نکات کلیدی
- درمان اول بیشتر بیماران سرطان کبد پیشرفته امروز یک ترکیب ایمنی‌درمانی است: آتزولیزوماب همراه بواسیزوماب، یا دوروالوماب همراه ترملیموماب [۱، ۲].
- این ترکیب‌ها عمر بیماران را بیشتر از قرص سورافنیب کردند؛ در یک مطالعه، ۵ سال بعد حدود ۱ نفر از هر ۵ بیمار هنوز زنده بود [۸، ۹، ۱۰].
- شرط اصلی، کبدی است که هنوز خوب کار کند. پزشک با آزمایش خون و معاینه، سلامت کبد را می‌سنجد [۱، ۲].
- پیش از بواسیزوماب معمولاً آندوسکوپی لازم است تا رگ‌های گشاد مری و معده (واریس) که ممکن است خونریزی کنند، پیدا و درمان شوند [۱، ۲].
- اگر ایمنی‌درمانی مناسب نیست یا بیماری پیشرفت کرد، قرص‌های هدفمند مثل لنواتینیب و سورافنیب و داروهای بعدی هنوز می‌توانند بیماری را کنترل کنند [۱، ۲].
- تومورهای محدودتر را اغلب می‌توان با جراحی، پیوند کبد، سوزاندن تومور یا درمان از راه رگ تومور درمان کرد [۳، ۱].
داستان درمان سرطان کبد پیشرفته
در سرطان کبد، کبد هم جای تومور است و هم عضوی که باید داروها را تحمل کند: از هر ۱۰ بیمار، بیش از ۸ نفر سیروز (آسیب مزمن و سفت شدن کبد) هم دارند [۱].
تا سال ۲۰۰۸ هیچ داروی مؤثری برای سرطان کبد پیشرفته شناخته نشده بود [۵]. در آن سال، در یک مطالعه بزرگ، قرص سورافنیب عمر بیماران را در مقایسه با بیمارانی که این دارو را نگرفتند چند ماه بیشتر کرد و درمان استاندارد شد [۵، ۱۳]. ده سال بعد، قرص لنواتینیب در یک مطالعه بزرگ به همان اندازه سورافنیب مؤثر بود [۶]. هر دو قرص چند مسیر رشد تومور، از جمله ساخته شدن رگ‌های خونی تازه آن را، مهار می‌کنند [۵، ۶].
تغییر بزرگ با ایمنی‌درمانی آمد: داروهایی که ترمز دستگاه ایمنی را برمی‌دارند تا با سلول‌های سرطان بهتر مقابله کند [۱۵]. در سال ۲۰۲۰، ترکیب آتزولیزوماب (داروی ایمنی‌درمانی) و بواسیزوماب (دارویی که ساخته شدن رگ‌های تازه تومور را مهار می‌کند) در یک مطالعه بزرگ عمر بیماران را بیشتر از سورافنیب کرد [۷، ۸، ۱۶]. سپس ترکیب دوروالوماب و ترملیموماب [۹] و ترکیب نیولوماب و ایپیلیموماب [۱۱] هم در مطالعه‌های بزرگ عمر بیماران را بیشتر از قرص‌ها کردند. در مطالعه دوروالوماب و ترملیموماب، ۵ سال بعد تعداد بیماران زنده تقریباً دو برابر گروه سورافنیب بود [۱۰].
چه کسی می‌تواند ایمنی‌درمانی بگیرد؟
ایمنی‌درمانی برای سرطان کبدی است که با جراحی یا درمان‌های موضعی کنترل نمی‌شود: تومور به رگ‌های بزرگ کبد یا بیرون از کبد رسیده، یا تومورهای کبد آن‌قدر زیاد است که درمان موضعی کمکی نمی‌کند [۱، ۳]. پیش از شروع، پزشک این‌ها را بررسی می‌کند [۱، ۲]:
- سلامت کبد: با چند آزمایش خون و معاینه، امتیازی به نام «چایلد-پیو» حساب می‌شود [۲]. مطالعه‌های اصلی روی بیمارانی انجام شد که کبدشان در بهترین گروه، یعنی چایلد-پیو A، بود [۱۵، ۱۱].
