دارو

اولاپاریب (لینپارزا)

قرص خوراکی مهارکننده PARP برای سرطان‌های دارای جهش BRCA یا نقص ترمیم DNA

به‌روزرسانی: ۲۸ مهر ۱۴۰۵۶ دقیقه مطالعه۹ منبع علمی
نام علمی
Olaparib
نام تجاری
Lynparza
گروه دارویی
مهارکننده PARP
روش مصرف
قرص خوراکی
نمایش برای:

نکات کلیدی

  • اولاپاریب (Olaparib) با نام تجاری لینپارزا (Lynparza) مهارکننده آنزیم‌های PARP (شامل PARP1، PARP2 و PARP3) است که در ترمیم DNA نقش دارند [۱].
  • در سرطان‌های تخمدان، سینه، پانکراس و پروستات تأیید شده است، اما فقط در بیمارانی که جهش BRCA، جهش ژن‌های ترمیم نوترکیبی همولوگ (HRR) یا وضعیت HRD مثبت آن‌ها با آزمون تأییدشده اثبات شده باشد [۱].
  • دوز معمول ۳۰۰ میلی‌گرم (قرص) دو بار در روز، با یا بدون غذا است [۱].
  • در کارآزمایی OlympiA، یک سال اولاپاریب پس از درمان استاندارد سرطان سینه زودرس دارای جهش ارثی BRCA، خطر عود و خطر مرگ را کاهش داد [۱، ۲].
  • شایع‌ترین عوارض تهوع، خستگی، کم‌خونی و استفراغ است؛ عارضه نادر اما جدی، سندرم میلودیسپلاستیک/لوسمی حاد میلوئیدی است [۱].

این دارو چیست و چگونه عمل می‌کند؟

اولاپاریب (Olaparib) با نام تجاری لینپارزا (Lynparza) یک داروی هدفمند خوراکی از گروه مهارکننده‌های PARP است [۱]. آنزیم‌های PARP در کارهای طبیعی سلول مانند ترمیم آسیب‌های DNA نقش دارند. سلول‌هایی که به دلیل جهش در ژن‌هایی مانند BRCA1، BRCA2 یا ATM توانایی ترمیم DNA به روش «نوترکیبی همولوگ» (HRR) را از دست داده‌اند، به مهار PARP بسیار حساس‌ترند [۱].

طبق برچسب FDA، اثر سمی اولاپاریب بر سلول‌ها احتمالاً از مهار فعالیت آنزیمی PARP و افزایش تشکیل کمپلکس‌های PARP-DNA ناشی می‌شود که به آسیب DNA و مرگ سلول سرطانی می‌انجامد [۱]. در مدل‌های سرطان پروستات، PARP1 در تنظیم فعالیت گیرنده آندروژن نقش دارد و ترکیب اولاپاریب با مهار گیرنده آندروژن اثر ضدتوموری نشان داد [۱].

در چه سرطان‌هایی استفاده می‌شود؟

طبق برچسب FDA، اولاپاریب برای بزرگسالان مبتلا به سرطان تخمدان (و سرطان لوله فالوپ یا صفاق اولیه)، سرطان سینه HER2 منفی، سرطان پانکراس متاستاتیک و سرطان پروستات متاستاتیک مقاوم به کاهش هورمون تأیید شده است [۱]. در همه این موارد، انتخاب بیمار بر پایه آزمون تأییدشده (جهش BRCA ارثی یا اکتسابی، جهش سایر ژن‌های HRR یا HRD مثبت، بسته به مورد مصرف) انجام می‌شود [۱]. بنابراین هر بیمار مبتلا به این سرطان‌ها نامزد این دارو نیست و موارد مصرف تأییدشده در کشورهای مختلف ممکن است متفاوت باشد.

