نکات کلیدی
- ایپیلیموماب (یروی) یک آنتی‌بادی مونوکلونال انسانی است که مولکول CTLA-4 را مسدود می‌کند و فعال‌شدن و تکثیر سلول‌های T را تقویت می‌کند [۱].
- در ملانوم به‌تنهایی یا همراه نیولوماب، و در سرطان کلیه، روده بزرگ MSI-H/dMMR، کبد، ریه، مزوتلیوما و مری فقط در ترکیب با نیولوماب (اپدیوو) تأیید شده است [۱].
- به‌صورت انفوزیون وریدی ۳۰ دقیقه‌ای تجویز می‌شود؛ در بیشتر رژیم‌ها هر ۳ هفته تا حداکثر ۴ دوز و در برخی ترکیب‌ها هر ۶ هفته [۱].
- عوارض ایمنی، به‌ویژه کولیت (التهاب روده)، هپاتیت و اختلالات غدد درون‌ریز، از مهم‌ترین خطرهای آن است؛ کولیت در ۱۲٪ بیماران دریافت‌کننده ایپیلیموماب ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم به‌تنهایی رخ داد [۱].
- آزمایش‌های کبد، کلیه، ACTH و تیروئید پیش از شروع و پیش از هر دوز انجام می‌شود [۱].
- زنان در سن باروری باید در طول درمان و تا ۳ ماه پس از آخرین دوز از روش مؤثر پیشگیری استفاده کنند و در همین مدت شیر ندهند [۱].
این دارو چیست و چگونه عمل می‌کند؟
ایپیلیموماب (Ipilimumab) با نام تجاری یروی (Yervoy) یک آنتی‌بادی مونوکلونال انسانی از نوع IgG1 است که مولکول CTLA-4 را مسدود می‌کند [۱]. این دارو یک «مهارکننده ایست بازرسی ایمنی» است و به‌جای حمله مستقیم به سلول‌های سرطانی، با برداشتن ترمز سیستم ایمنی عمل می‌کند [۱].
CTLA-4 تنظیم‌کننده منفی فعالیت سلول‌های T است. ایپیلیموماب به CTLA-4 متصل می‌شود و تعامل آن را با لیگاندهایش (CD80 و CD86) مسدود می‌کند [۱]. این کار فعال‌شدن و تکثیر سلول‌های T، از جمله سلول‌های T اجرایی نفوذکرده به تومور، را افزایش می‌دهد و ممکن است عملکرد سلول‌های T تنظیمی را نیز کاهش دهد؛ نتیجه، افزایش کلی پاسخ‌دهی سلول‌های T و پاسخ ضدتوموری است [۱].
CTLA-4 و PD-1 دو مسیر متفاوت مهار ایمنی هستند؛ طبق برچسب نیولوماب، مهار هم‌زمان این دو مسیر با نیولوماب (مهارکننده PD-1) و ایپیلیموماب، عملکرد سلول‌های T را بیش از هر یک از دو دارو به‌تنهایی تقویت می‌کند [۲]. جز در ملانوم، ایپیلیموماب فقط همراه نیولوماب تأیید شده است [۱]. همین تقویت سیستم ایمنی دلیل اصلی عوارض این دارو نیز هست [۱].
در چه سرطان‌هایی استفاده می‌شود؟
طبق برچسب FDA، ایپیلیموماب در ملانوم به‌تنهایی یا همراه نیولوماب، و در سایر سرطان‌ها فقط همراه نیولوماب (و در سرطان ریه گاهی همراه شیمی‌درمانی) تأیید شده است [۱]. در سرطان ریه متاستاتیک و سرطان مری، بیان PD-L1 و در سرطان روده بزرگ، وضعیت MSI-H/dMMR در انتخاب بیمار نقش دارد [۱]. موارد تأییدشده در کشورهای مختلف ممکن است متفاوت باشد و هر بیمار لزوماً کاندید این دارو نیست.