- توان بدنی: بیمار بتواند کارهای روزانه‌اش را خودش انجام دهد [۱].
- بیماری خودایمنی و پیوند: در بیماری خودایمنی متوسط تا شدید و پس از پیوند کبد، ایمنی‌درمانی توصیه نمی‌شود، چون ممکن است به بدن یا کبد پیوندی آسیب بزند؛ در این بیماران قرص هدفمند انتخاب می‌شود [۱].
- خطر خونریزی: پیش از بواسیزوماب بررسی می‌شود (بخش بعد).
- هپاتیت: اگر هپاتیت B فعال دارید، داروی ضدویروس هم‌زمان لازم است [۲].
اگر کبد ضعیف‌تر است (چایلد-پیو B)، شواهد کمتری وجود دارد؛ در بیماران منتخب ممکن است یکی از قرص‌های هدفمند یا یک داروی ایمنی‌درمانی به‌تنهایی داده شود [۱]. وقتی کبد خیلی ضعیف شده یا توان بدنی بیمار خیلی کم است، درمان ضدسرطان عمر را بیشتر نمی‌کند و کنترل درد و علائم و راحتی بیمار اولویت دارد [۳، ۲].
پیش از بواسیزوماب: بررسی واریس و خطر خونریزی
بواسیزوماب خطر خونریزی را بیشتر می‌کند [۱۶]. در سیروز، فشار خون رگ اصلی کبد (ورید پورت) بالا می‌رود و ممکن است رگ‌های گشادی به نام «واریس» در مری یا معده درست شود که می‌توانند خونریزی کنند [۱، ۲]. برای همین، پیش از شروع آتزولیزوماب و بواسیزوماب معمولاً آندوسکوپی (دیدن مری و معده با لوله باریک دوربین‌دار) انجام می‌شود [۱، ۲]. در مطالعه اصلی، این بررسی در ۶ ماه پیش از درمان لازم بود و کسانی که در این مدت خونریزی واریس داشتند وارد مطالعه نشدند [۱۵].
اگر واریس بزرگ پیدا شود، معمولاً پیش از شروع درمان با بستن آن با حلقه‌های کوچک از راه آندوسکوپ درمان می‌شود؛ گاهی قرص کارودیلول (یک داروی فشار خون) هم جایگزین است [۱]. اگر در ۶ ماه اخیر خونریزی داشته‌اید، خطر خونریزی بالاست یا بواسیزوماب به دلیل دیگری (مثل دفع پروتئین زیاد در ادرار) مناسب نیست، ترکیب دوروالوماب و ترملیموماب که بواسیزوماب ندارد گزینه مناسب‌تری است [۱].
بواسیزوماب جوش خوردن زخم را هم کند می‌کند؛ اگر جراحی در پیش دارید، حتماً پیش‌تر به پزشک بگویید [۱۶]. در دوران درمان، فشار خون و پروتئین ادرار مرتب کنترل می‌شود [۱۶].
درمان امروز، قدم به قدم
- ۱
تعیین مرحله و سلامت کبد
پزشک گستردگی تومور (با سی‌تی‌اسکن یا MRI)، سلامت کبد، فشار خون رگ‌های کبد، آزمایش AFP و توان بدنی شما را می‌سنجد [۲]. رهنمودها مرحله‌بندی «بارسلونا» را توصیه می‌کنند که هر مرحله را به درمان مناسبش وصل می‌کند [۲، ۴]. ببینید: تشخیص و مرحله‌بندی
- ۲
اگر تومور محدود است: درمان موضعی
یک یا چند تومور کوچک را اغلب می‌توان با جراحی، پیوند کبد یا سوزاندن با سوزن درمان کرد؛ چند تومور در کبد معمولاً با بستن رگ تومور همراه داروی شیمی‌درمانی از راه کاتتر درمان می‌شود [۳، ۱]. این درمان‌ها در بخش درمان بر اساس مرحله آمده‌اند.