موارد مصرف تأییدشده (برچسب FDA) و شواهد کلیدی
سرطانشرایط مصرفشواهد کلیدی
سرطان تخمدان پیشرفته (خط اول)درمان نگهدارنده تک‌دارویی در جهش BRCA ارثی یا اکتسابی، پس از پاسخ کامل یا نسبی به شیمی‌درمانی پایه پلاتین [۱]کارآزمایی SOLO-1 [۳]؛ نسبت خطر پیشرفت یا مرگ ۰٫۳۰ در مقایسه با دارونما (میانه بقای بدون پیشرفت با اولاپاریب به دست نیامد در برابر ۱۳٫۸ ماه) [۱]
سرطان تخمدان پیشرفته HRD مثبت (خط اول)درمان نگهدارنده همراه بواسیزوماب، پس از پاسخ کامل یا نسبی به شیمی‌درمانی پایه پلاتین؛ HRD مثبت یعنی جهش BRCA و/یا ناپایداری ژنومی [۱]کارآزمایی PAOLA-1 [۴]؛ در گروه HRD مثبت میانه بقای بدون پیشرفت ۳۷٫۲ در برابر ۱۷٫۷ ماه و میانه بقای کلی ۷۵٫۲ در برابر ۵۷٫۳ ماه در مقایسه با دارونما و بواسیزوماب [۱]
سرطان تخمدان عودکنندهدرمان نگهدارنده در جهش BRCA ارثی یا اکتسابی، پس از پاسخ کامل یا نسبی به شیمی‌درمانی پایه پلاتین [۱]کارآزمایی SOLO-2 [۵]؛ میانه بقای بدون پیشرفت ۱۹٫۱ در برابر ۵٫۵ ماه با دارونما [۱]
سرطان سینه زودرس HER2 منفی پرخطردرمان کمکی (ادجوانت) به مدت ۱ سال در جهش ارثی BRCA، پس از شیمی‌درمانی پیش یا پس از جراحی [۱]کارآزمایی OlympiA [۲]؛ نسبت خطر بقای بدون بیماری مهاجم ۰٫۵۸ و نسبت خطر مرگ ۰٫۶۸ در مقایسه با دارونما [۱]
سرطان سینه متاستاتیک HER2 منفیجهش ارثی BRCA، پس از شیمی‌درمانی؛ در نوع گیرنده هورمونی مثبت پس از هورمون‌درمانی یا در صورت نامناسب بودن آن [۱]کارآزمایی OlympiAD [۶]؛ میانه بقای بدون پیشرفت ۷٫۰ در برابر ۴٫۲ ماه در مقایسه با شیمی‌درمانی انتخابی پزشک [۱]
آدنوکارسینوم پانکراس متاستاتیکدرمان نگهدارنده خط اول در جهش ارثی BRCA، وقتی بیماری طی دست‌کم ۱۶ هفته شیمی‌درمانی پایه پلاتین پیشرفت نکرده باشد [۱]کارآزمایی POLO [۷]؛ میانه بقای بدون پیشرفت ۷٫۴ در برابر ۳٫۸ ماه با دارونما؛ تفاوت بقای کلی معنادار نبود [۱]
سرطان پروستات متاستاتیک مقاوم به کاستراسیون (mCRPC)تک‌دارویی در جهش ژن‌های HRR (ارثی یا اکتسابی) پس از پیشرفت با انزالوتامید یا آبیراترون [۱]کارآزمایی PROfound [۸]؛ در گروه A (جهش BRCA1، BRCA2 یا ATM) میانه بقای بدون پیشرفت رادیولوژیک ۷٫۴ در برابر ۳٫۶ ماه و میانه بقای کلی ۱۹٫۱ در برابر ۱۴٫۷ ماه [۱]
سرطان پروستات متاستاتیک مقاوم به کاستراسیون با جهش BRCAهمراه آبیراترون و پردنیزون یا پردنیزولون [۱]کارآزمایی PROpel [۹]؛ در بیماران دارای جهش BRCA نسبت خطر پیشرفت رادیولوژیک ۰٫۲۴ و نسبت خطر مرگ ۰٫۳۰ در مقایسه با دارونما و آبیراترون [۱]

در سرطان پروستات، بیماران باید همزمان آنالوگ GnRH دریافت کنند یا قبلاً اورکیکتومی دوطرفه شده باشند [۱].

