نکات کلیدی
- ستوکسیماب یک آنتی‌بادی مونوکلونال است که به گیرنده EGFR روی سلول‌ها می‌چسبد و مسیر پیام‌رسانی رشد را مهار می‌کند [۱].
- در سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن همراه پرتودرمانی، همراه شیمی‌درمانی پلاتین و فلوئورواوراسیل، یا به‌تنهایی پس از شکست درمان پلاتین تأیید شده است [۱، ۲، ۳].
- در سرطان متاستاتیک روده بزرگ فقط برای تومورهای بدون جهش RAS (نوع وحشی) یا همراه انکورافنیب برای تومورهای دارای جهش BRAF V600E به کار می‌رود؛ پیش از شروع، آزمایش ژنتیک تومور لازم است [۱، ۴، ۵].
- شایع‌ترین عوارض (۲۵٪ یا بیشتر) عوارض پوستی (بثورات، خارش و تغییرات ناخن)، سردرد، اسهال و عفونت است [۱].
- برچسب FDA یک هشدار جعبه‌ای دارد: واکنش‌های جدی و گاه کشنده حین تزریق، و ایست قلبی‌ریوی یا مرگ ناگهانی در بیماران سر و گردن [۱].
این دارو چیست و چگونه عمل می‌کند؟
ستوکسیماب (Cetuximab) با نام تجاری اربیتوکس (Erbitux) یک آنتی‌بادی مونوکلونال «کایمریک» (ترکیبی از بخش‌های انسانی و موشی، از نوع IgG1) است که به‌طور اختصاصی به بخش بیرونی گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی (EGFR) متصل می‌شود [۱]. EGFR در بسیاری از بافت‌های طبیعی، از جمله پوست و فولیکول مو، و نیز در بسیاری از سرطان‌ها مانند سرطان‌های سر و گردن، کولون و رکتوم وجود دارد [۱].
ستوکسیماب با اشغال این گیرنده، مانع اتصال فاکتور رشد اپیدرمی (EGF) و مولکول‌های مشابه می‌شود و فعال‌شدن کینازهای وابسته به گیرنده را مهار می‌کند؛ در مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی، این کار به مهار رشد سلول، القای مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلول (آپوپتوز) و کاهش تولید VEGF منجر شده است [۱]. ستوکسیماب در آزمایشگاه می‌تواند سلول‌های ایمنی را هم علیه سلول تومور فعال کند (سمیت سلولی وابسته به آنتی‌بادی، ADCC) [۱].
اگر تومور جهش فعال‌کننده در ژن RAS داشته باشد، پروتئین RAS جهش‌یافته بدون توجه به EGFR دائماً روشن می‌ماند [۱]؛ به همین دلیل ستوکسیماب در سرطان روده بزرگ دارای جهش RAS سودی نداشته و تجویز نمی‌شود [۱]. در سرطان روده بزرگ دارای جهش BRAF، فعال‌شدن مسیر MAPK از طریق EGFR یکی از سازوکارهای مقاومت به مهارکننده‌های BRAF است و ترکیب ستوکسیماب با انکورافنیب در مدل‌های حیوانی اثر ضدتوموری بیشتری از هر کدام به‌تنهایی داشت [۱].
در چه سرطان‌هایی استفاده می‌شود؟
طبق برچسب FDA، ستوکسیماب در دو گروه سرطان کاربرد دارد: سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن و سرطان متاستاتیک روده بزرگ (کولورکتال) [۱]. در سرطان روده بزرگ، انتخاب بیمار به آزمایش تومور (وضعیت RAS یا جهش BRAF V600E با آزمایش تأییدشده) بستگی دارد و ستوکسیماب برای تومورهای دارای جهش RAS یا با وضعیت نامعلوم RAS اندیکاسیون ندارد [۱]. تأییدها در کشورهای مختلف ممکن است متفاوت باشد و هر بیمار مبتلا به این سرطان‌ها لزوماً کاندیدای این دارو نیست.