- ۳
درمان اول در بیماری پیشرفته: ترکیب ایمنی‌درمانی
آتزولیزوماب همراه بواسیزوماب: هر دو در یک روز و هر ۳ هفته از راه رگ تزریق می‌شوند [۸، ۱۵]. دوروالوماب همراه ترملیموماب: ترملیموماب فقط یک بار در روز اول همراه دوروالوماب، و پس از آن دوروالوماب به‌تنهایی هر ۴ هفته [۱۷]. رهنمودها هر دو را درمان اول ترجیحی می‌دانند [۱، ۲]. ترکیب نیولوماب و ایپیلیموماب هم در یک مطالعه بزرگ عمر بیماران را بیشتر کرد [۱۱]، ولی دو داروی ایمنی‌درمانی با هم عوارض ایمنی بیشتری دارند [۱].
- ۴
- ۵
اگر بیماری پیشرفت کرد
- ۶
درمان چگونه است؟
آتزولیزوماب و بواسیزوماب
تزریق وریدی در یک روز، هر ۳ هفته. نخستین تزریق‌ها طولانی‌ترند (آتزولیزوماب حدود یک ساعت و بواسیزوماب حدود یک‌ونیم ساعت) و اگر خوب تحمل شوند، دفعه‌های بعد کوتاه‌تر می‌شوند [۱۵، ۱۶]. درمان تا وقتی ادامه می‌یابد که اثر کند و عوارض قابل‌تحمل باشد [۱۵].
دوروالوماب و ترملیموماب
روز اول هر دو دارو، سپس فقط دوروالوماب هر ۴ هفته [۱۷]. چون بواسیزوماب ندارد، برای کسانی که خطر خونریزی بالایی دارند هم مناسب است [۱].
عوارض: چه انتظاری داشته باشید
عوارض ایمنی‌درمانی با شیمی‌درمانی معمولی فرق دارد: گاهی دستگاه ایمنی به اندام‌های سالم حمله می‌کند، مثل ریه، روده، کبد، غده‌های هورمونی (تیروئید، فوق کلیه، هیپوفیز)، کلیه یا پوست [۱۵]. این عوارض بیشتر در دوران درمان پیش می‌آیند، ولی ممکن است پس از پایان آن هم رخ دهند؛ تشخیص زودهنگام مهم‌ترین کار است [۱۵].
با آتزولیزوماب و بواسیزوماب، شایع‌ترین عوارض فشار خون بالا (حدود ۳ نفر از هر ۱۰)، خستگی، پروتئین در ادرار، خارش، اسهال و کم‌اشتهایی بود [۱۵]. با دوروالوماب و ترملیموماب، بثورات پوستی، اسهال، خستگی، خارش و درد عضلانی شایع‌تر بود و حدود ۱ نفر از هر ۷ نفر کم‌کاری تیروئید پیدا کرد [۱۷]. قرص‌های هدفمند بیشتر فشار خون بالا، اسهال، کم‌اشتهایی و کاهش وزن (لنواتینیب) یا قرمزی و درد کف دست و پا (سورافنیب) می‌دهند [۶].
بیشتر این عوارض اگر زود گفته شوند، با دارو، کم کردن دوز یا قطع موقت درمان کنترل می‌شوند [۱۵، ۱۹]. ببینید: عوارض ایمنی‌درمانی
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
با ایمنی‌درمانی (آتزولیزوماب، دوروالوماب، ترملیموماب، نیولوماب، ایپیلیموماب): سرفه تازه، درد قفسه سینه یا تنگی نفس؛ اسهال، خون یا مخاط در مدفوع یا درد شدید شکم؛ زردی پوست یا چشم، تهوع یا استفراغ شدید، درد سمت راست شکم، بی‌حالی شدید یا کبودی و خونریزی آسان؛ درد لگن، تکرر ادرار یا ورم غیرعادی؛ بثورات گسترده یا زخم‌های دردناک پوست و دهان را فوراً به پزشک بگویید [۱۵، ۱۷، ۱۸]. با بواسیزوماب: هر خونریزی جدی یا غیرعادی (مثل سرفه یا تف کردن خون)، درد شدید یا مداوم شکم، یبوست شدید، استفراغ، یا تب بالا با لرز [۱۶]. با قرص‌های هدفمند: فشار خون بالا، درد قفسه سینه یا هر خونریزی [۱۹، ۲۰]. اگر استفراغ خونی یا مدفوع سیاه، گیجی یا خواب‌آلودگی غیرعادی، یا درد شدید و ناگهانی شکم داشتید، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید [۱۵، ۱۶، ۱۹].