| سرطان | شرایط مصرف | شواهد کلیدی |
|---|---|---|
| ملانوم | ملانوم غیرقابل جراحی یا متاستاتیک، به‌تنهایی یا همراه نیولوماب، در بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر؛ درمان کمکی (به‌تنهایی) در بزرگسالان مبتلا به ملانوم پوستی با درگیری غدد لنفاوی منطقه‌ای بیش از ۱ میلی‌متر پس از برداشتن کامل و لنفادنکتومی کامل [۱] | MDX010-20 [۳]؛ E1609 [۴]؛ CheckMate 067 [۵] |
| سرطان کلیه (کارسینوم سلول کلیوی) | خط اول بیماری پیشرفته با خطر متوسط یا بد، همراه نیولوماب [۱] | کارآزمایی CheckMate 214 [۶] |
| سرطان روده بزرگ MSI-H یا dMMR | بیماری غیرقابل جراحی یا متاستاتیک، همراه نیولوماب، در بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر [۱] | کارآزمایی CheckMate 8HW [۷] |
| کارسینوم هپاتوسلولار | بیماری غیرقابل جراحی یا متاستاتیک همراه نیولوماب، در خط اول یا پس از درمان قبلی با سورافنیب [۱] | کارآزمایی CheckMate 9DW [۸] |
| سرطان ریه غیرسلول کوچک | خط اول بیماری متاستاتیک با PD-L1 ≥۱٪ و بدون تغییرات EGFR یا ALK همراه نیولوماب؛ یا خط اول بیماری متاستاتیک یا عودکننده بدون تغییرات EGFR یا ALK همراه نیولوماب و ۲ دوره شیمی‌درمانی دوگانه پلاتینی [۱] | کارآزمایی CheckMate 227 [۹] |
| مزوتلیومای بدخیم پلور | خط اول بیماری غیرقابل جراحی، همراه نیولوماب [۱] | کارآزمایی CheckMate 743 [۱۰] |
| سرطان مری (کارسینوم سلول سنگفرشی) | خط اول بیماری پیشرفته غیرقابل جراحی یا متاستاتیک با PD-L1 ≥۱، همراه نیولوماب [۱] | کارآزمایی CheckMate 648 [۱۱] |
خلاصه‌ای از برچسب FDA است؛ جزئیات هر کاربرد در برچسب کامل آمده است. درمان پیش از جراحی (نئوادجوانت) با ایپیلیموماب و نیولوماب در ملانوم مرحله III قابل جراحی در کارآزمایی NADINA بررسی شده است [۱۲]، اما این کاربرد در برچسب فعلی FDA جزو موارد مصرف تأییدشده نیست [۱].
نحوه مصرف و دوز
فهرست رژیم‌های درمانی و دوز۱۰ رژیم
ایپیلیموماب در مرکز درمانی، از طریق سرم داخل ورید و طی حدود ۳۰ دقیقه تزریق می‌شود [۱]. وقتی همراه نیولوماب داده می‌شود، در همان روز ابتدا نیولوماب و سپس ایپیلیموماب تزریق می‌شود؛ اگر شیمی‌درمانی هم در کار باشد، شیمی‌درمانی پس از این دو داده می‌شود [۱].
برنامه درمان: در ملانوم پیشرفته (به‌تنهایی یا همراه نیولوماب) و در سرطان کلیه، روده بزرگ و کبد، ایپیلیموماب معمولاً هر ۳ هفته و تا حداکثر ۴ دوز داده می‌شود و پس از آن نیولوماب به‌تنهایی ادامه می‌یابد [۱]. در سرطان ریه، مزوتلیوما و مری، ایپیلیموماب هر ۶ هفته همراه نیولوماب و تا حداکثر ۲ سال تجویز می‌شود [۱]. در درمان کمکی ملانوم، ۴ دوز هر ۳ هفته و سپس هر ۱۲ هفته تا ۴ دوز دیگر داده می‌شود [۱].