نحوه مصرف و دوز

فهرست رژیم‌های درمانی و دوز۸ رژیم
ویژه بیماران

اولاپاریب به شکل قرص خوراکی (۱۵۰ و ۱۰۰ میلی‌گرمی) است و دو بار در روز، با فاصله حدود ۱۲ ساعت، با یا بدون غذا مصرف می‌شود [۱]. قرص‌ها را کامل ببلعید و آن‌ها را نجوید، خرد نکنید، حل نکنید و نشکنید [۱].

مدت درمان به نوع بیماری بستگی دارد [۱]:

  • درمان نگهدارنده خط اول سرطان تخمدان (تنها یا همراه بواسیزوماب): تا ۲ سال؛ اگر پس از ۲ سال پاسخ کامل وجود داشته باشد درمان قطع می‌شود و اگر هنوز بیماری باقی است، پزشک ممکن است ادامه آن را مفید بداند.
  • درمان کمکی سرطان سینه زودرس: در مجموع ۱ سال؛ در نوع گیرنده هورمونی مثبت، هورمون‌درمانی همزمان ادامه می‌یابد.
  • سایر موارد: تا زمان پیشرفت بیماری یا عوارض غیرقابل‌تحمل.

آزمایش‌ها:

  • پیش از شروع، آزمون ژنتیکی یا تومور (BRCA، ژن‌های HRR یا HRD) بسته به نوع سرطان [۱].
  • شمارش کامل سلول‌های خون پیش از شروع و سپس ماهانه؛ درمان تا بهبود عوارض خونی شیمی‌درمانی قبلی (درجه ۱ یا کمتر) شروع نمی‌شود [۱].
  • آزمایش‌های کبدی (بیلی‌روبین و ترانس‌آمینازها) پیش از شروع و در طول درمان [۱].
  • آزمایش بارداری پیش از شروع در زنان در سن باروری [۱].
ویژه پزشکان
نکات تجویز
  • پیش از شروع: آزمون بیومارکر با آزمون همراه تأییدشده بسته به اندیکاسیون (BRCA در تومور یا خون؛ HRD در تومور؛ ژن‌های HRR در تومور، خون یا ctDNA در پروستات). CBC پایه؛ شروع فقط پس از بهبود سمیت خونی شیمی‌درمانی قبلی به درجه ۱ یا کمتر. بیلی‌روبین و ترانس‌آمینازها؛ آزمایش بارداری [۱].
  • مصرف: قرص درسته (جویده، خرد، حل یا نصف نشود) [۱].
  • کاهش دوز برای عوارض: ابتدا توقف موقت یا کاهش به ۲۵۰ میلی‌گرم دو بار در روز، سپس ۲۰۰ میلی‌گرم دو بار در روز [۱]. سمیت خونی طولانی: توقف و CBC هفتگی؛ اگر پس از ۴ هفته به درجه ۱ یا کمتر نرسید، ارجاع به هماتولوژیست (مغز استخوان و سیتوژنتیک)؛ MDS/AML تأییدشده: قطع. علائم تنفسی تازه: توقف و بررسی؛ پنومونیت تأییدشده: قطع. شک به آسیب کبدی دارویی: توقف؛ تأییدشده: قطع [۱].
  • تداخلات: از مهارکننده‌های قوی یا متوسط CYP3A پرهیز شود؛ اگر ناگزیر است: مهارکننده قوی ۱۰۰ میلی‌گرم و متوسط ۱۵۰ میلی‌گرم دو بار در روز؛ ۳ تا ۵ نیمه‌عمر پس از قطع مهارکننده به دوز قبلی برگردید. از القاکننده‌های قوی یا متوسط CYP3A پرهیز شود [۱].
  • کلیه و کبد: نارسایی متوسط کلیه (کلیرانس کراتینین ۳۱ تا ۵۰ میلی‌لیتر/دقیقه): ۲۰۰ میلی‌گرم دو بار در روز؛ خفیف (۵۱ تا ۸۰): بدون تعدیل؛ ۳۰ یا کمتر: داده‌ای نیست. نارسایی خفیف و متوسط کبد (Child-Pugh A و B): بدون تعدیل؛ Child-Pugh C: داده‌ای نیست [۱].
  • پایش: CBC ماهانه؛ آزمون‌های کبدی در طول درمان؛ علائم ترومبوز وریدی و آمبولی ریه (به‌ویژه در پروستات) [۱].
ویژه پزشکاندوز استاندارد (برچسب FDA)، ۸ رژیم
ویژه پزشکان