| سرطان | شرایط مصرف |
|---|---|
| سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن | همراه پرتودرمانی، درمان اولیه بیماری پیشرفته موضعی یا ناحیه‌ای [۱] |
| سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن | خط اول بیماری عودکننده موضعی‌ناحیه‌ای یا متاستاتیک، همراه شیمی‌درمانی پلاتین و فلوئورواوراسیل [۱] |
| سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن | تک‌دارویی، بیماری عودکننده یا متاستاتیک پس از شکست درمان مبتنی بر پلاتین [۱] |
| سرطان متاستاتیک روده بزرگ با K-Ras وحشی و بیان EGFR | خط اول همراه FOLFIRI (ایرینوتکان، فلوئورواوراسیل، لکوورین) [۱] |
| سرطان متاستاتیک روده بزرگ با K-Ras وحشی و بیان EGFR | همراه ایرینوتکان در مقاومت به شیمی‌درمانی مبتنی بر ایرینوتکان؛ یا تک‌دارویی پس از شکست اگزالی‌پلاتین و ایرینوتکان یا عدم تحمل ایرینوتکان [۱] |
| سرطان متاستاتیک روده بزرگ با جهش BRAF V600E | همراه انکورافنیب، پس از درمان قبلی [۱] |
| سرطان متاستاتیک روده بزرگ با جهش BRAF V600E | همراه انکورافنیب و شیمی‌درمانی مبتنی بر فلوئورواوراسیل؛ این کاربرد در برچسب انکورافنیب (برافتووی) آمده است [۶] |
ستوکسیماب برای سرطان سر و گردن همراه پرتودرمانی و سیس‌پلاتین اندیکاسیون ندارد؛ در یک کارآزمایی ۹۴۰ نفره، افزودن آن به این ترکیب بقای بدون پیشرفت را بهتر نکرد و عوارض درجه ۳ و ۴ را بیشتر کرد [۱].
ویژه پزشکان
| سرطان | شواهد کلیدی |
|---|---|
| سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن | کارآزمایی Bonner: میانه کنترل موضعی‌ناحیه‌ای ۲۴٫۴ در برابر ۱۴٫۹ ماه و میانه بقای کلی ۴۹٫۰ در برابر ۲۹٫۳ ماه در مقایسه با پرتودرمانی تنها [۱، ۲] |
| سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن | کارآزمایی EXTREME: میانه بقای کلی ۱۰٫۱ در برابر ۷٫۴ ماه (HR ۰٫۸۰) [۱، ۳] |
| سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن | مطالعه تک‌گروهی EMR 62202-016: میزان پاسخ عینی ۱۳٪ [۱] |
| سرطان متاستاتیک روده بزرگ با K-Ras وحشی و بیان EGFR | کارآزمایی CRYSTAL، زیرگروه K-Ras وحشی: میانه بقای بدون پیشرفت ۹٫۵ در برابر ۸٫۱ ماه و میانه بقای کلی ۲۳٫۵ در برابر ۱۹٫۵ ماه [۱، ۴] |
| سرطان متاستاتیک روده بزرگ با K-Ras وحشی و بیان EGFR | مطالعه CA225-025، زیرگروه K-Ras وحشی: میانه بقای کلی ۸٫۶ در برابر ۵٫۰ ماه در مقایسه با مراقبت حمایتی؛ کارآزمایی BOND برای ترکیب با ایرینوتکان [۱] |
| سرطان متاستاتیک روده بزرگ با جهش BRAF V600E | کارآزمایی BEACON CRC: میانه بقای کلی ۸٫۴ در برابر ۵٫۴ ماه (HR ۰٫۶۰) [۱، ۵] |
| سرطان متاستاتیک روده بزرگ با جهش BRAF V600E | کارآزمایی BREAKWATER (انکورافنیب + ستوکسیماب + mFOLFOX6): میانه بقای کلی ۳۰٫۳ در برابر ۱۵٫۱ ماه در تحلیل میانی (HR ۰٫۴۹) [۷] |
در کارآزمایی‌های EXTREME و CRYSTAL فرآورده دیگری از ستوکسیماب به کار رفته است [۱].