آزمایش‌ها: آنزیم‌های کبدی، کراتینین، هورمون ACTH و عملکرد تیروئید پیش از شروع و پیش از هر دوز بررسی می‌شود [۱]. اگر نوبتی را از دست دادید، هرچه زودتر با تیم درمان تماس بگیرید تا نوبت جدیدی تعیین شود [۱].
- انتخاب بیمار: PD-L1 در NSCLC و ESCC، و MSI-H/dMMR در سرطان کولورکتال [۱].
- تزریق: رقیق‌سازی در سرم نمکی ۰٫۹٪ یا دکستروز ۵٪ (۱ تا ۲ میلی‌گرم/میلی‌لیتر)، انفوزیون ۳۰ دقیقه با فیلتر داخل خطی کم‌پیوند به پروتئین، از خط جداگانه و شست‌وشوی خط پس از هر دوز [۱]. پیش‌دارو به‌طور معمول در برچسب نیامده است؛ واکنش تزریق درجه ۱ تا ۲: توقف یا کاهش سرعت؛ درجه ۳ تا ۴: قطع دائم [۱].
- تعدیل دوز: کاهش دوز توصیه نمی‌شود؛ در ترکیب با نیولوماب هر دو دارو با هم متوقف یا قطع می‌شوند. قطع دائم: عارضه ایمنی درجه ۴؛ درجه ۳ عودکننده نیازمند سرکوب ایمنی؛ عارضه درجه ۲ یا ۳ پایدار ۱۲ هفته یا بیشتر پس از آخرین دوز (به‌جز غدد درون‌ریز)؛ ناتوانی در کاهش پردنیزون به ۱۰ میلی‌گرم در روز ظرف ۱۲ هفته. کولیت درجه ۲: توقف؛ درجه ۳ تا ۴: قطع دائم. هپاتیت بدون درگیری کبدی (یا غیر HCC): ALT/AST بیش از ۳ تا ۵ برابر ULN یا بیلی‌روبین بیش از ۱٫۵ تا ۳ برابر: توقف؛ ALT/AST بیش از ۵ برابر یا بیلی‌روبین بیش از ۳ برابر: قطع دائم. پنومونیت درجه ۲: توقف؛ درجه ۳ تا ۴: قطع. نفریت (کراتینین درجه ۲ تا ۳): توقف؛ درجه ۴: قطع. سمیت عصبی درجه ۲: توقف؛ درجه ۳ تا ۴: قطع. میوکاردیت درجه ۲ تا ۴: قطع دائم. عارضه چشمی درجه ۲ تا ۴ که ظرف ۲ هفته با درمان موضعی به درجه ۱ نرسد یا درمان سیستمیک بخواهد: قطع دائم [۱].
- کلیه و کبد: نارسایی کلیه (GFR ۱۵ میلی‌لیتر/دقیقه/۱٫۷۳ مترمربع یا بیشتر) و نارسایی خفیف کبد اثر مهمی بر کلیرانس ندارند؛ برچسب تعدیل دوزی ارائه نمی‌کند [۱].
- پایش: آزمون‌های کبدی، کراتینین، ACTH و تیروئید پیش از شروع و پیش از هر دوز؛ علائم کولیت (اسهال، خون در مدفوع)، هیپوفیزیت و نارسایی آدرنال، پنومونیت و راش شدید. عوارض ایمنی ممکن است پس از پایان درمان هم رخ دهند [۱].