پرسش‌های متداول
آیا سرطان کبد پیشرفته با ایمنی‌درمانی درمان قطعی می‌شود؟
معمولاً هدف، کنترل طولانی بیماری است. ولی در بخشی از بیماران، بیماری سال‌ها کنترل‌شده می‌ماند: در یک مطالعه، ۵ سال پس از شروع دوروالوماب و ترملیموماب حدود ۱ نفر از هر ۵ بیمار زنده بود [۱۰]. ببینید: آیا سرطان کبد درمان دارد؟
آتزولیزوماب و بواسیزوماب بهتر است یا دوروالوماب و ترملیموماب؟
رهنمودها هر دو را درمان اول ترجیحی می‌دانند [۱، ۲]. انتخاب به خطر خونریزی، بیماری‌های دیگر و شرایط شما بستگی دارد؛ اگر اخیراً خونریزی داشته‌اید یا واریس پرخطر دارید، ترکیبی که بواسیزوماب ندارد مناسب‌تر است [۱].
آیا شیمی‌درمانی معمولی برای سرطان کبد مفید است؟
در مطالعه‌های بزرگ، شیمی‌درمانی معمولی عمر بیماران سرطان کبد پیشرفته را بیشتر نکرده و رهنمود اروپایی آن را توصیه نمی‌کند [۲]. درمان دارویی اصلی، ایمنی‌درمانی و قرص‌های هدفمند است [۱، ۲]. ببینید: ایمنی‌درمانی سرطان چیست؟
با سیروز هم می‌توان ایمنی‌درمانی گرفت؟
اگر هپاتیت B دارم، می‌توانم ایمنی‌درمانی بگیرم؟
بله؛ در مطالعه اصلی آتزولیزوماب و بواسیزوماب، تقریباً نیمی از بیماران هپاتیت B داشتند [۱۵]. داروی ضدویروس باید در تمام مدت درمان مصرف شود؛ رهنمود اروپایی آن را برای همه بیماران با هپاتیت B فعال، به‌ویژه هنگام درمان سرطان، توصیه می‌کند [۲].
درمان تا کی ادامه دارد؟
برای پزشکان (ویژه پزشکان)
نمایش جزئیاتبستن
مرحله‌بندی و ارزیابی: BCLC ۲۰۲۲: مرحله ۰، تومور منفرد ۲ سانتی‌متر یا کوچک‌تر بدون تهاجم عروقی یا گسترش خارج کبدی، با عملکرد کبدی حفظ‌شده و بدون علامت؛ A، تومور منفرد با هر اندازه یا حداکثر ۳ ندول که هیچ‌کدام بزرگ‌تر از ۳ سانتی‌متر نیست، بدون تهاجم ماکروواسکولار، گسترش خارج کبدی یا علامت (PS صفر)؛ B، HCC چندکانونی فراتر از معیار A با عملکرد کبدی حفظ‌شده، PS صفر و بدون تهاجم عروقی یا گسترش خارج کبدی (سه زیرگروه بر پایه بار تومور و عملکرد کبد)؛ C، تهاجم عروقی یا گسترش خارج کبدی با PS ۲ یا کمتر و عملکرد کبدی حفظ‌شده (ارزیابی برای درمان سیستمیک)؛ D، علائم شدید ناشی از سرطان (PS بیشتر از ۲) و/یا اختلال عملکرد کبد بدون امکان پیوند، که درمان HCC بقا را تغییر نمی‌دهد [۳]. به‌روزرسانی ۲۰۲۶ همچنان هر مرحله را مستقیم به درمان خط اول مبتنی بر شواهد آن پیوند می‌دهد و چارچوب تصمیم‌گیری CUSE را افزوده است [۴]. ESMO: سنجش عملکرد کبد با چایلد-پیو و/یا ALBI [III, A] و BCLC برای پیش‌آگهی و انتخاب درمان [IV, A] [۲]. محاسبه: ماشین‌حساب چایلد-پیو و ALBI.