جایگاه در کنار سایر درمان‌ها: در کارآزمایی NRG Oncology RTOG 1016 در سرطان اوروفارنکس HPV مثبت، پرتودرمانی همراه ستوکسیماب در مقایسه با پرتودرمانی همراه سیس‌پلاتین بقای کلی ۵ ساله کمتری داشت (۷۷٫۹٪ در برابر ۸۴٫۶٪) و معیار عدم‌فروتری محقق نشد [۸]. در کارآزمایی KEYNOTE-048 در سرطان عودکننده یا متاستاتیک سر و گردن، پمبرولیزوماب (کیترودا) همراه پلاتین و فلوئورواوراسیل در کل بیماران بقای کلی بیشتری از رژیم EXTREME (ستوکسیماب + پلاتین + فلوئورواوراسیل) داشت (۱۳٫۰ در برابر ۱۰٫۷ ماه؛ HR ۰٫۷۷) [۹].
نحوه مصرف و دوز
فهرست رژیم‌های درمانی و دوز۵ رژیم
ستوکسیماب به‌صورت انفوزیون وریدی (قطره‌ای داخل رگ) در مرکز درمانی تزریق می‌شود؛ نخستین نوبت طی ۱۲۰ دقیقه و نوبت‌های هفتگی بعدی طی ۶۰ دقیقه، یا در برنامه هر ۲ هفته، هر نوبت طی ۱۲۰ دقیقه [۱]. پیش از نخستین تزریق (و در صورت نیاز تزریق‌های بعدی) یک داروی آنتی‌هیستامین وریدی داده می‌شود [۱].
- پس از هر تزریق دست‌کم ۱ ساعت تحت نظر می‌مانید، چون واکنش تزریق ممکن است حین تزریق یا چند ساعت پس از پایان آن رخ دهد [۱].
- همراه پرتودرمانی، ستوکسیماب یک هفته پیش از شروع پرتودرمانی آغاز و در طول دوره پرتودرمانی (۶ تا ۷ هفته) هر هفته تکرار می‌شود؛ در سایر موارد تا پیشرفت بیماری یا بروز عوارض غیرقابل‌تحمل ادامه می‌یابد [۱].
- در سرطان روده بزرگ، پیش از شروع، وضعیت RAS (یا جهش BRAF V600E) روی نمونه تومور بررسی می‌شود [۱].
- در طول درمان و تا دست‌کم ۸ هفته پس از پایان آن، سطح منیزیم، کلسیم و پتاسیم خون هر هفته کنترل می‌شود [۱].
- اگر سابقه گزش کنه یا حساسیت به گوشت قرمز دارید، به پزشک بگویید؛ خطر واکنش آلرژیک شدید در این افراد ممکن است بیشتر باشد و پزشک ممکن است پیش از شروع، آزمایش آنتی‌بادی آلفا-گال را در نظر بگیرد [۱].
- سابقه بیماری عروق کرونر قلب، نارسایی قلبی یا اختلال ریتم قلب را حتماً به تیم درمان اطلاع دهید [۱].
- انتخاب بیمار (کولورکتال): RAS وحشی با بیان EGFR، یا جهش BRAF V600E با آزمون تأییدشده [۱].
- پیش از شروع: در سابقه گزش کنه، حساسیت به گوشت قرمز یا IgE ضد آلفا-گال خطر آنافیلاکسی بیشتر است؛ آزمون IgE آلفا-گال در نظر گرفته شود (نتیجه منفی خطر را رد نمی‌کند). در سر و گردن با سابقه بیماری کرونر، نارسایی قلب یا آریتمی، ترکیب با پرتودرمانی یا پلاتین و فلوئورواوراسیل با احتیاط [۱].
- پیش‌دارو: آنتاگونیست H1 وریدی ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از دوز اول و در صورت نیاز دوزهای بعدی. حدود ۹۰٪ واکنش‌های شدید با دوز اول و با وجود پیش‌دارو رخ داد [۱].
- تجویز: با پمپ انفوزیون یا سرنگ پمپ، بدون پوش یا بولوس؛ حداکثر ۱۰ میلی‌گرم در دقیقه؛ فیلتر داخل خطی ۰٫۲۲ میکرومتری با اتصال پروتئینی کم؛ محلول رقیق یا تکان داده نشود. پس از هر انفوزیون دست‌کم ۱ ساعت پایش در محل دارای امکانات احیا [۱].
