بله، در بسیاری از زنان. در آمریکا، از هر ۱۰ زنی که سرطانشان فقط در تخمدان است، بیش از ۹ نفر ۵ سال بعد زنده‌اند [۱]. اما نزدیک به نیمی از سرطان‌های تخمدان وقتی پیدا می‌شوند که پخش شده‌اند [۱]. حتی در این حالت، جراحی برای برداشتن همه تومور و شیمی‌درمانی می‌تواند بیماری را از بین ببرد و حدود ۲ نفر از هر ۱۰ زن با سرطان پیشرفته عملاً درمان قطعی می‌شوند [۸، ۱۱]؛ قرص‌های PARP در زنان با جهش BRCA یا HRD مثبت، زمان بدون بیماری را خیلی طولانی‌تر کرده‌اند [۹، ۱۰].
نکات کلیدی
- هرچه زودتر، شانس درمان بیشتر: در آمریکا، از هر ۱۰ زنی که سرطانشان فقط در تخمدان است، بیش از ۹ نفر ۵ سال بعد زنده‌اند [۱].
- نزدیک به نیمی از سرطان‌های تخمدان وقتی پیدا می‌شوند که پخش شده‌اند، چون علائم اولیه مبهم است و با مشکلات گوارشی اشتباه گرفته می‌شود [۱، ۴].
- نوع سرطان مهم است: شایع‌ترین نوع (سروز درجه بالا) تهاجمی است ولی معمولاً به درمان اول خوب جواب می‌دهد؛ چند نوع دیگر شانس زنده ماندن بیشتری دارند [۲، ۴].
- برداشتن همه تومور با جراحی قوی‌ترین عامل پیش‌بینی طول عمر در سرطان پیشرفته تخمدان است [۸].
- در زنان با جهش BRCA که بعد از شیمی‌درمانی قرص اولاپاریب گرفتند، ۷ سال بعد نزدیک به نیمی زنده بودند و به درمان دیگری نیاز پیدا نکرده بودند [۹].
- آب آوردن شکم (آسیت) به‌تنهایی به معنای مرحله ۴ نیست و اگر مایع زیاد باشد و اذیت کند، پزشک می‌تواند آن را بکشد تا علائم کم شود [۵، ۱۲].
سرطان تخمدان بدخیم درمان دارد؟ «درمان قطعی» یعنی چه؟
هر سرطانی یک تومور «بدخیم» است؛ پس «سرطان تخمدان بدخیم» همان سرطان تخمدان است. اگر کیست یا توده‌ای در تخمدان دارید و نمی‌دانید خطرناک است یا نه، بخوانید: کیست تخمدان سرطانی چه علائمی دارد؟ و فرق تومور خوش‌خیم و بدخیم چیست؟
درمان قطعی یعنی سرطان کاملاً از بین برود و برنگردد. در سرطان تخمدان، درمان اول جراحی و شیمی‌درمانی است و هدفش از بین بردن همه سلول‌های سرطانی است؛ اگر بعد از درمان اول هیچ سلول سرطانی‌ای نماند، می‌توان انتظار درمان قطعی داشت [۱۱]. در سرطان زودرس این هدف بیشتر وقت‌ها به دست می‌آید [۱]. در سرطان پیشرفته، بیشتر زنان بعد از درمان اول خوب می‌شوند، ولی در بسیاری از آن‌ها بیماری بعداً برمی‌گردد [۴]. با این حال، بر اساس یک بررسی، حدود ۲ نفر از هر ۱۰ زن با سرطان پیشرفته تخمدان بیش از ۱۲ سال زنده می‌مانند و عملاً درمان شده‌اند [۱۱].