دوز استاندارد (برچسب FDA)

نگهدارنده خط اول سرطان تخمدان پیشرفته با جهش BRCA (SOLO-1)

تخمدان، لوله فالوپ یا صفاق اولیه؛ پاسخ کامل یا نسبی به شیمی‌درمانی پلاتینی خط اول؛ BRCA ژرم‌لاین یا سوماتیکطول هر دوره: مصرف پیوسته

تخمدان، لوله فالوپ یا صفاق اولیه؛ پاسخ کامل یا نسبی به شیمی‌درمانی پلاتینی خط اول؛ BRCA ژرم‌لاین یا سوماتیک [۱]

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
پیوسته
اولاپاریب۳۰۰ میلی‌گرمخوراکی (با یا بدون غذا)دو بار در روز (حدود هر ۱۲ ساعت)
طول هر دوره
مصرف پیوسته
مدت درمان
تا پیشرفت، سمیت غیرقابل‌تحمل یا پایان ۲ سال؛ در پاسخ کامل در ۲ سال قطع شود؛ با بیماری باقی‌مانده، ادامه بیش از ۲ سال به نظر پزشک [۱]

شواهد: SOLO1/GOG 3004 (۲۰۲۳)

نگهدارنده خط اول سرطان تخمدان پیشرفته HRD مثبت، همراه بواسیزوماب (PAOLA-1)

پاسخ کامل یا نسبی به شیمی‌درمانی پلاتینی خط اول؛ HRD مثبت (جهش BRCA و/یا ناپایداری ژنومی)

پاسخ کامل یا نسبی به شیمی‌درمانی پلاتینی خط اول؛ HRD مثبت (جهش BRCA و/یا ناپایداری ژنومی) [۱]

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
پیوسته
اولاپاریب۳۰۰ میلی‌گرمخوراکی (با یا بدون غذا)دو بار در روز (حدود هر ۱۲ ساعت)
هر ۳ هفته
بواسیزوماب۱۵ میلی‌گرم/کیلوگرموریدیهر ۳ هفته
طول هر دوره
مصرف پیوسته؛ بواسیزوماب هر ۲۱ روز
مدت درمان
اولاپاریب تا ۲ سال (مانند بالا)؛ بواسیزوماب در مجموع ۱۵ ماه شامل دوره همراه شیمی‌درمانی [۱]

شواهد: PAOLA-1/ENGOT-ov25 (۲۰۲۳)

نگهدارنده سرطان تخمدان عودکننده با جهش BRCA (SOLO-2)

پاسخ کامل یا نسبی به شیمی‌درمانی پلاتینی؛ BRCA ژرم‌لاین یا سوماتیکطول هر دوره: مصرف پیوسته

پاسخ کامل یا نسبی به شیمی‌درمانی پلاتینی؛ BRCA ژرم‌لاین یا سوماتیک [۱]

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
پیوسته
اولاپاریب۳۰۰ میلی‌گرمخوراکی (با یا بدون غذا)دو بار در روز (حدود هر ۱۲ ساعت)
طول هر دوره
مصرف پیوسته
مدت درمان
تا پیشرفت یا سمیت غیرقابل‌تحمل [۱]

شواهد: SOLO2/ENGOT-Ov21 (۲۰۱۷)

درمان کمکی سرطان سینه زودرس پرخطر HER2 منفی با جهش ژرم‌لاین BRCA (OlympiA)

پس از شیمی‌درمانی نئوادجوانت یا ادجوانتطول هر دوره: مصرف پیوسته

پس از شیمی‌درمانی نئوادجوانت یا ادجوانت [۱]

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
پیوسته
اولاپاریب۳۰۰ میلی‌گرمخوراکی (با یا بدون غذا)دو بار در روز (حدود هر ۱۲ ساعت)
طول هر دوره
مصرف پیوسته
مدت درمان
در مجموع ۱ سال، یا تا عود یا سمیت غیرقابل‌تحمل [۱]

در نوع گیرنده هورمونی مثبت، هورمون‌درمانی هم‌زمان طبق رهنمودها ادامه یابد [۱].