- واکنش انفوزیون: درجه ۱–۲: کاهش ۵۰٪ سرعت؛ درجه ۳–۴: قطع فوری و دائم [۱].
- سمیت پوستی یا عفونی درجه ۳–۴: تأخیر ۱ تا ۲ هفته؛ در صورت بهبود، بار اول ۲۵۰، بار دوم ۲۰۰ و بار سوم ۱۵۰ میلی‌گرم/مترمربع؛ عدم بهبود یا بار چهارم: قطع [۱].
- علائم ریوی حاد یا بدترشونده: تأخیر ۱ تا ۲ هفته و ادامه با همان دوز در صورت بهبود؛ عدم بهبود طی ۲ هفته یا ILD تأییدشده: قطع [۱].
- پایش: منیزیم، پتاسیم و کلسیم در طول درمان و دست‌کم ۸ هفته پس از پایان، با جایگزینی در صورت نیاز (ایست قلبی-ریوی و مرگ ناگهانی در سر و گردن گزارش شده است) [۱].
ویژه پزشکان
دوز استاندارد و رژیم‌ها (برچسب FDA)
ستوکسیماب + پرتودرمانی
سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن موضعی یا ناحیه‌ای پیشرفته، درمان اولیهطول هر دوره: هفتگی
سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن موضعی یا ناحیه‌ای پیشرفته، درمان اولیه
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| یک هفته پیش از پرتودرمانی | |||
| ستوکسیماب | ۴۰۰ میلی‌گرم/مترمربع | وریدی، ۱۲۰ دقیقه | یک بار |
| در طول پرتودرمانی | |||
| ستوکسیماب | ۲۵۰ میلی‌گرم/مترمربع | وریدی، ۶۰ دقیقه | هر هفته |
تزریق ۱ ساعت پیش از پرتودرمانی کامل شود [۱].
ستوکسیماب ± پلاتین و فلوئورواوراسیل
سر و گردن عودکننده موضعی یا متاستاتیک: خط اول همراه پلاتین و فلوئورواوراسیل؛ یا تک‌دارویی پس از شکست پلاتینطول هر دوره: هفتگی یا هر ۲ هفته
سر و گردن عودکننده موضعی یا متاستاتیک: خط اول همراه پلاتین و فلوئورواوراسیل؛ یا تک‌دارویی پس از شکست پلاتین
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| هفتگی: دوز اول | |||
| ستوکسیماب | ۴۰۰ میلی‌گرم/مترمربع | وریدی، ۱۲۰ دقیقه | |
| هفتگی: دوزهای بعد | |||
| ستوکسیماب | ۲۵۰ میلی‌گرم/مترمربع | وریدی، ۶۰ دقیقه | هر هفته |
| یا هر ۲ هفته | |||
| ستوکسیماب | ۵۰۰ میلی‌گرم/مترمربع (دوز اول و بعدی) | وریدی، ۱۲۰ دقیقه | هر ۲ هفته |
تزریق ۱ ساعت پیش از شیمی‌درمانی کامل شود؛ دوز پلاتین و فلوئورواوراسیل طبق برچسب همان داروها [۱].
ستوکسیماب ± FOLFIRI یا ایرینوتکان
سرطان کولورکتال متاستاتیک RAS وحشی (K-Ras وحشی) با بیان EGFR: خط اول همراه FOLFIRI؛ همراه ایرینوتکان در مقاومت به ایرینوتکان؛ تک‌دارویی پس از شکست اگزالی‌پلاتین و ایرینوتکان یا عدم تحمل ایرینوتکانطول هر دوره: هفتگی یا هر ۲ هفته
سرطان کولورکتال متاستاتیک RAS وحشی (K-Ras وحشی) با بیان EGFR: خط اول همراه FOLFIRI؛ همراه ایرینوتکان در مقاومت به ایرینوتکان؛ تک‌دارویی پس از شکست اگزالی‌پلاتین و ایرینوتکان یا عدم تحمل ایرینوتکان
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| هفتگی: دوز اول | |||
| ستوکسیماب | ۴۰۰ میلی‌گرم/مترمربع | وریدی، ۱۲۰ دقیقه | |
| هفتگی: دوزهای بعد | |||
| ستوکسیماب | ۲۵۰ میلی‌گرم/مترمربع | وریدی، ۶۰ دقیقه | هر هفته |
| یا هر ۲ هفته | |||
| ستوکسیماب | ۵۰۰ میلی‌گرم/مترمربع (دوز اول و بعدی) | وریدی، ۱۲۰ دقیقه | هر ۲ هفته |
تزریق ۱ ساعت پیش از ایرینوتکان یا FOLFIRI کامل شود. در RAS جهش‌یافته یا نامشخص اندیکاسیون ندارد (پیشرفت و مرگ بیشتر) [۱].