خط اول: SHARP (۶۰۲ بیمار): سورافنیب ۴۰۰ میلی‌گرم دو بار در روز در برابر دارونما، میانه OS ۱۰٫۷ در برابر ۷٫۹ ماه (HR ۰٫۶۹) [۵]. REFLECT (۹۵۴ بیمار): لنواتینیب (۱۲ میلی‌گرم در وزن ۶۰ کیلوگرم یا بیشتر، ۸ میلی‌گرم در کمتر از ۶۰) غیرفروتر از سورافنیب، میانه OS ۱۳٫۶ در برابر ۱۲٫۳ ماه (HR ۰٫۹۲؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: ۰٫۷۹ تا ۱٫۰۶) [۶]. IMbrave150 (۵۰۱ بیمار، تصادفی‌سازی ۲:۱): آتزولیزوماب + بواسیزوماب در برابر سورافنیب، HR مرگ ۰٫۵۸، OS دوازده‌ماهه ۶۷٫۲٪ در برابر ۵۴٫۶٪ و میانه PFS ۶٫۸ در برابر ۴٫۳ ماه (HR ۰٫۵۹)؛ عوارض درجه ۳–۴ ۵۶٫۵٪ در برابر ۵۵٫۱٪ و پرفشاری خون درجه ۳–۴ ۱۵٫۲٪ [۷]؛ در تحلیل به‌روزشده (پیگیری ۱۵٫۶ ماه) میانه OS ۱۹٫۲ در برابر ۱۳٫۴ ماه (HR ۰٫۶۶) [۸]؛ پاسخ عینی ۲۸٪ در برابر ۱۲٪ (RECIST نسخه ۱٫۱) [۱۵]. HIMALAYA (۱۱۷۱ بیمار): STRIDE در برابر سورافنیب، میانه OS ۱۶٫۴۳ در برابر ۱۳٫۷۷ ماه (HR ۰٫۷۸؛ P=۰٫۰۰۳۵) و OS سی‌وشش‌ماهه ۳۰٫۷٪ در برابر ۲۰٫۲٪؛ دوروالوماب تک‌دارویی غیرفروتر (HR ۰٫۸۶)؛ PFS بدون تفاوت معنادار؛ عوارض درجه ۳–۴ ۵۰٫۵٪ در برابر ۵۲٫۴٪ [۹]؛ پاسخ عینی ۲۰٫۱٪ در برابر ۵٫۱٪ [۱۷]؛ OS چهل‌وهشت‌ماهه ۲۵٫۲٪ در برابر ۱۵٫۱٪ [۲۴] و OS شصت‌ماهه ۱۹٫۶٪ در برابر ۹٫۴٪ (HR ۰٫۷۶) [۱۰]. CheckMate 9DW (۶۶۸ بیمار، چایلد-پیو ۵ یا ۶): نیولوماب + ایپیلیموماب در برابر لنواتینیب یا سورافنیب، میانه OS ۲۳٫۷ در برابر ۲۰٫۶ ماه (HR ۰٫۷۹؛ P=۰٫۰۱۸) و OS سی‌وشش‌ماهه ۳۸٪ در برابر ۲۴٪؛ مرگ بیشتر در ۶ ماه اول (HR ۱٫۶۵) و سپس جدایی پایدار منحنی‌ها (HR ۰٫۶۱)؛ عوارض درجه ۳–۴ مرتبط با درمان ۴۱٪ در برابر ۴۲٪ و ۱۲ در برابر ۳ مرگ مرتبط با درمان [۱۱]؛ پاسخ عینی ۳۶٫۱٪ در برابر ۱۳٫۲٪ با میانه مدت پاسخ ۳۰٫۴ در برابر ۱۲٫۹ ماه [۱۸].