شواهد: OlympiA (۲۰۲۶)، OlympiA (۲۰۲۱)

سرطان سینه متاستاتیک HER2 منفی با جهش ژرم‌لاین BRCA (OlympiAD)

پس از شیمی‌درمانی؛ در HR مثبت پس از هورمون‌درمانی یا نامناسب برای آنطول هر دوره: مصرف پیوسته

پس از شیمی‌درمانی؛ در HR مثبت پس از هورمون‌درمانی یا نامناسب برای آن [۱]

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
پیوسته
اولاپاریب۳۰۰ میلی‌گرمخوراکی (با یا بدون غذا)دو بار در روز (حدود هر ۱۲ ساعت)
طول هر دوره
مصرف پیوسته
مدت درمان
تا پیشرفت یا سمیت غیرقابل‌تحمل [۱]

شواهد: OlympiAD (۲۰۱۷)

نگهدارنده خط اول آدنوکارسینوم پانکراس متاستاتیک با جهش ژرم‌لاین BRCA (POLO)

بدون پیشرفت پس از دست‌کم ۱۶ هفته شیمی‌درمانی پلاتینی خط اولطول هر دوره: مصرف پیوسته

بدون پیشرفت پس از دست‌کم ۱۶ هفته شیمی‌درمانی پلاتینی خط اول [۱]

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
پیوسته
اولاپاریب۳۰۰ میلی‌گرمخوراکی (با یا بدون غذا)دو بار در روز (حدود هر ۱۲ ساعت)
طول هر دوره
مصرف پیوسته
مدت درمان
تا پیشرفت یا سمیت غیرقابل‌تحمل [۱]

شواهد: POLO (بقای کلی) (۲۰۲۲)، POLO (۲۰۱۹)

mCRPC با جهش ژن‌های HRR (PROfound)

پیشرفت پس از انزالوتامید یا آبیراترونطول هر دوره: مصرف پیوسته

پیشرفت پس از انزالوتامید یا آبیراترون [۱]

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
پیوسته
اولاپاریب۳۰۰ میلی‌گرمخوراکی (با یا بدون غذا)دو بار در روز (حدود هر ۱۲ ساعت)
آنالوگ GnRHطبق برچسب همان داروتزریقیادامه هم‌زمان (مگر ارکیکتومی دوطرفه شده باشد)
طول هر دوره
مصرف پیوسته
مدت درمان
تا پیشرفت یا سمیت غیرقابل‌تحمل [۱]

شواهد: PROfound (۲۰۲۰)، PROfound (۲۰۲۰)

mCRPC با جهش BRCA، همراه آبیراترون (PROpel)

همراه آبیراترون و پردنیزون یا پردنیزولونطول هر دوره: مصرف پیوسته

همراه آبیراترون و پردنیزون یا پردنیزولون [۱]

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
پیوسته
اولاپاریب۳۰۰ میلی‌گرمخوراکی (با یا بدون غذا)دو بار در روز (حدود هر ۱۲ ساعت)
آبیراترون۱۰۰۰ میلی‌گرمخوراکییک بار در روز
پردنیزون یا پردنیزولون۵ میلی‌گرمخوراکیدو بار در روز
آنالوگ GnRHطبق برچسب همان داروتزریقیادامه هم‌زمان (مگر ارکیکتومی دوطرفه شده باشد)
طول هر دوره
مصرف پیوسته
مدت درمان
تا پیشرفت یا سمیت غیرقابل‌تحمل [۱]

شواهد: PROpel (بقای کلی نهایی) (۲۰۲۳)، PROpel (۲۰۲۲)

دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.