ستوکسیماب + انکورافنیب
سرطان کولورکتال متاستاتیک با جهش BRAF V600E پس از درمان قبلیطول هر دوره: هفتگی
سرطان کولورکتال متاستاتیک با جهش BRAF V600E پس از درمان قبلی
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| هفتگی: دوز اول | |||
| ستوکسیماب | ۴۰۰ میلی‌گرم/مترمربع | وریدی، ۱۲۰ دقیقه | |
| هفتگی: دوزهای بعد | |||
| ستوکسیماب | ۲۵۰ میلی‌گرم/مترمربع | وریدی، ۶۰ دقیقه | هر هفته |
| انکورافنیب | ۳۰۰ میلی‌گرم (۴ کپسول ۷۵ میلی‌گرمی) یک بار در روز | خوراکی، با یا بدون غذا | هر روز |
ستوکسیماب + انکورافنیب + mFOLFOX6 یا FOLFIRI
سرطان کولورکتال متاستاتیک با جهش BRAF V600E (طبق برچسب انکورافنیب)زمان‌بندی هر دارو در جدول
سرطان کولورکتال متاستاتیک با جهش BRAF V600E (طبق برچسب انکورافنیب)
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ستوکسیماب | ۵۰۰ میلی‌گرم/مترمربع | وریدی، ۱۲۰ دقیقه | هر ۲ هفته |
| انکورافنیب | ۳۰۰ میلی‌گرم یک بار در روز | خوراکی | هر روز |
| mFOLFOX6 یا FOLFIRI | طبق برچسب داروها | وریدی | هر ۲ هفته |
دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.
عوارض جانبی
در مجموع کارآزمایی‌ها، شایع‌ترین عوارض ستوکسیماب به‌تنهایی یا همراه پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی (بروز ۲۵٪ یا بیشتر) عوارض پوستی (بثورات، خارش و تغییرات ناخن)، سردرد، اسهال و عفونت بوده است [۱]. بثورات آکنه‌مانند (شبیه جوش) در ۸۲٪ از ۱۳۷۳ بیمار دیده شد و در ۱۰٪ شدید (درجه ۳ یا ۴) بود؛ این بثورات معمولاً در دو هفته نخست درمان ظاهر می‌شود و در بیشتر بیماران بیش از ۲۸ روز پس از قطع دارو ادامه داشته است [۱].
فراوانی عوارض (همه درجات) بسته به نوع درمان همراه متفاوت است:
- همراه پرتودرمانی در سرطان سر و گردن (کارآزمایی Bonner): بثورات آکنه‌مانند ۸۷٪، کاهش وزن ۸۴٪، ضعف ۵۶٪، تهوع ۴۹٪، تب ۲۹٪، استفراغ ۲۹٪، اسهال ۱۹٪، سردرد ۱۹٪ و واکنش تزریق ۱۵٪ [۱].
- تک‌دارویی در سرطان روده بزرگ (مطالعه CA225-025): بثورات و پوسته‌ریزی ۹۵٪، خستگی ۹۱٪، تهوع ۶۴٪، خشکی پوست ۵۷٪، یبوست ۵۳٪، خارش ۴۷٪، اسهال ۴۲٪، سردرد ۳۸٪ و تغییرات ناخن ۳۱٪؛ بخشی از این عوارض (مثلاً خستگی در ۷۹٪) در گروه مراقبت حمایتی تنها هم دیده شد [۱].
- همراه FOLFIRI (کارآزمایی CRYSTAL): بثورات آکنه‌مانند ۸۶٪، اسهال ۶۶٪، نوتروپنی (کاهش گلبول‌های سفید نوتروفیل) ۴۹٪، التهاب دهان ۳۱٪ و التهاب اطراف ناخن (پارونیشی) ۲۰٪ [۱].