سرطان تخمدان کشنده است؟ سرطان تخمدان کشنده‌ترین سرطان دستگاه تناسلی زنان است، بیشتر به این دلیل که دیر پیدا می‌شود [۳، ۴]. اما این به آن معنا نیست که بیشتر زنان مبتلا فوت می‌کنند: در آمریکا، حدود نیمی از همه زنان مبتلا ۵ سال بعد زنده‌اند [۱]. علائم هشدار را بشناسید: علائم سرطان تخمدان چیست؟
سرطان تخمدان تا چه حد قابل درمان است؟ شانس زنده ماندن بر اساس مرحله و نوع
| مرحله | یعنی چه؟ | از هر ۱۰ زن |
|---|---|---|
| فقط در تخمدان | سرطان هنوز از تخمدان بیرون نرفته است | بیش از ۹ |
| پخش‌شده به اطراف | به بافت‌ها یا غدد لنفاوی نزدیک رسیده است | حدود ۷ |
| پخش‌شده به جاهای دورتر | به جاهای دورتر رسیده است | حدود ۳ |
| همه مراحل با هم | همه بیماران، با هر مرحله | حدود ۵ |
در مقایسه با هم‌سن‌های بدون سرطان؛ برای زنانی که بین ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱ تشخیص داده شده‌اند. این عددها میانگین‌اند، درمان‌های تازه‌تر را کامل نشان نمی‌دهند و آینده یک نفر را پیش‌بینی نمی‌کنند [۱].
| نوع | از هر ۱۰ زن، چند نفر ۵ سال بعد زنده‌اند؟ | نکته |
|---|---|---|
| سروز (شایع‌ترین نوع) | حدود ۴ | از هر ۱۰ مورد، ۸ مورد در مرحله ۳ یا ۴ پیدا می‌شود [۲] |
| اندومتریوئید | حدود ۸ | |
| موسینی | حدود ۷ | |
| سلول روشن | نزدیک به ۷ | |
| تومورهای سلول زایا و طناب جنسی-استروما | در مرحله ۱ تقریباً همه | انواع نادر؛ بیشتر در زنان جوان‌تر و در مرحله ۱ پیدا می‌شوند [۲] |
در این عددها فقط مرگ به‌دلیل خود سرطان حساب شده است؛ برای زنانی که سال‌ها پیش تشخیص داده شده‌اند. فرق انواع تا حدی به این دلیل است که نوع سروز معمولاً دیرتر پیدا می‌شود [۲]. نوع سرطان شما در جواب پاتولوژی نوشته شده است.
چه چیزهایی شانس درمان قطعی را بیشتر می‌کند؟
جراحی کامل در مرکز تخصصی
برداشتن همه تومورهای قابل دیدن، قوی‌ترین عامل طول عمر در سرطان پیشرفته است؛ چه جراحی اول انجام شود و چه بعد از چند دوره شیمی‌درمانی [۸]. این جراحی را تیم تخصصی سرطان زنان انجام دهد [۳، ۷]. بیشتر بخوانید: درمان سرطان تخمدان بر اساس مرحله.
شیمی‌درمانی کامل
درمان استاندارد سرطان پیشرفته، دو داروی کربوپلاتین و پاکلی‌تاکسل هر ۳ هفته برای ۶ دوره است [۷]. بیشتر زنان با درمان اول خوب می‌شوند [۴]. بیشتر بخوانید: کربوپلاتین و پاکلی‌تاکسل در سرطان تخمدان.
آزمایش BRCA و HRD
همه زنانی که سرطان تخمدان درجه بالا (به‌جز نوع موسینی) دارند، باید در زمان تشخیص آزمایش BRCA بدهند؛ نتیجه این آزمایش و آزمایش HRD، قرص بعد از شیمی‌درمانی را تعیین می‌کند [۷]. بخوانید: آیا سرطان ارثی است؟
قرص‌های PARP شانس درمان قطعی را بیشتر کرده‌اند؟
بعد از جراحی و شیمی‌درمانی، زنانی که تومورشان جهش BRCA دارد یا HRD مثبت است (یعنی توان ترمیم DNA در سلول‌های سرطانی کم است)، قرص‌هایی از گروه PARP می‌گیرند که برگشت بیماری را به تأخیر می‌اندازد [۷]. نتیجه دو مطالعه بزرگ با پیگیری طولانی:
- جهش BRCA، با اولاپاریب تا ۲ سال: ۷ سال بعد، از هر ۳ زن ۲ نفر زنده بودند. نزدیک به نیمی از زنان زنده بودند و هنوز به درمان دیگری نیاز پیدا نکرده بودند؛ بیش از دو برابر گروه مقایسه [۹].
- HRD مثبت، با اولاپاریب همراه بواسیزوماب: ۵ سال بعد، نزدیک به نیمی از زنان بدون برگشت بیماری بودند؛ بیش از دو برابر زنانی که فقط بواسیزوماب گرفتند. تعداد زنان زنده هم بیشتر بود [۱۰].