ویژه پزشکان
دوز استاندارد در ملانوم (برچسب FDA، بازبینی ۰۸/۲۰۲۶)
ملانوم غیرقابل جراحی یا متاستاتیک، تک‌دارویی
بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاترطول هر دوره: ۲۱ روز
بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز: انتخاب بیمار، تزریق، تعدیل دوز و پایش| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| حداکثر ۴ دوز | |||
| ایپیلیموماب | ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۳ هفته |
ملانوم غیرقابل جراحی یا متاستاتیک، همراه نیولوماب
بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر
بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز: انتخاب بیمار، تزریق، تعدیل دوز و پایش| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ترکیبی: ۴ دوز | |||
| نیولوماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | روز ۱ هر ۳ هفته (اول تزریق شود) |
| ایپیلیموماب | ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | همان روز، بلافاصله پس از نیولوماب |
| نگهدارنده | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | شروع پس از پایان ۴ دوز ترکیبی |
کودکان زیر ۴۰ کیلوگرم در فاز نگهدارنده: نیولوماب ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۲ هفته یا ۶ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۴ هفته [۲].
ملانوم، درمان کمکی (تک‌دارویی)
ملانوم پوستی با درگیری غدد منطقه‌ای بیش از ۱ میلی‌متر پس از برداشتن کامل و لنفادنکتومی کاملطول هر دوره: ۲۱ روز، سپس ۱۲ هفته
ملانوم پوستی با درگیری غدد منطقه‌ای بیش از ۱ میلی‌متر پس از برداشتن کامل و لنفادنکتومی کامل [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز: انتخاب بیمار، تزریق، تعدیل دوز و پایش| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| القایی: ۴ دوز | |||
| ایپیلیموماب | ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۳ هفته |
| نگهدارنده: تا ۴ دوز | |||
| ایپیلیموماب | ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۱۲ هفته |
دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.
سایر سرطان‌ها، همراه نیولوماب (برچسب FDA، بازبینی ۰۸/۲۰۲۶)
کارسینوم سلول کلیوی پیشرفته با خطر متوسط یا بد (CheckMate 214)
خط اول
خط اول [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز: انتخاب بیمار، تزریق، تعدیل دوز و پایش| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ترکیبی: ۴ دوز | |||
| نیولوماب | ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | روز ۱ هر ۳ هفته (اول تزریق شود) |
| ایپیلیموماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | همان روز، پس از نیولوماب |
| نگهدارنده | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | پس از ۴ دوز ترکیبی |
شواهد: CheckMate 214 (تحلیل نهایی) (۲۰۲۶)، CheckMate 214 (۲۰۱۸)
سرطان کولورکتال MSI-H/dMMR غیرقابل جراحی یا متاستاتیک (CheckMate 8HW)
بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر؛ MSI-H/dMMR با آزمون تأییدشده
بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر؛ MSI-H/dMMR با آزمون تأییدشده [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز: انتخاب بیمار، تزریق، تعدیل دوز و پایش| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ترکیبی: حداکثر ۴ دوز | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم (زیر ۴۰ کیلوگرم: ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم) | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | روز ۱ هر ۳ هفته (اول تزریق شود) |
| ایپیلیموماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | همان روز، پس از نیولوماب |
| نگهدارنده | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته (زیر ۴۰ کیلوگرم: ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۲ هفته یا ۶ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۴ هفته) | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | پس از دوزهای ترکیبی |
کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل جراحی یا متاستاتیک (CheckMate 9DW)
خط اول یا پس از سورافنیب
خط اول یا پس از سورافنیب [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز: انتخاب بیمار، تزریق، تعدیل دوز و پایش| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ترکیبی: حداکثر ۴ دوز | |||
| نیولوماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | روز ۱ هر ۳ هفته (اول تزریق شود) |
| ایپیلیموماب | ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | همان روز، بلافاصله پس از نیولوماب |
| نگهدارنده | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | پس از دوزهای ترکیبی |
شواهد: CheckMate 9DW (۲۰۲۵)
NSCLC متاستاتیک با PD-L1 ۱٪ یا بیشتر (CheckMate 227)
خط اول، بدون تغییرات EGFR یا ALKزمان‌بندی هر دارو در جدول
خط اول، بدون تغییرات EGFR یا ALK [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز: انتخاب بیمار، تزریق، تعدیل دوز و پایش| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پیوسته | |||
| نیولوماب | ۳۶۰ میلی‌گرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۳ هفته |
| ایپیلیموماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۶ هفته |
شواهد: CheckMate 227 (۲۰۱۹)
NSCLC متاستاتیک یا عودکننده، همراه ۲ دوره شیمی‌درمانی (CheckMate 9LA)
خط اول، بدون تغییرات EGFR یا ALKزمان‌بندی هر دارو در جدول
خط اول، بدون تغییرات EGFR یا ALK [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز: انتخاب بیمار، تزریق، تعدیل دوز و پایش| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پیوسته | |||
| نیولوماب | ۳۶۰ میلی‌گرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۳ هفته |
| ایپیلیموماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۶ هفته |
| ۲ دوره اول | |||
| شیمی‌درمانی دوگانه پلاتینی بر اساس بافت‌شناسی | طبق برچسب همان داروها | وریدی | هر ۳ هفته، پس از نیولوماب و ایپیلیموماب |
مزوتلیومای بدخیم پلور غیرقابل جراحی (CheckMate 743)
خط اولزمان‌بندی هر دارو در جدول
خط اول [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز: انتخاب بیمار، تزریق، تعدیل دوز و پایش| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پیوسته | |||
| نیولوماب | ۳۶۰ میلی‌گرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۳ هفته |
| ایپیلیموماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۶ هفته |
شواهد: CheckMate 743 (۲۰۲۱)
کارسینوم سلول سنگفرشی مری با PD-L1 ۱ یا بیشتر (CheckMate 648)
خط اول، پیشرفته غیرقابل جراحی یا متاستاتیک
خط اول، پیشرفته غیرقابل جراحی یا متاستاتیک [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز: انتخاب بیمار، تزریق، تعدیل دوز و پایش| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پیوسته | |||
| نیولوماب | ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۲ هفته یا ۳۶۰ میلی‌گرم هر ۳ هفته | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | روز ۱ |
| ایپیلیموماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۶ هفته |
پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایش‌ها و شرایط بیمار تطبیق دهید.
عوارض جانبی
طبق برچسب FDA، شایع‌ترین عوارض ایپیلیموماب به‌تنهایی (۲۰٪ یا بیشتر) خستگی، اسهال، خارش، راش، تهوع و سردرد است [۱]. در ترکیب با نیولوماب، فهرست عوارض شایع گسترده‌تر است و درد عضلانی-اسکلتی، تب، سرفه، کاهش اشتها، استفراغ، درد شکم، تنگی نفس، عفونت دستگاه تنفسی فوقانی، درد مفاصل، کم‌کاری تیروئید، یبوست، کاهش وزن و سرگیجه را نیز در بر می‌گیرد [۱].
جدول زیر فراوانی برخی عوارض را در سه کارآزمایی نشان می‌دهد: MDX010-20 (ملانوم پیشرفته، ایپیلیموماب ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم به‌تنهایی، ۱۳۱ بیمار)، E1609 (درمان کمکی ملانوم، ایپیلیموماب ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم، ۵۱۶ بیمار) و CheckMate 067 (ملانوم پیشرفته، ایپیلیموماب همراه نیولوماب، ۳۱۳ بیمار) [۱].
| عارضه | تک‌دارویی، ملانوم پیشرفته (MDX010-20) | درمان کمکی ملانوم (E1609) | همراه نیولوماب (CheckMate 067) |
|---|---|---|---|
| خستگی | ۴۱٪ [۱] | ۵۶٪ [۱] | ۶۲٪ [۱] |
| اسهال | ۳۲٪ [۱] | ۴۹٪ [۱] | ۵۴٪ [۱] |
| خارش | ۳۱٪ [۱] | ۴۱٪ [۱] | — |
| راش | ۲۹٪ [۱] | ۴۶٪ [۱] | ۵۳٪ [۱] |
| کولیت | ۸٪ [۱] | ۱۰٪ [۱] | — |
| تهوع | — | ۲۹٪ [۱] | ۴۴٪ [۱] |
| سردرد | — | ۲۵٪ [۱] | — |
| تب | — | ۱۰٪ [۱] | ۴۰٪ [۱] |
«—» یعنی این عارضه در جدول همان کارآزمایی در برچسب FDA گزارش نشده است. اعداد کارآزمایی‌های مختلف مستقیماً قابل مقایسه نیستند.