رهنمودها: AASLD ۲۰۲۳: درمان سیستمیک در چایلد-پیو A یا B منتخب، ECOG ۰ تا ۱ و BCLC C یا B نامناسب برای درمان موضعی (سطح ۱، قوی)؛ آتزولیزوماب + بواسیزوماب یا دوروالوماب + ترملیموماب ترجیحی در چایلد-پیو A (سطح ۲، قوی)؛ آندوسکوپی پیش از آتزولیزوماب + بواسیزوماب (سطح ۵، قوی)، دست‌کم یک جلسه باند لیگاسیون در واریس بزرگ و کارودیلول به‌عنوان جایگزین (سطح ۵، ضعیف) و فاصله حدود ۲ هفته پس از باند لیگاسیون منطقی دانسته شده است؛ خونریزی گوارشی در ۶ ماه اخیر یا نشانه‌های پرخطر در آندوسکوپی: درمان کافی واریس یا دوروالوماب + ترملیموماب (سطح ۵، قوی)؛ منع هر دو ترکیب: سورافنیب یا لنواتینیب (سطح ۱، قوی)؛ چایلد-پیو B منتخب: سورافنیب، لنواتینیب یا تک‌داروی ضد PD-1/PD-L1 (سطح ۳، ضعیف)؛ پرهیز از ICI در عود پس از پیوند کبد (سطح ۴، قوی) [۱]. ESMO: آتزولیزوماب + بواسیزوماب یا دوروالوماب + ترملیموماب [I, A]؛ غربالگری واریس در فشار خون پورت پیش از آتزولیزوماب + بواسیزوماب [IV, A]؛ نیولوماب + ایپیلیموماب [I, B]؛ دوروالوماب تک‌دارویی برای بیماران نامناسب درمان ترکیبی [I, A]؛ لنواتینیب یا سورافنیب در منع ICI [I, A]؛ شیمی‌درمانی سیستمیک توصیه نمی‌شود [II, D] [۲].
خط دوم: RESORCE (۵۷۳ بیمار با تحمل سورافنیب و چایلد-پیو A): رگورافنیب ۱۶۰ میلی‌گرم در هفته‌های ۱ تا ۳ هر دوره ۴ هفته‌ای، میانه OS ۱۰٫۶ در برابر ۷٫۸ ماه (HR ۰٫۶۳) [۱۲]. CELESTIAL (۷۰۷ بیمار، تا ۲ رژیم قبلی): کابوزانتینیب ۶۰ میلی‌گرم روزانه، میانه OS ۱۰٫۲ در برابر ۸٫۰ ماه (HR ۰٫۷۶) و PFS ۵٫۲ در برابر ۱٫۹ ماه [۱۳]. REACH-2 (۲۹۲ بیمار با AFP ۴۰۰ نانوگرم/میلی‌لیتر یا بیشتر): راموسیروماب ۸ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۲ هفته، میانه OS ۸٫۵ در برابر ۷٫۳ ماه (HR ۰٫۷۱۰) [۱۴]. همه این کارآزمایی‌ها پس از سورافنیب انجام شده‌اند و داده باکیفیتی برای خط دوم پس از ترکیب‌های ایمنی وجود ندارد [۱]. AASLD: پس از آتزولیزوماب + بواسیزوماب یا دوروالوماب + ترملیموماب، سورافنیب یا لنواتینیب ترجیحی (سطح ۵، ضعیف)؛ پس از آتزولیزوماب + بواسیزوماب، کابوزانتینیب، رگورافنیب یا ایپیلیموماب + نیولوماب هم ممکن است (سطح ۵، ضعیف)؛ پس از سورافنیب یا لنواتینیب، کابوزانتینیب یا رگورافنیب (یا راموسیروماب در AFP ۴۰۰ یا بیشتر) (سطح ۱، قوی) [۱]. ESMO: لنواتینیب پس از ICI [IV, A] و سورافنیب [IV, B]؛ رگورافنیب یا کابوزانتینیب پس از سورافنیب [I, A]؛ راموسیروماب در AFP ۴۰۰ یا بیشتر [I, B] [۲].