پژوهشگران این دو مطالعه نوشته‌اند که این درمان ممکن است شانس درمان قطعی را بیشتر کند [۹، ۱۰]؛ برای اطمینان، پیگیری طولانی‌تر لازم است. بیشتر بخوانید: نقش داروهای PARP و آزمایش BRCA در سرطان تخمدان و اولاپاریب.
سرطان تخمدان مرحله ۴: درمان دارد و بیمار چقدر زنده می‌ماند؟
مرحله ۴ یعنی مایع دور ریه‌ها سلول سرطانی دارد، یا سرطان به درون اعضایی مثل کبد یا به جاهای بیرون از شکم رسیده است [۵]. مرحله ۴ هم درمان دارد: جراحی و شیمی‌درمانی، گاهی با چند دوره شیمی‌درمانی پیش از جراحی، و بعد قرص نگهدارنده یا بواسیزوماب [۶، ۷]. در یک مطالعه بزرگ روی زنان با سرطان گسترده مرحله ۳ و ۴، شیمی‌درمانی پیش از جراحی از نظر طول عمر کمتر از جراحی اول نبود [۸]. اگر جراحی ممکن نباشد، شیمی‌درمانی به‌تنهایی داده می‌شود [۶].
در داده‌های قدیمی‌تر آمریکا، در نوع سروز، حدود ۱ نفر از هر ۴ زن با مرحله ۴ پنج سال بعد زنده بود [۲]. این عددها از پیش از قرص‌های PARP است؛ با درمان‌های تازه، بسیاری از زنان با جهش BRCA یا HRD مثبت سال‌ها بدون برگشت بیماری زندگی کرده‌اند [۹، ۱۰]. بیشتر بخوانید: سرطان مرحله ۴ چیست و آیا درمان دارد؟
سرطان تخمدان و آب آوردن شکم (آسیت)
آسیت یعنی جمع شدن مایع در شکم. در سرطان تخمدان، نفخ، تورم یا احساس فشار در شکم و زود سیر شدن از علائم شایع است [۴، ۶]. وجود مایعی که شکم را متورم کرده، از عواملی است که روی آینده بیماری و انتخاب درمان اثر دارد [۶].
آب آوردن شکم به‌تنهایی یعنی مرحله ۴ نیست. اگر در مایع شکم سلول سرطانی باشد ولی سرطان هنوز به تخمدان یا لوله رحم محدود باشد، مرحله ۱ است؛ مرحله ۴ یعنی مایع دور ریه‌ها با سلول سرطانی، یا رسیدن سرطان به اعضای دور [۵].
درمان: خود سرطان با جراحی و شیمی‌درمانی درمان می‌شود [۶]. اگر مایع زیاد است و اذیت می‌کند، پزشک آن را با سوزن از شکم می‌کشد (پاراسنتز)؛ این کار علائم را خوب ولی موقت کم می‌کند و ممکن است لازم باشد تکرار شود [۱۲]. داروی بواسیزوماب برای کم کردن علائم در زنانی که مایع زیادی در شکم دارند، به‌ویژه مفید است [۴]. اگر شکمتان به‌سرعت بزرگ می‌شود، نفستان تنگ شده یا نمی‌توانید غذا بخورید، زود به پزشک خبر دهید.
پرسش‌های متداول
سرطان تخمدان چند سال عمر می‌کند؟
به نوع و مرحله سرطان، برداشته شدن همه تومور با جراحی، جهش BRCA، سن و حال عمومی بستگی دارد [۶]. در آمریکا، وقتی سرطان فقط در تخمدان است، بیش از ۹ نفر از هر ۱۰ زن، و وقتی به جاهای دورتر رسیده، حدود ۳ نفر از هر ۱۰ زن ۵ سال بعد زنده‌اند [۱]. این عددها از زنانی است که سال‌ها پیش درمان شده‌اند. بیشتر بخوانید: بیمار سرطانی چقدر عمر می‌کند؟ بقای ۵ ساله یعنی چه
بعد از درمان، سرطان تخمدان برمی‌گردد؟
در سرطان پیشرفته، بیشتر زنان بعد از درمان اول خوب می‌شوند، ولی در بسیاری از آن‌ها بیماری زمانی برمی‌گردد [۴]. سرطانی که برگشته معمولاً درمان قطعی ندارد، ولی قابل کنترل است و در این مرحله کنترل علائم و کیفیت زندگی بسیار مهم است [۳]. اگر بیماری بیش از ۶ ماه بعد از آخرین شیمی‌درمانی برگشته باشد، تیم تخصصی بررسی می‌کند که جراحی دوباره ممکن است یا نه [۷]. بیشتر بخوانید: عود سرطان چیست؟ و اگر بیماری زود برگردد.