عوارض جدی
ایپیلیموماب می‌تواند عوارض ایمنی‌مرتبط شدید یا کشنده در هر اندامی ایجاد کند؛ این عوارض ممکن است در هر زمان پس از شروع درمان و حتی پس از قطع آن ظاهر شوند [۱]. فراوانی‌ها به دوز و ترکیب درمانی بستگی دارد [۱]:
- ایپیلیموماب ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم به‌تنهایی (۵۱۱ بیمار): کولیت ۱۲٪ (درجه ۳ تا ۵: ۷٪)، راش ایمنی ۱۵٪، هپاتیت ایمنی ۴٫۱٪، و اختلالات غدد درون‌ریز درجه ۲ تا ۵ در ۴٪ [۱].
- ایپیلیموماب ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم همراه نیولوماب ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم (ملانوم یا HCC، ۴۵۶ بیمار): کولیت ۲۵٪، راش ایمنی ۲۸٪، کم‌کاری تیروئید ۲۰٪، هپاتیت ۱۵٪، هیپوفیزیت ۹٪، پرکاری تیروئید ۹٪، نارسایی آدرنال ۸٪ و پنومونیت ۷٪ [۱].
- ایپیلیموماب ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم همراه نیولوماب ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم (RCC یا CRC، ۶۶۶ بیمار): کم‌کاری تیروئید ۱۸٪، راش ایمنی ۱۶٪، پرکاری تیروئید ۱۲٪، کولیت ۹٪، هپاتیت ۷٪، نارسایی آدرنال ۷٪، هیپوفیزیت ۴٫۴٪، نفریت ۴٫۱٪، پنومونیت ۳٫۹٪ و دیابت ۲٫۷٪ [۱].
- عوارض نادرتر: نوروپاتی خودایمنی (۲٪)، پانکراتیت (۱٫۳٪)، مننژیت، آنسفالیت، میاستنی گراویس، گیلن-باره، میوکاردیت و التهاب‌های چشمی مانند یووئیت [۱].
- واکنش‌های حین تزریق: ۰٫۶٪ با ایپیلیموماب ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم به‌تنهایی و ۵٪ با ایپیلیموماب ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم همراه نیولوماب [۱].
در کارآزمایی درمان کمکی E1609، عوارض کشنده در ۱٫۴٪ بیماران دریافت‌کننده ایپیلیموماب رخ داد و ۳۵٪ بیماران به دلیل عارضه دارو را به‌طور دائم قطع کردند [۱]. بیماری پیوند علیه میزبان شدید یا کشنده ممکن است در بیمارانی که پیش یا پس از پیوند سلول بنیادی آلوژنیک ایپیلیموماب گرفته‌اند رخ دهد [۱]. ایپیلیموماب می‌تواند به جنین آسیب برساند و اثر آن احتمالاً در سه‌ماهه دوم و سوم بارداری بیشتر است [۱]. برچسب فعلی FDA این دارو هشدار جعبه‌ای (Boxed Warning) ندارد [۱].
