  3. ۳

    ۱۳. تزریق خون با هموگلوبین بالای ۷ تا ۸ در بیمار پایدار بدون علامت

    آستانه محدودکننده (۷ گرم/دسی‌لیتر؛ ۸ در بیماری قلبی یا جراحی ارتوپدی) در بیشتر بیماران بستری بی‌خطر است [۱۵]؛ در هر بار یک واحد بدهید و دوباره بسنجید [۳].

  4. ۴

    ۱۴. درمان CLL یا میلومای خاموش بدون علامت فقط به دلیل عدد آزمایش

    در CLL درمان فقط با معیارهای فعال بودن بیماری iwCLL شروع می‌شود، نه با شمارش لنفوسیت [۱۶].

  5. ۵

    ۱۵. تأخیر در ارجاع به مراقبت تسکینی تا روزهای آخر

    مراقبت تسکینی زودهنگام در سرطان ریه پیشرفته کیفیت زندگی را بهتر، افسردگی را کمتر و حتی بقا را بیشتر کرد [۱۳]؛ ASCO آن را برای همه بیماران پیشرفته از هفته‌های اول توصیه می‌کند [۱۴].

برای بیماران و خانواده‌ها

اگر درمانی پیشنهاد شده که در این فهرست است، بپرسید چرا؛ گاهی دلیل خوبی هست. نسخه ساده: درمان هدفمند یا شیمی‌درمانی؟

منابع علمی

۱۷ منبع
نمایش همه منابع، ۹ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع

شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.

  1. ۱
    American Society of Clinical Oncology identifies five key opportunities to improve care and reduce costs: the top five list for oncologySchnipper LE, Smith TJ, Raghavan D, et al · J Clin Oncol · 2012;30:1715-24
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  2. ۲
    American Society of Clinical Oncology 2013 top five list in oncologySchnipper LE, Lyman GH, Blayney DW, et al · J Clin Oncol · 2013;31:4362-70
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲
  3. ۳
    The ASH Choosing Wisely® campaign: five hematologic tests and treatments to questionHicks LK, Bering H, Carson KR, et al · Blood · 2013;122:3879-83
  4. ۴
    Ibrutinib-Rituximab or Chemoimmunotherapy for Chronic Lymphocytic LeukemiaShanafelt TD, Wang XV, Kay NE, et al · N Engl J Med · 2019;381:432-443
  5. ۵
    First-Line Venetoclax Combinations in Chronic Lymphocytic LeukemiaEichhorst B, Niemann CU, Kater AP, et al · N Engl J Med · 2023;388:1739-1754
  6. ۶
    Management of acute promyelocytic leukemia: updated recommendations from an expert panel of the European LeukemiaNetSanz MA, Fenaux P, Tallman MS, et al · Blood · 2019;133:1630-1643
  7. ۷
    Retinoic acid and arsenic trioxide for acute promyelocytic leukemiaLo-Coco F, Avvisati G, Vignetti M, et al · N Engl J Med · 2013;369:111-21
  8. ۸
    Osimertinib in Untreated EGFR-Mutated Advanced Non-Small-Cell Lung CancerSoria JC, Ohe Y, Vansteenkiste J, et al · N Engl J Med · 2018;378:113-125
  9. ۹
    Hepatitis B Virus Screening and Management for Patients With Cancer Prior to Therapy: ASCO Provisional Clinical Opinion UpdateHwang JP, Feld JJ, Hammond SP, et al · J Clin Oncol · 2020;38:3698-3715
  10. ۱۰
    Clinical Pharmacogenetics Implementation Consortium (CPIC) Guideline for Dihydropyrimidine Dehydrogenase Genotype and Fluoropyrimidine Dosing: 2017 UpdateAmstutz U, Henricks LM, Offer SM, et al · Clin Pharmacol Ther · 2018;103:210-216
  11. ۱۱
    Recommendations for the Use of WBC Growth Factors: American Society of Clinical Oncology Clinical Practice Guideline UpdateSmith TJ, Bohlke K, Lyman GH, et al · J Clin Oncol · 2015;33:3199-212
  12. ۱۲
    Antiemetics: ASCO Guideline UpdateHesketh PJ, Kris MG, Basch E, et al · J Clin Oncol · 2020;38:2782-2797
  13. ۱۳
    Early palliative care for patients with metastatic non-small-cell lung cancerTemel JS, Greer JA, Muzikansky A, et al · N Engl J Med · 2010;363:733-42
  14. ۱۴
    Integration of Palliative Care Into Standard Oncology Care: American Society of Clinical Oncology Clinical Practice Guideline UpdateFerrell BR, Temel JS, Temin S, et al · J Clin Oncol · 2017;35:96-112
  15. ۱۵
    Red Blood Cell Transfusion: 2023 AABB International GuidelinesCarson JL, Stanworth SJ, Guyatt G, et al · JAMA · 2023;330:1892-1902
  16. ۱۶
    iwCLL guidelines for diagnosis, indications for treatment, response assessment, and supportive management of CLLHallek M, Cheson BD, Catovsky D, et al · Blood · 2018;131:2745-2760
  17. ۱۷
    Recommendations for the use of next-generation sequencing (NGS) for patients with advanced cancer in 2024: a report from the ESMO Precision Medicine Working GroupMosele MF, Westphalen CB, Stenzinger A, et al · Ann Oncol · 2024;35:588-606

این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۵ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.