| رژیم | دوز و برنامه | نکته‌های مهم |
|---|---|---|
| آتزولیزوماب + بواسیزوماب (خط اول) | آتزولیزوماب ۱۲۰۰ میلی‌گرم وریدی و سپس بواسیزوماب ۱۵ میلی‌گرم/کیلوگرم وریدی در همان روز، هر ۳ هفته؛ در برچسب، آتزولیزوماب ۸۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۱۶۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته هم آمده است [۸، ۱۵] | ارزیابی واریس پیش از شروع؛ انفوزیون اول آتزولیزوماب ۶۰ دقیقه و بواسیزوماب ۹۰ دقیقه؛ قطع بواسیزوماب دست‌کم ۲۸ روز پیش از جراحی انتخابی [۱، ۱۵، ۱۶] |
| لنواتینیب (خط اول یا پس از ICI) | ۱۲ میلی‌گرم خوراکی روزانه در وزن ۶۰ کیلوگرم یا بیشتر؛ ۸ میلی‌گرم روزانه در وزن کمتر از ۶۰ کیلوگرم [۱۹] | کنترل فشار خون پیش از شروع و پایش پس از ۱ هفته، سپس هر ۲ هفته تا ۲ ماه و بعد ماهانه؛ انسفالوپاتی کبدی ۸٪ در REFLECT [۱۹] |
| سورافنیب (خط اول یا پس از ICI) | ۴۰۰ میلی‌گرم خوراکی دو بار در روز بدون غذا (۱ ساعت پیش یا ۲ ساعت پس از غذا) [۲۰] | واکنش پوستی دست و پا معمولاً در ۶ هفته اول؛ پایش INR در مصرف هم‌زمان وارفارین [۲۰] |
| دوروالوماب + ترملیموماب، رژیم STRIDE (خط اول) | ترملیموماب ۳۰۰ میلی‌گرم یک دوز واحد و سپس دوروالوماب ۱۵۰۰ میلی‌گرم در روز ۱ دوره ۱؛ سپس دوروالوماب ۱۵۰۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته؛ وزن کمتر از ۳۰ کیلوگرم: ترملیموماب ۴ و دوروالوماب ۲۰ میلی‌گرم/کیلوگرم [۱۷] | بدون بواسیزوماب و گزینه بیماران با خطر خونریزی؛ انفوزیون ترملیموماب ۶۰ دقیقه [۱۷، ۱] |
| نیولوماب + ایپیلیموماب (خط اول) | نیولوماب ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم و ایپیلیموماب ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم در یک روز، هر ۳ هفته تا ۴ دوز؛ سپس نیولوماب ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته تا حداکثر ۲ سال [۱۸] | در CheckMate 9DW نیولوماب ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته؛ مرگ بیشتر در ۶ ماه اول؛ هپاتیت ایمنی ۱۵٪ و کولیت ایمنی ۲۵٪ با این دوز در ملانوم یا HCC [۱۱، ۱۸] |
| رگورافنیب (پس از سورافنیب) | ۱۶۰ میلی‌گرم خوراکی روزانه در ۲۱ روز اول هر دوره ۲۸ روزه، پس از غذای کم‌چرب [۲۱] | در RESORCE فقط بیمارانی که سورافنیب را تحمل کرده بودند [۱۲] |
| کابوزانتینیب (پس از سورافنیب) | ۶۰ میلی‌گرم خوراکی روزانه [۲۲] | قطع ۳ هفته پیش از جراحی، از جمله جراحی دندان [۲۲] |
| راموسیروماب (پس از سورافنیب، AFP ۴۰۰ نانوگرم/میلی‌لیتر یا بیشتر) | ۸ میلی‌گرم/کیلوگرم وریدی هر ۲ هفته [۲۳] | پیش‌دارو با آنتی‌هیستامین H1 وریدی پیش از هر انفوزیون [۲۳] |
تعدیل دوز در عوارض، پایش و جزئیات بیشتر در صفحه هر رژیم آمده است.