عوارض جانبی

عوارض شایع

در مجموعه ۲۹۰۱ بیماری که اولاپاریب را به‌صورت تک‌دارویی در کارآزمایی‌های بالینی دریافت کردند، شایع‌ترین عوارض (۱۰٪ یا بیشتر) این‌ها بودند [۱]:

  • تهوع: ۶۰٪
  • خستگی: ۵۵٪
  • کم‌خونی: ۳۶٪
  • استفراغ: ۳۲٪
  • اسهال: ۲۴٪
  • کاهش اشتها: ۲۲٪
  • سردرد: ۱۶٪
  • تغییر حس چشایی: ۱۵٪
  • سرفه: ۱۵٪
  • کاهش نوتروفیل‌ها: ۱۴٪
  • تنگی نفس: ۱۴٪
  • سرگیجه: ۱۲٪
  • سوءهاضمه: ۱۲٪
  • کاهش گلبول‌های سفید: ۱۱٪
  • کاهش پلاکت: ۱۰٪

همراه بواسیزوماب (PAOLA-1)، شایع‌ترین عوارض تهوع (۵۳٪)، خستگی (۵۳٪)، کم‌خونی (۴۱٪) و کاهش لنفوسیت‌ها (۲۴٪) بود؛ همراه آبیراترون (PROpel)، کم‌خونی (۴۸٪)، خستگی (۳۸٪)، تهوع (۳۰٪) و اسهال (۱۹٪) [۱].

تهوع و استفراغ خفیف تا متوسط بسیار شایع است؛ در این صورت با تیم درمان تماس بگیرید تا داروی ضدتهوع مناسب تجویز شود [۱].

عوارض جدی

برچسب اولاپاریب هشدار جعبه‌ای (Boxed Warning) ندارد، اما هشدارهای مهم زیر در آن آمده است [۱]:

  • سندرم میلودیسپلاستیک/لوسمی حاد میلوئیدی (MDS/AML): در ۲۲۱۹ بیمار، بروز تجمعی حدود ۱٫۲٪ (۲۶ نفر) بود که ۵۴٪ آن‌ها فوت کردند؛ همه این بیماران قبلاً شیمی‌درمانی پایه پلاتین و/یا سایر درمان‌های آسیب‌زننده به DNA، از جمله پرتودرمانی، دریافت کرده بودند [۱]. در SOLO-2 این میزان ۸٪ با اولاپاریب در برابر ۴٪ با دارونما بود [۱].
  • پنومونیت: ۱٫۰٪ (۲۹ نفر از ۲۸۵۱ بیمار)، شامل موارد کشنده [۱].
  • ترومبوز وریدی (لخته خون): در کارآزمایی‌های سرطان پروستات (PROfound و PROpel)، در ۸٪ بیماران دریافت‌کننده اولاپاریب (آمبولی ریه ۶٪) در برابر ۲٫۵٪ در گروه‌های کنترل [۱].
  • آسیب کبدی، از جمله آسیب کبدی ناشی از دارو: موارد شدید و بالقوه کشنده گزارش شده است [۱].
  • آسیب به جنین: بر اساس سازوکار اثر و یافته‌های حیوانی، دارو می‌تواند به جنین آسیب برساند و خطر سقط را افزایش دهد [۱].

پس از عرضه دارو، واکنش‌های حساسیتی (از جمله آنژیوادم)، اریتم ندوزوم، بثورات پوستی و درماتیت نیز گزارش شده است [۱].