آیا بعد از سرطان تخمدان می‌توان باردار شد؟
گاهی بله. در سرطان مرحله اولیه، برای بعضی زنانی که می‌خواهند بچه‌دار شوند، فقط یک تخمدان و لوله همان طرف برداشته می‌شود [۶]. پیش از جراحی این خواسته را با پزشک در میان بگذارید. بخوانید: باروری و رابطه جنسی در درمان سرطان.
سرطان تخمدان با آب آوردن شکم یعنی آخر خط است؟
کیست تخمدان دارم؛ یعنی سرطان دارم؟
درباره کیست تخمدان، نشانه‌های هشدار در سونوگرافی و نقش آزمایش CA-125 بخوانید: کیست تخمدان سرطانی چه علائمی دارد؟ و CA-125 بالا نشانه چیست؟
سرطان‌های دیگر چقدر قابل درمان‌اند؟
شانس درمان در هر سرطان فرق دارد. بخوانید: آیا سرطان درمان قطعی دارد؟، آیا سرطان سینه قابل درمان است؟ و آیا سرطان پانکراس درمان دارد؟
شواهد بقا به تفکیک مرحله، نوع و درمان (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
بقای جمعیتی. SEER (تشخیص ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱): بقای نسبی ۵ ساله همه مراحل ۵۲٪ (۳۶٪ در ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۷)؛ موضعی ۹۲٪، ناحیه‌ای ۷۱٪ و دوردست ۳۲٪ (۲۷٪ در ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۷)؛ ۴۹٪ موارد در ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ در مرحله دوردست تشخیص داده شدند، در برابر ۵۷٪ یک دهه پیش‌تر [۱]. بقای اختصاصی سرطان ۵ ساله بر اساس بافت‌شناسی: سروز ۴۳٪، اندومتریوئید ۸۲٪، موسینی ۷۱٪ و سلول روشن ۶۶٪؛ کارسینوم‌های سروز بیشتر در مرحله III (۵۱٪) یا IV (۲۹٪) تشخیص داده می‌شوند، با بقای ۴۲٪ و ۲۶٪. تومورهای سلول زایا و طناب جنسی-استروما (۳٪ و ۲٪ موارد) بیشتر در مرحله I (۵۷٪ و ۶۴٪) تشخیص داده می‌شوند، با بقای ۹۹٪ و ۹۸٪ در مرحله I و ۶۹٪ و ۴۱٪ در مرحله IV [۲].
جراحی و احتمال درمان قطعی. EORTC 55971 (۶۳۲ بیمار IIIC–IV، بیشتر با بیماری حجیم): شیمی‌درمانی نئوادجوانت و جراحی فاصله‌دار در برابر جراحی اولیه، HR مرگ ۰٫۹۸ (۹۰٪ CI: ۰٫۸۴ تا ۱٫۱۳؛ P=۰٫۰۱ برای غیرفروتری)؛ بزرگ‌ترین باقی‌مانده ۱ سانتی‌متر یا کمتر در ۴۱٫۶٪ پس از جراحی اولیه و ۸۰٫۶٪ پس از جراحی فاصله‌دار؛ برداشت کامل همه بیماری ماکروسکوپی قوی‌ترین متغیر مستقل پیش‌بینی بقای کلی بود [۸]. ESMO پان‌آسیایی: ارزیابی برای جراحی اولیه توسط تیم تخصصی با هدف سیتوردوکشن کامل (بدون هیچ باقی‌مانده قابل دیدن) [III, A]؛ پاکلی‌تاکسل ۱۷۵ میلی‌گرم/مترمربع همراه کربوپلاتین AUC ۵ تا ۶ هر ۳ هفته برای ۶ دوره، استاندارد خط اول بیماری پیشرفته [I, A] [۷]. حدود ۲۰٪ زنان با بیماری پیشرفته بیش از ۱۲ سال زنده می‌مانند و عملاً درمان‌شده‌اند؛ احتمال درمان به حذف همه سلول‌های سرطانی با جراحی و شیمی‌درمانی اولیه بستگی دارد [۱۱].