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
اگر هر یک از علائم جدید یا بدترشونده زیر را داشتید، فوراً با پزشک یا تیم درمان تماس بگیرید؛ حتی اگر درمان تمام شده باشد [۱]:
- اسهال یا دفعات بیشتر اجابت مزاج، مدفوع سیاه و قیری یا دارای خون یا مخاط، یا درد یا حساسیت شدید شکم [۱]
- زردی پوست یا سفیدی چشم، تهوع یا استفراغ شدید، درد سمت راست شکم، ادرار تیره (چای‌رنگ)، یا خونریزی و کبودی آسان [۱]
- راش، خارش، تاول یا پوسته‌ریزی پوست، یا زخم‌های دردناک دهان، بینی، گلو یا ناحیه تناسلی [۱]
- سردرد مداوم یا غیرعادی، حساسیت چشم به نور، تپش قلب، تعریق زیاد، خستگی شدید، تغییر وزن، تشنگی یا گرسنگی بیش از حد، ادرار زیاد، سرگیجه یا غش [۱]
- سرفه جدید یا بدترشونده، تنگی نفس یا درد قفسه سینه [۱]
- کاهش حجم ادرار، خون در ادرار یا تورم مچ پا [۱]
- تاری دید، دوبینی یا سایر مشکلات بینایی، درد یا قرمزی چشم [۱]
- در حین تزریق: لرز، خارش یا راش، گرگرفتگی، تنگی نفس یا خس‌خس، سرگیجه، احساس غش، تب، یا درد کمر یا گردن [۱]
در موارد شدید (مانند تنگی نفس شدید، اسهال شدید و خونی یا کاهش هوشیاری) با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
تداخلات، بارداری و احتیاط‌ها
تداخلات دارویی: برچسب FDA ایپیلیموماب بخشی درباره تداخلات دارویی ندارد [۱]؛ با این حال همه داروها، داروهای بدون نسخه، ویتامین‌ها و مکمل‌های گیاهی خود را به پزشک بگویید [۱]. ایمنی و اثربخشی ترکیب ایپیلیموماب با وموروفنیب ثابت نشده است و در یک مطالعه تعیین دوز، افزایش درجه ۳ آنزیم‌های کبدی در ۶ نفر از ۱۰ بیمار دیده شد [۱].
پیش از شروع درمان به پزشک اطلاع دهید اگر بیماری خودایمنی (مانند کولیت اولسراتیو، کرون یا لوپوس)، سابقه پیوند عضو یا پیوند سلول بنیادی از دهنده، یا بیماری عصبی مانند میاستنی گراویس یا گیلن-باره دارید [۱].
بارداری و پیشگیری: ایپیلیموماب ممکن است به جنین آسیب برساند. پیش از شروع، وضعیت بارداری بررسی می‌شود و زنان در سن باروری باید در طول درمان و تا ۳ ماه پس از آخرین دوز از روش مؤثر پیشگیری استفاده کنند [۱].
شیردهی: در طول درمان و تا ۳ ماه پس از آخرین دوز شیر ندهید [۱].
باروری: مطالعه‌ای درباره اثر ایپیلیموماب بر باروری انجام نشده است [۱]؛ اگر برنامه فرزندآوری دارید، پیش از شروع درمان با پزشک گفت‌وگو کنید.
واکسن‌ها: برچسب FDA توصیه مشخصی درباره واکسیناسیون ندارد [۱]؛ پیش از تزریق هر واکسنی با تیم درمان مشورت کنید.
پرسش‌های متداول
پرسش‌های متداول
آیا ایپیلیموماب شیمی‌درمانی است؟
خیر. ایپیلیموماب یک ایمنی‌درمانی از گروه مهارکننده‌های ایست بازرسی ایمنی است که با سیستم ایمنی بدن کار می‌کند [۱].
چرا ایپیلیموماب معمولاً همراه نیولوماب تجویز می‌شود؟
درمان چقدر طول می‌کشد؟
در بیشتر رژیم‌ها ایپیلیموماب حداکثر ۴ دوز (هر ۳ هفته) داده می‌شود و سپس نیولوماب به‌تنهایی ادامه می‌یابد؛ در سرطان ریه، مزوتلیوما و مری تا حداکثر ۲ سال، و در درمان کمکی ملانوم تا ۴ دوز دیگر هر ۱۲ هفته [۱].
آیا اسهال در دوران درمان جدی است؟
آیا عوارض پس از پایان درمان هم ممکن است ایجاد شود؟
بله. عوارض ایمنی‌مرتبط معمولاً در طول درمان بروز می‌کنند، اما ممکن است پس از قطع دارو نیز ظاهر شوند [۱].