- همراه انکورافنیب (کارآزمایی BEACON CRC): خستگی ۵۱٪، تهوع ۳۴٪، اسهال ۳۳٪، درماتیت آکنه‌مانند ۳۲٪ و درد شکم ۳۰٪ [۱].
عوارض جدی
هشدار جعبه‌ای (Boxed Warning): ستوکسیماب می‌تواند واکنش‌های جدی و کشنده تزریق ایجاد کند و در بیماران سرطان سر و گردن که همراه پرتودرمانی یا همراه پلاتین و فلوئورواوراسیل درمان شده‌اند، ایست قلبی‌ریوی یا مرگ ناگهانی رخ داده است [۱].
- واکنش تزریق: در ۸٫۴٪ از ۱۳۷۳ بیمار (شدید در ۲٫۲٪)؛ حدود ۹۰٪ واکنش‌های شدید با نخستین تزریق و با وجود پیش‌داروی آنتی‌هیستامین رخ داد. علائم شامل انسداد ناگهانی راه هوایی (خس‌خس، صدای خشن)، افت فشار خون، شوک، کاهش هوشیاری، سکته قلبی یا ایست قلبی است [۱].
- ایست قلبی‌ریوی: در ۲٪ از ۲۰۸ بیمار تحت پرتودرمانی همراه ستوکسیماب در کارآزمایی Bonner؛ در EXTREME، اختلالات قلبی کشنده یا مرگ ناگهانی در ۳٪ از ۲۱۹ بیمار گزارش شد [۱].
- سمیت ریوی (بیماری بینابینی ریه، ILD): در کمتر از ۰٫۵٪ از ۱۵۷۰ بیمار، شامل یک مورد کشنده [۱].
- سمیت پوستی: علاوه بر بثورات، خشکی و ترک‌خوردگی پوست، التهاب اطراف ناخن و عفونت‌های ثانویه (مانند سپسیس استافیلوکوکی، آبسه، سلولیت، التهاب پلک، ملتحمه و قرنیه)؛ موارد تهدیدکننده حیات و کشنده بیماری تاولی پوستی‌مخاطی نیز گزارش شده است [۱].
- کاهش منیزیم خون و سایر اختلالات الکترولیتی: کاهش منیزیم در ۵۵٪ از ۳۶۵ بیمار (درجه ۳ و ۴ در ۶٪ تا ۱۷٪)؛ ممکن است روزها تا ماه‌ها پس از شروع درمان رخ دهد [۱].
- آسیب به جنین: بر اساس مطالعات حیوانی و سازوکار اثر، ستوکسیماب می‌تواند به جنین آسیب برساند [۱].
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
در صورت بروز هر یک از این علائم فوراً با تیم درمان تماس بگیرید:
- تب، لرز یا مشکل تنفسی حین تزریق یا حتی چند ساعت پس از آن (واکنش دیررس تزریق) [۱]
- سرفه تازه یا رو به بدترشدن، درد قفسه سینه یا تنگی نفس [۱]
- بثورات شبیه جوش، پوست خارش‌دار، خشک، پوسته‌پوسته یا ترک‌خورده، التهاب، عفونت یا تورم اطراف ناخن یا افتادن ناخن [۱]
- قرمزی و التهاب چشم یا پلک، یا کاهش بینایی [۱]
- بارداری یا احتمال بارداری [۱]
در موارد شدید (مثلاً تنگی نفس شدید، کاهش هوشیاری یا درد شدید قفسه سینه) با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
تداخلات، بارداری و احتیاط‌ها
- تداخلات دارویی: در مطالعات، تداخل فارماکوکینتیکی میان ستوکسیماب و ایرینوتکان، سیس‌پلاتین یا کربوپلاتین دیده نشد و همراه انکورافنیب هم تفاوت بالینی مهمی در میزان هیچ‌یک از دو دارو مشاهده نشد [۱]. با این حال فهرست همه داروها و مکمل‌های خود را به تیم درمان بدهید.
- آفتاب: در طول درمان و تا ۲ ماه پس از آخرین دوز، قرارگرفتن در معرض نور خورشید را محدود کنید [۱].
