نکات کلیدی
- این فهرست برای کمک به تصمیم است، نه قانون؛ هر مورد استثنا دارد. ولی هر کدام از این کارها در مطالعهها یا رهنمودها زیان یا بیفایدگی خود را نشان دادهاند.
- بیشتر آسیبها از «ادامه عادتهای قدیمی» است: شیمیدرمانی که با داروی هدفمند جایگزین شده، یا آزمایشهایی که نتیجه را تغییر نمیدهند.
درمان
- ۱
۱. شیمیایمنیدرمانی (FCR، BR یا کلرامبوسیل) خط اول CLL، بهویژه با TP53 مختل یا IGHV جهشنیافته
ایبروتینیب-ریتوکسیماب در برابر FCR بقای بدون پیشرفت و بقای کلی بهتری داشت [۴] و ونتوکلاکس-اوبینوتوزوماب (± ایبروتینیب) بر شیمیایمنیدرمانی برتری داشت [۵]. با TP53 مختل، شیمیدرمانی تقریباً بیاثر است [۱۶]. (بیشتر)
- ۲
- ۳
۳. شیمیدرمانی (بهجای ATRA و آرسنیک) در APL کمخطر
ATRA همراه آرسنیک تریاکسید بقای بدون رویداد بیشتر و سمیت کمتری از ATRA همراه شیمیدرمانی داشت [۷].
- ۴
۴. شیمیدرمانی یا ایمنیدرمانی خط اول در سرطان ریه با جهش EGFR
اوسیمرتینیب خط اول بقای بدون پیشرفت و بقای کلی را در برابر TKIهای قدیمی بیشتر کرد [۸]؛ ایمنیدرمانی در این بیماران سود کمی دارد. پیش از درمان، EGFR و ALK را بدانید [۱۷].
- ۵
۵. داروی هدفمند بدون آزمایش هدف
داروهایی مثل ستوکسیماب (بدون RAS وحشی)، تراستوزوماب (بدون HER2) یا مهارکنندههای TKI ریه (بدون جهش) سودی ندارند و فقط سمیت میآورند [۲، ۱۷].
- ۶
آزمایش و تصویربرداری
- ۱
۷. PET، سیتیاسکن یا اسکن استخوان برای مرحلهبندی سرطان سینه زودرس (مرحله ۰ تا ۲) یا پروستات کمخطر
احتمال یافتن متاستاز بسیار کم است و یافتههای کاذب به نمونهبرداری و تأخیر میانجامد [۱].
- ۲
۸. مارکرهای توموری و تصویربرداری منظم در پیگیری سرطان سینه درمانشده بدون علامت
پیدا کردن زودتر برگشت بدون علامت بقا را بیشتر نکرده است؛ معاینه و ماموگرافی سالانه کافی است [۱].
- ۳
۹. شروع ریتوکسیماب یا شیمیدرمانی بدون آزمایش هپاتیت B
HBsAg، anti-HBc و anti-HBs را پیش از درمان بسنجید؛ فعال شدن هپاتیت B میتواند کشنده باشد و با پیشگیری ضدویروس قابل پیشگیری است [۹].
- ۴
۱۰. شروع فلوئوروپیریمیدین بدون در نظر گرفتن آزمایش DPYD
کمبود DPD سمیت کشنده میدهد؛ دوز بر پایه ژنوتیپ این خطر را کم میکند [۱۰]. (درس داروژنتیک)
درمان حمایتی
- ۱
۱۱. G-CSF پیشگیری اولیه در رژیمهای کمخطر (کمتر از ۲۰٪) بدون عامل خطر
سودی ندارد و هزینه و درد استخوان میآورد [۱، ۱۱]. (ابزار G-CSF)
- ۲
۱۲. ضدتهوع قوی (NK1) برای شیمیدرمانی کمتهوعزا و دگزامتازون چندروزه بیدلیل
پیشگیری باید با تهوعزایی رژیم جور باشد؛ زیادهروی در دگزامتازون عارضه دارد [۲، ۱۲]. (ابزار ضدتهوع)
- ۳
- ۴
۱۴. درمان CLL یا میلومای خاموش بدون علامت فقط به دلیل عدد آزمایش
در CLL درمان فقط با معیارهای فعال بودن بیماری iwCLL شروع میشود، نه با شمارش لنفوسیت [۱۶].
- ۵
اگر درمانی پیشنهاد شده که در این فهرست است، بپرسید چرا؛ گاهی دلیل خوبی هست. نسخه ساده: درمان هدفمند یا شیمیدرمانی؟
منابع علمی
۱۷ منبعنمایش همه منابع، ۹ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شمارههای داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شدهاند.
- ۱
- ۲
- ۳The ASH Choosing Wisely® campaign: five hematologic tests and treatments to question
- ۴Ibrutinib-Rituximab or Chemoimmunotherapy for Chronic Lymphocytic Leukemia
- ۵First-Line Venetoclax Combinations in Chronic Lymphocytic Leukemia
- ۶Management of acute promyelocytic leukemia: updated recommendations from an expert panel of the European LeukemiaNet
- ۷Retinoic acid and arsenic trioxide for acute promyelocytic leukemia
- ۸Osimertinib in Untreated EGFR-Mutated Advanced Non-Small-Cell Lung Cancer
- ۹Hepatitis B Virus Screening and Management for Patients With Cancer Prior to Therapy: ASCO Provisional Clinical Opinion Update
- ۱۰Clinical Pharmacogenetics Implementation Consortium (CPIC) Guideline for Dihydropyrimidine Dehydrogenase Genotype and Fluoropyrimidine Dosing: 2017 Update
- ۱۱Recommendations for the Use of WBC Growth Factors: American Society of Clinical Oncology Clinical Practice Guideline Update
- ۱۲Antiemetics: ASCO Guideline Update
- ۱۳Early palliative care for patients with metastatic non-small-cell lung cancer
- ۱۴Integration of Palliative Care Into Standard Oncology Care: American Society of Clinical Oncology Clinical Practice Guideline Update
- ۱۵Red Blood Cell Transfusion: 2023 AABB International Guidelines
- ۱۶iwCLL guidelines for diagnosis, indications for treatment, response assessment, and supportive management of CLL
- ۱۷Recommendations for the use of next-generation sequencing (NGS) for patients with advanced cancer in 2024: a report from the ESMO Precision Medicine Working Group
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۵ آبان ۱۴۰۵ بهروزرسانی شده است. محتوای این وبسایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و بهروز: https://drdabiri.com/learn/stop-doing-oncology-choosing-wisely/