کی باید با پزشک تماس بگیرم؟

کی باید با پزشک تماس بگیرم؟

در صورت بروز هر یک از این علائم به تیم درمان خود اطلاع دهید [۱]:

  • ضعف، خستگی شدید، تب، کاهش وزن، عفونت‌های مکرر، کبودی یا خونریزی آسان، تنگی نفس، یا خون در ادرار یا مدفوع (احتمال کاهش سلول‌های خونی یا MDS/AML)
  • تنگی نفس، تب، سرفه یا خس‌خس سینه تازه یا بدترشونده
  • فوراً: درد یا تورم دست یا پا، تنگی نفس، درد قفسه سینه، تنفس تندتر از معمول یا ضربان قلب تند (احتمال لخته خون)
  • فوراً: ناراحتی در سمت راست شکم، ادرار تیره یا «چای‌رنگ»، یا زردی پوست یا سفیدی چشم
  • تهوع یا استفراغی که با درمان معمول کنترل نمی‌شود
  • بارداری یا احتمال بارداری

در موارد شدید (مانند تنگی نفس ناگهانی یا درد قفسه سینه) با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

تداخلات، بارداری و احتیاط‌ها

تداخل‌های دارویی: فهرست همه داروها، مکمل‌ها و داروهای گیاهی خود را به پزشک بدهید [۱]. اولاپاریب توسط آنزیم CYP3A تجزیه می‌شود: مهارکننده قوی CYP3A (ایتراکونازول) سطح دارو در خون (AUC) را ۱۷۰٪ افزایش داد و القاکننده قوی (ریفامپیسین) آن را ۸۷٪ کاهش داد [۱]. به همین دلیل باید از مهارکننده‌ها و القاکننده‌های قوی یا متوسط CYP3A پرهیز کرد یا دوز را تنظیم کرد [۱]. مصرف همزمان با سایر داروهای ضدسرطان سرکوب‌کننده مغز استخوان، عوارض خونی را تشدید و طولانی می‌کند [۱].

غذا: در طول درمان از گریپ‌فروت، آب گریپ‌فروت، نارنج (پرتقال سویل) و آب نارنج پرهیز کنید، زیرا ممکن است سطح دارو را در خون بالا ببرند [۱].

بارداری و پیشگیری: زنان در سن باروری باید در طول درمان و تا ۶ ماه پس از آخرین دوز از روش مؤثر پیشگیری استفاده کنند [۱]. مردانی که همسرشان باردار است یا می‌تواند باردار شود باید در طول درمان و تا ۳ ماه پس از آخرین دوز پیشگیری مؤثر داشته باشند و در این مدت اسپرم اهدا نکنند [۱].

شیردهی: در طول درمان و تا ۱ ماه پس از آخرین دوز شیر ندهید [۱].

دوز فراموش‌شده: اگر نوبتی را فراموش کردید، دوز بعدی را در زمان معمول بخورید و برای جبران، دوز اضافه مصرف نکنید [۱].

واکسن‌ها: برچسب FDA توصیه خاصی درباره واکسن‌ها ندارد؛ پیش از هر واکسیناسیون با تیم درمان خود مشورت کنید.

نگهداری: در دمای ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد، در شیشه اصلی برای محافظت از رطوبت [۱].

پرسش‌های متداول

پرسش‌های متداول

آیا اولاپاریب شیمی‌درمانی است؟

خیر. اولاپاریب یک داروی هدفمند خوراکی است که آنزیم‌های PARP را مهار می‌کند و بیشترین اثر را بر سلول‌های سرطانی دارای نقص ترمیم DNA (مانند جهش BRCA) دارد [۱]. در سرطان تخمدان معمولاً به‌عنوان «درمان نگهدارنده» پس از پاسخ به شیمی‌درمانی پایه پلاتین به کار می‌رود [۱].

چرا قبل از شروع این دارو آزمایش ژنتیک لازم است؟

زیرا اولاپاریب فقط برای بیمارانی تأیید شده است که جهش BRCA (ارثی یا اکتسابی)، جهش سایر ژن‌های HRR یا وضعیت HRD مثبت آن‌ها با آزمون تأییدشده اثبات شده باشد؛ نوع آزمون (خون، بافت تومور یا DNA تومور در پلاسما) به نوع سرطان بستگی دارد [۱].