نگهدارنده PARP. SOLO1/GOG 3004 (۳۹۱ بیمار با جهش BRCA؛ اولاپاریب تا ۲ سال): پیگیری میانه ۸۸٫۹ و ۸۷٫۴ ماه؛ HR بقای کلی ۰٫۵۵ (۰٫۴۰ تا ۰٫۷۶؛ P=۰٫۰۰۰۴، در حالی که P<۰٫۰۰۰۱ برای معنی‌داری لازم بود)؛ زنده در ۷ سال ۶۷٫۰٪ در برابر ۴۶٫۵٪ و زنده بدون نخستین درمان بعدی ۴۵٫۳٪ در برابر ۲۰٫۶٪ [۹]. PAOLA-1 (اولاپاریب تا ۲۴ ماه همراه بواسیزوماب ۱۵ ماه): در کل جمعیت میانه OS ۵۶٫۵ در برابر ۵۱٫۶ ماه (HR ۰٫۹۲؛ P=۰٫۴۱۱۸) با دریافت PARP بعدی در ۴۵٫۷٪ گروه دارونما؛ در HRD مثبت HR ۰٫۶۲ (۰٫۴۵ تا ۰٫۸۵)، OS ۵ ساله ۶۵٫۵٪ در برابر ۴۸٫۴٪ و PFS ۵ ساله ۴۶٫۱٪ در برابر ۱۹٫۲٪ [۱۰]. ESMO پان‌آسیایی: آزمایش BRCA ژرم‌لاین و/یا سوماتیک برای همه بیماران با سرطان درجه بالای غیرموسینی در زمان تشخیص [I, A]؛ نگهدارنده PARP با یا بدون بواسیزوماب در BRCA جهش‌یافته (اولاپاریب ۲ سال) یا BRCA طبیعی و HRD مثبت (نیراپاریب ۳ سال؛ اولاپاریب–بواسیزوماب نیز استاندارد) [I, A]؛ در نخستین عود بیش از ۶ ماه پس از آخرین پلاتین، ارزیابی برای جراحی سیتوردوکتیو در مرکز باتجربه [I, A] [۷].
آسیت. در مرور نظام‌مند Becker (۳۲ مطالعه، بدون کارآزمایی تصادفی)، پاراسنتز اثر خوب ولی موقتی بر علائم داشت، شواهد درباره دیورتیک‌ها متناقض بود و شانت پریتونئووریدی باید در برابر خطرهایش سنجیده شود [۱۲]. بواسیزوماب در آسیت حجیم برای تسکین علائم به‌ویژه مفید است [۴]. FIGO ۲۰۱۴: سلول بدخیم در آسیت یا شست‌وشوی صفاقی با تومور محدود به تخمدان یا لوله = IC3؛ افیوژن پلور با سیتولوژی مثبت = IVA [۵].
شواهد علمی
شواهد علمی
۴ موردبقای کلی با اولاپاریب نگهدارنده در پیگیری ۷ ساله بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته تازه‌تشخیص‌داده‌شده تخمدان همراه با جهش BRCA
درمان نگهدارنده خط اول با اولاپاریب به‌علاوه بواسیزوماب در سرطان تخمدان: نتایج نهایی بقای کلی از کارآزمایی PAOLA-1/ENGOT-ov25
شیمی‌درمانی نئوادجوانت یا جراحی اولیه در سرطان تخمدان مرحله IIIC یا IV
رهنمود بالینی ESMO تطبیق‌یافته برای آسیا (پان‌آسیایی) برای مدیریت بیماران مبتلا به سرطان تخمدان اپیتلیال تازه تشخیص‌داده‌شده و عودکننده
انواع سرطان مرتبط
پرسش‌های مرتبط
منابع علمی
۱۲ منبعنمایش همه منابع، ۷ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
- ۱۲
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/is-ovarian-cancer-curable/