- بارداری و پیشگیری: پیش از شروع، وضعیت بارداری بررسی می‌شود؛ زنانی که امکان بارداری دارند باید در طول درمان و تا ۲ ماه پس از آخرین دوز از روش مؤثر پیشگیری استفاده کنند [۱].
- شیردهی: در طول درمان و تا ۲ ماه پس از آخرین دوز شیر ندهید [۱].
- باروری: بر اساس مطالعات حیوانی، ستوکسیماب ممکن است باروری زنان را کاهش دهد [۱].
- واکسن‌ها: برچسب FDA توصیه خاصی درباره واکسن‌ها ندارد؛ پیش از هر واکسیناسیون با تیم درمان مشورت کنید.
- جاماندن یک نوبت: چون دارو در مرکز درمانی تزریق می‌شود، اگر نوبتی را از دست دادید هرچه زودتر با تیم درمان برای زمان جدید هماهنگ کنید.
پرسش‌های متداول
آیا ستوکسیماب شیمی‌درمانی است؟
خیر. ستوکسیماب یک آنتی‌بادی مونوکلونال و از گروه درمان‌های هدفمند است که به گیرنده EGFR متصل می‌شود؛ البته در بسیاری از موارد همراه شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی تجویز می‌شود [۱].
چرا در سرطان روده بزرگ پیش از شروع، آزمایش ژنتیک تومور لازم است؟
در بیمارانی که تومورشان جهش RAS دارد، ستوکسیماب سود بالینی نداشته و فقط عوارض ایجاد کرده است؛ بنابراین برچسب FDA تأکید می‌کند پیش از شروع، وضعیت جهش RAS در نمونه تومور تأیید شود [۱].
آیا ستوکسیماب باعث ریزش مو می‌شود؟
جوش‌های پوستی چه زمانی ظاهر می‌شوند و چقدر می‌مانند؟
درمان با ستوکسیماب چقدر طول می‌کشد؟
همراه پرتودرمانی، دارو در طول دوره پرتودرمانی (۶ تا ۷ هفته) تزریق می‌شود؛ در سایر کاربردها تا زمان پیشرفت بیماری یا بروز عوارض غیرقابل‌تحمل ادامه می‌یابد [۱].
شواهد علمی
مطالعات کلیدی
۳ موردپرتودرمانی همراه ستوکسیماب یا سیس‌پلاتین در سرطان اوروفارنکس مثبت از نظر ویروس پاپیلومای انسانی (NRG Oncology RTOG 1016): کارآزمایی تصادفی چندمرکزی عدم‌برتری
انکورافنیب، ستوکسیماب و mFOLFOX6 در سرطان کولورکتال دارای جهش BRAF
پمبرولیزوماب به‌تنهایی یا همراه شیمی‌درمانی در برابر ستوکسیماب همراه شیمی‌درمانی در کارسینوم سلول سنگفرشی سر و گردن عودکننده یا متاستاتیک (KEYNOTE-048): مطالعه فاز ۳ تصادفی باز
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۹ منبعنمایش همه منابع، ۷ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱ERBITUX (cetuximab) injection, for intravenous use: Prescribing Information
- ۲Radiotherapy plus Cetuximab for Squamous-Cell Carcinoma of the Head and Neck
- ۳Platinum-Based Chemotherapy plus Cetuximab in Head and Neck Cancer
- ۴Cetuximab and Chemotherapy as Initial Treatment for Metastatic Colorectal Cancer
- ۵Encorafenib, Binimetinib, and Cetuximab in BRAF V600E–Mutated Colorectal Cancer
- ۶
- ۷Encorafenib, Cetuximab, and mFOLFOX6 in BRAF-Mutated Colorectal Cancer
- ۸Radiotherapy plus cetuximab or cisplatin in human papillomavirus-positive oropharyngeal cancer (NRG Oncology RTOG 1016): a randomised, multicentre, non-inferiority trial
- ۹Pembrolizumab alone or with chemotherapy versus cetuximab with chemotherapy for recurrent or metastatic squamous cell carcinoma of the head and neck (KEYNOTE-048): a randomised, open-label, phase 3 study
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۸ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.