چه مدت باید اولاپاریب مصرف کنم؟

در سرطان سینه زودرس ۱ سال، در درمان نگهدارنده خط اول سرطان تخمدان تا ۲ سال (با امکان ادامه در صورت باقی ماندن بیماری به تشخیص پزشک) و در سایر موارد تا پیشرفت بیماری یا عوارض غیرقابل‌تحمل [۱].

شواهد علمی

مطالعات کلیدی

۵ مورد
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

اولاپاریب همراه بواسیزوماب به‌عنوان درمان نگهدارنده خط اول در سرطان تخمدان

N Engl J Med · 2019
۲۲٫۱ در برابر ۱۶٫۶ ماهمیانه PFS (کل جمعیت)
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

اولاپاریب نگهدارنده در سرطان متاستاتیک پانکراس با جهش ژرم‌لاین BRCA

N Engl J Med · 2019
۷٫۴ در برابر ۳٫۸ ماهمیانه بقای بدون پیشرفت
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

اولاپاریب در سرطان پروستات متاستاتیک مقاوم به اخته‌سازی

N Engl J Med · 2020
۷٫۴ در برابر ۳٫۶ ماهبقای بدون پیشرفت تصویری — کوهورت A
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

درمان نگهدارنده با اولاپاریب در بیماران مبتلا به سرطان تخمدان پیشرفته تازه تشخیص‌داده‌شده

N Engl J Med · 2018
HR ۰٫۳۰خطر پیشرفت یا مرگ
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

اولاپاریب ادجوانت برای بیماران مبتلا به سرطان سینه دارای جهش BRCA1 یا BRCA2

N Engl J Med · 2021
۸۵٫۹٪ در برابر ۷۷٫۱٪iDFS سه‌ساله

منابع علمی

۹ منبع
نمایش همه منابع، ۸ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع

شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.

  1. ۱
    LYNPARZA (olaparib) tablets, for oral use: Prescribing InformationAstraZeneca Pharmaceuticals LP · DailyMed, U.S. National Library of Medicine · 2025
  2. ۲
    Adjuvant Olaparib for Patients with BRCA1- or BRCA2-Mutated Breast CancerTutt ANJ, Garber JE, Kaufman B, Viale G, Fumagalli D, Rastogi P, et al · N Engl J Med · 2021;384:2394-2405
  3. ۳
    Maintenance Olaparib in Patients with Newly Diagnosed Advanced Ovarian CancerMoore K, Colombo N, Scambia G, Kim BG, Oaknin A, Friedlander M, et al · N Engl J Med · 2018;379:2495-2505
  4. ۴
    Olaparib plus Bevacizumab as First-Line Maintenance in Ovarian CancerRay-Coquard I, Pautier P, Pignata S, Pérol D, González-Martín A, Berger R, et al · N Engl J Med · 2019;381:2416-2428
  5. ۵
    Olaparib tablets as maintenance therapy in patients with platinum-sensitive, relapsed ovarian cancer and a BRCA1/2 mutation (SOLO2/ENGOT-Ov21): a double-blind, randomised, placebo-controlled, phase 3 trialPujade-Lauraine E, Ledermann JA, Selle F, Gebski V, Penson RT, Oza AM, et al · Lancet Oncol · 2017;18:1274-1284
  6. ۶
    Olaparib for Metastatic Breast Cancer in Patients with a Germline BRCA MutationRobson M, Im SA, Senkus E, Xu B, Domchek SM, Masuda N, et al · N Engl J Med · 2017;377:523-533
  7. ۷
    Maintenance Olaparib for Germline BRCA-Mutated Metastatic Pancreatic CancerGolan T, Hammel P, Reni M, et al · N Engl J Med · 2019;381:317-327
  8. ۸
    Olaparib for Metastatic Castration-Resistant Prostate Cancerde Bono J, Mateo J, Fizazi K, Saad F, Shore N, Sandhu S, et al · N Engl J Med · 2020;382:2091-2102
  9. ۹
    Abiraterone and Olaparib for Metastatic Castration-Resistant Prostate CancerClarke NW, Armstrong AJ, Thiery-Vuillemin A, Oya M, Shore N, Loredo E, et al · NEJM Evid · 2022;1

این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۸ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.