جزئیات دوز، پیش‌دارو و تعدیل دوز: آتزولیزوماب + بواسیزوماب · دوروالوماب + ترملیموماب (STRIDE) · نیولوماب + ایپیلیموماب · لنواتینیب · سورافنیب · رگورافنیب · کابوزانتینیب · راموسیروماب. سمیت ایمنی: درس سمیت ایمنی‌درمانی؛ هپاتیت B: درس هپاتیت B و درمان ضدسرطان؛ دوز در نارسایی کبد: درس تنظیم دوز در نارسایی کلیه و کبد.
شواهد علمی
نمایش جزئیاتبستن
شواهد علمی
۱۳ موردآتزولیزوماب به‌همراه بواسیزوماب در کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل‌جراحی
به‌روزرسانی داده‌های اثربخشی و ایمنی IMbrave150: آتزولیزوماب به‌علاوه بواسیزوماب در برابر سورافنیب برای کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل‌برداشت
لنواتینیب در برابر سورافنیب در درمان خط اول بیماران مبتلا به کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل‌جراحی: کارآزمایی فاز ۳ تصادفی غیرفروتری
سورافنیب در کارسینوم هپاتوسلولار پیشرفته
رگورافنیب برای بیماران مبتلا به کارسینوم هپاتوسلولار که با درمان سورافنیب پیشرفت کرده‌اند: کارآزمایی تصادفی‌سازی‌شده، دوسوکور، کنترل‌شده با دارونما، فاز ۳
ترملیموماب به‌همراه دوروالوماب در کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل‌جراحی
به‌روزرسانی بقای کلی چهارساله از مطالعه فاز ۳ مربوط به ترملیموماب (tremelimumab) به‌همراه دوروالوماب (durvalumab) در کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل برداشت
به‌روزرسانی بقای کلی پنج‌ساله از مطالعه HIMALAYA درباره ترملیموماب همراه دوروالوماب در کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل جراحی
نیولوماب به‌همراه ایپیلیموماب در برابر لنواتینیب یا سورافنیب به‌عنوان درمان خط اول کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل‌جراحی (CheckMate 9DW): کارآزمایی فاز ۳، تصادفی و باز
راهنمای عملی انجمن آمریکایی مطالعه بیماری‌های کبد (AASLD) درباره پیشگیری، تشخیص و درمان کارسینوم هپاتوسلولار
رهنمودهای بالینی ESMO سازگارشده برای آسیا: تشخیص، درمان و پیگیری بیماران مبتلا به کارسینوم هپاتوسلولار
راهبرد BCLC برای پیش‌بینی پیش‌آگهی و توصیه درمانی: به‌روزرسانی ۲۰۲۲
راهبرد BCLC برای پیش‌بینی پیش‌آگهی و توصیه‌های درمانی: به‌روزرسانی ۲۰۲۶
بیشتر بخوانید
پیوندهای مرتبط
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۲۴ منبعنمایش همه منابع، ۱۳ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴BCLC strategy for prognosis prediction and treatment recommendations: The 2026 update
- ۵
- ۶
- ۷Atezolizumab plus Bevacizumab in Unresectable Hepatocellular Carcinoma
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
- ۱۲
- ۱۳
- ۱۴
- ۱۵
- ۱۶
- ۱۷
- ۱۸
- ۱۹
- ۲۰
- ۲۱STIVARGA (regorafenib) tablets, for oral use: Prescribing Information
- ۲۲
- ۲۳
- ۲۴Four-year overall survival update from the phase III HIMALAYA study of tremelimumab plus durvalumab in unresectable hepatocellular carcinoma
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۷ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/articles/liver-cancer-immunotherapy/