مطالعات کلیدی
مطالعات کلیدی
۶ موردپیامدهای نهایی ۱۰ ساله نیولوماب همراه ایپیلیموماب در ملانومای پیشرفته
نیولوماب به‌همراه ایپیلیموماب در سرطان کولورکتال متاستاتیک با ناپایداری بالای ریزماهواره‌ای (MSI-H)
نیولوماب به‌همراه ایپیلیموماب در برابر لنواتینیب یا سورافنیب به‌عنوان درمان خط اول کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل‌جراحی (CheckMate 9DW): کارآزمایی فاز ۳، تصادفی و باز
نیولوماب و ایپیلیموماب نئوادجوانت در ملانومای مرحله III قابل جراحی
نیولوماب به‌همراه ایپیلیموماب در برابر سونیتینیب در کارسینوم پیشرفته سلول کلیه
درمان ترکیبی با نیولوماب در کارسینوم سلول سنگفرشی پیشرفته مری
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۱۲ منبعنمایش همه منابع، ۱۰ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱YERVOY (ipilimumab) injection, for intravenous use: Prescribing Informationمنبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰ ۲۱ ۲۲ ۲۳ ۲۴ ۲۵ ۲۶ ۲۷ ۲۸ ۲۹ ۳۰ ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۴ ۳۵ ۳۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۴۰ ۴۱ ۴۲ ۴۳ ۴۴ ۴۵ ۴۶ ۴۷ ۴۸ ۴۹ ۵۰ ۵۱ ۵۲ ۵۳ ۵۴ ۵۵ ۵۶ ۵۷ ۵۸ ۵۹ ۶۰ ۶۱ ۶۲ ۶۳ ۶۴ ۶۵ ۶۶ ۶۷ ۶۸ ۶۹ ۷۰ ۷۱ ۷۲ ۷۳ ۷۴ ۷۵ ۷۶ ۷۷ ۷۸ ۷۹ ۸۰ ۸۱ ۸۲ ۸۳ ۸۴ ۸۵ ۸۶ ۸۷ ۸۸ ۸۹ ۹۰ ۹۱ ۹۲ ۹۳ ۹۴ ۹۵ ۹۶ ۹۷ ۹۸ ۹۹ ۱۰۰ ۱۰۱ ۱۰۲ ۱۰۳ ۱۰۴ ۱۰۵ ۱۰۶ ۱۰۷ ۱۰۸ ۱۰۹ ۱۱۰
- ۲
- ۳Improved Survival with Ipilimumab in Patients with Metastatic Melanoma
- ۴Phase III Study of Adjuvant Ipilimumab (3 or 10 mg/kg) Versus High-Dose Interferon Alfa-2b for Resected High-Risk Melanoma: North American Intergroup E1609
- ۵Final, 10-Year Outcomes with Nivolumab plus Ipilimumab in Advanced Melanoma
- ۶Nivolumab plus Ipilimumab versus Sunitinib in Advanced Renal-Cell Carcinoma
- ۷Nivolumab plus Ipilimumab in Microsatellite-Instability-High Metastatic Colorectal Cancer
- ۸Nivolumab plus ipilimumab versus lenvatinib or sorafenib as first-line treatment for unresectable hepatocellular carcinoma (CheckMate 9DW): an open-label, randomised, phase 3 trial
- ۹Nivolumab plus Ipilimumab in Advanced Non–Small-Cell Lung Cancer
- ۱۰First-line nivolumab plus ipilimumab in unresectable malignant pleural mesothelioma (CheckMate 743): a multicentre, randomised, open-label, phase 3 trial
- ۱۱Nivolumab Combination Therapy in Advanced Esophageal Squamous-Cell Carcinoma
- ۱۲Neoadjuvant Nivolumab and Ipilimumab in Resectable Stage III Melanoma
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۸ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.